II GSK 1528/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-17

Skład orzekający: Joanna Kabat - Rembleska, Gabriela Jyż, Dorota Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uwzględniając jedynie przesłanki z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a pomijając analizę przesłanek z art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?
Ratio decidendi
Organ rentowy, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, jest zobowiązany do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględniając zarówno przesłanki całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.), jak i przesłanki szczególnych przypadków uzasadniających umorzenie, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Pominięcie analizy tych drugich przesłanek, zwłaszcza w sytuacji trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej wnioskodawcy, stanowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy osobie prowadzącej w przeszłości działalność gospodarczą, która obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej, pobierając zasiłek z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco przesłanek umorzenia wynikających z przepisów szczególnych, a jedynie skupił się na przesłankach nieściągalności. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną ZUS od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembleska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1225/16 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. uchylił objętą skargą P. B. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Skarżący w dniu 28 lipca 2016 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy, motywując go swoją trudną sytuacją finansową, materialną i zdrowotną, skutkującą niemożnością spłaty zadłużenia. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności w łącznej kwocie 33.475,25 zł z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2010 r. do listopada 2013 r. oraz na Fundusz Pracy za okres listopad 2010 r. i od stycznia 2011 r. do listopada 2013 r. wraz z, naliczonymi do dnia złożenia wniosku, odsetkami za zwłokę. W wyniku wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ objętą skargą decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymała w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 26 czerwca 2008 r. do 20 grudnia 2013 r., w którym powstał obowiązek opłacenia składek. W dniu złożenia wniosku o umorzenie na koncie płatnika figurowały, zewidencjonowane i wymagalne w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia, nieopłacone należności w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 23.882,25 zł wraz z odsetkami od zaległości w kwocie stanowiącej łącznie 9.593,00 zł. Organ ustalił, że strona od dnia 1 czerwca 2015 r. otrzymuje zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w kwocie 604,00 zł netto miesięcznie zaś na podstawie zeznań o wysokości osiągniętego przychodu (poniesionej straty) PIT-36 i PIT/B ustalono, że z tytułu prowadzonej działalności skarżący uzyskał dochód za 2011 r. w kwocie 13.473,21 zł brutto, za rok 2012 w wysokości 49.572,04 zł brutto, a w roku 2013 r. nie uzyskał dochodów. Stwierdzono także, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma zobowiązania finansowe z tytułu podatków, w bankach oraz u osób fizycznych. Ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości ok. 150,00 zł. Został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 28 lutego 2015 r. Organ ustalił ponadto, że prawomocną decyzją z dnia 7 marca 2014 r., Zakład jako organ rentowy, odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Odnosząc się wniosku o umorzenie organ uznał, że w stosunku do skarżącego zachodziły przesłanki całkowitej nieściągalności, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 936; dalej: u.s.u.s.), gdyż zaprzestał on prowadzenia działalności, a także nie pracuje i nie osiąga dochodów podlegających egzekucyjnemu zajęciu, pobierając świadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w wysokości 604,00 zł. Nie ustalono również innych praw majątkowych stanowiących podstawę egzekucji bądź zabezpieczenia należności składkowych. Pomimo tego organ odmówił umorzenia przedmiotowych należności, uznając, że strona nie ma innych osób na bezpośrednim utrzymaniu i obecnie pobiera świadczenie z pomocy społecznej, co stanowi zabezpieczenie jego podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych w granicach minimum egzystencji. Zakład zwrócił uwagę na okoliczność, że skarżący obecnie podlega leczeniu i rehabilitacji, jednakże nie przedłożył aktualnego orzeczenia o