II GZ 861/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1136/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. i W. K. na upomnienie Burmistrza A. z dnia 25 [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. i W. K. na upomnienie Burmistrza A. z dnia 25 [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami. Pismem z dnia 10 [...] 2015 r. J. K. i W. K. (dalej: skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na upomnienie Burmistrza A. z dnia 25 [...] 2015 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami. Jednocześnie skarżący złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Skarżących wskazując na oczywistą bezzasadność skargi, podając jako podstawę orzeczenia art. 247 p.p.s.a. Sąd wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest akt organu gminy, stanowiący upomnienie wzywające skarżących do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami. Tymczasem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 i 4 p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego przysługuje na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Upomnienie nie jest postanowieniem, nie jest ono wydane w postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie przed jego wszczęciem i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie stanowi, że przysługuje na nie zażalenie. Upomnienie ma na celu jedynie przypomnienie, nie stwierdza ono, nie potwierdza lub nie odmawia stwierdzenia lub potwierdzenia określonych uprawnień lub obowiązków i tym samym nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Tym samym, wskazał Sąd I instancji, skarga na upomnienie nie należy do właściwości sądów administracyjnych ani na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 ani pkt 4 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli Skarżący podnosząc, że zażalenie to powinno zostać napisane przez prawnika, gdyż Skarżący są osobami niepełnosprawnymi - w wieku 77 lat. Ponadto Skarżących nie stać na profesjonalistę. Do wniosku Skarżący załączyli oświadczenie majątkowe, dokumentację lekarską oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres 21 [...] 2015 r. – 20 [...] 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Rozpoznając zażalenie Skarżących w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą odmowy przyznania prawa pomocy była oczywista bezzasadność wniesionej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi z art. 247 p.p.s.a. można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Z analizy akt sprawy wynika, że skarga J. K. i W. K. dotyczy upomnienia Burmistrza Andrychowa z dnia 25 [...] 2015 r. przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami. Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W świetle powołanego przepisu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga J. K. i W. K. na upomnienie Burmistrza A. nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Katalog aktów i czynności sądów administracyjnych z art. 3 p.p.s.a. został zakreślony enumeratywnie. Ustawodawca, redagując treść przepisu w ten sposób (brak zwrotu "w szczególności", "przykładowo") zastosował zamknięty katalog aktów i czynności, którego nie można zatem dowolnie rozszerzać. Podkreślenia wymaga, że celem upomnienia - doręczanego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego - jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Dzięki temu nie ma konieczności późniejszego wszczynania egzekucji (za: R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, 2 wydanie, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2004, str. 64). Skoro wydanie upomnienia poprzedza wszczęcie egzekucji, to znaczy, że nie zawiera się w nim i nie należy do niego. Biorąc pod uwagę powyższe - sąd nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na upomnienie z trzech powodów: upomnienie nie jest postanowieniem, nie jest ono wydane w postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie przed jego wszczęciem i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie stanowi, że przysługuje na nie zażalenie. Skoro upomnienie ma na celu jedynie przypomnienie, wobec uwag poczynionych powyżej, oczywiste jest, że nie stwierdza ono, nie potwierdza lub nie odmawia stwierdzenia lub potwierdzenia określonych uprawnień lub obowiązków i tym samym nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Z przytoczonych powyżej argumentów wynika, że skarga na upomnienie nie należy do właściwości sądów administracyjnych ani na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., ani art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tej sytuacji, w niniejszej sprawie, można mówić o oczywistej bezzasadności skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Reasumując, nie ulega wątpliwości, że skarga J. K. i W. K. jest w niniejszej sprawie niedopuszczalna, albowiem występuje brak właściwości sądu administracyjnego. Niewłaściwość Sądu I instancji oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo więc odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.