niezdolności do pracy. Ponadto pomimo całkowitej niezdolności skarżącego do pracy, nadal nie należy mu się z tego tytułu renta, gdzie powodem odmowy przyznania tego świadczenia była okoliczność niemożności uwzględnienia do stażu pracy okresu od 12 listopada 2010 r. do 19 grudnia 2013 r. i istniejącego w tym zakresie zadłużenia objętego przedmiotowym postępowaniem. Organ zauważył ponadto, że strona z wykształcenia jest architektem, a podniesiona niezdolność do pracy nie przesądza o trwałym braku możliwości wykonywania przez niego zawodu. Prowadził on w tym zakresie działalność, w przeszłości, w latach 2011 i 2012 osiągał dochody, nie wykonując ze względu na powołaną chorobę ustawowego obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne w latach 2010-2013, tj. do jej formalnego zakończenia. Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję stwierdził, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wskazując na ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego Sąd za prawidłowe uznał stwierdzenie organu, że okoliczności te świadczyły o niewystąpieniu przesłanek całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s. Skarżący zaprzestał bowiem prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada majątku, z którego byłoby można egzekwować należności, i oczywiste jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się od skarżącego kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zastrzeżenia Sądu I instancji budziło natomiast stanowisko organu co do niezasadności udzielenia ulgi, a w tym ocena co do niewystąpienia w sprawie żadnej ze szczególnych przesłanek umorzenia zaległych należności, przewidzianych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.). W ocenie Sądu I instancji, ZUS nie wyraził w sposób jednoznaczny i przekonujący, dlaczego uznał, że w złożonej i trudnej sytuacji, zwłaszcza zdrowotnej, skarżącego, która nie budziła wątpliwości, nie ma do czynienia z przypadkiem szczególnym i uzasadnionym, który przemawiałby za przyznaniem wnioskowanej ulgi. Za niewystarczające Sąd uznał samo wskazanie, że skarżący uzyskuje środki na zabezpieczenie minimum egzystencji oraz, że nie przedłożył aktualnego orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, a także przewidywane przez organ negatywne skutki w sferze interesu skarżącego - brak możliwości uzyskania w przyszłości świadczenia rentowego. Sąd zauważył, że środki, które służą skarżącemu do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych (niezbędnego minimum egzystencji) już pochodzą z pomocy publicznej – strona od 2015 r. pobiera zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w wysokości 604,00 zł. W ocenie Sądu I instancji obowiązek regulowania powstałych zaległości, z funduszy przyznanych częściowo z pomocy społecznej oznaczałoby iluzoryczność tej pomocy, która sprowadzałaby się do przyznania środków na spłatę należności publicznych. Sam fakt jej przyznania, świadczy o złej sytuacji finansowej skarżącego, który - jak wykazało przeprowadzone przez organ postępowanie - nie posiada dodatkowego, oprócz tej pomocy, źródła dochodu, w związku z czym całość przyznanej pomocy musiałby przeznaczyć na spłatę należności publicznych. Takim zaś sytuacjom ma zapobiegać regulacja przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Zastrzeżenia Sądu budziła również ocena organu, która nie uwzględniła, że skarżący jest pozbawiony, nie z własnej woli, lecz na skutek przewlekłej choroby, możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległej należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.). Wskazał, że organ nie zanegował, że skarżący jest chory i aktualnie podlega leczeniu i rehabilitacji, jednakże w swojej ocenie zupełnie pominął rodzaj choroby, którą zdiagnozowano u skarżącego i związane z tym następstwa, w tym możliwość zarobkowania przez stronę. Sąd I instancji wskazał również na brak dochowania przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, albowiem pomimo ciążącego na wnioskodawcy wykazania okoliczności przemawiających za zasadnością wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, organ pominął okoliczność wynikającą z oświadczenia skarżącego zawartego w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej", w którym strona wskazała, że (cyt.) "Całą dokumentację nt. mojej sytuacji i stanu zdrowia, a także orzeczenia lekarza ZUS i Pomocy Społecznej znajduje się w Państwa archiwum, gdyż od roku 2013 przysyłałem do Państwa kopie dokumentów i opisywałem swoją sytuację. Od tamtego czasu sytuacja moja się nie zmieniła.". Nie wystarczyło również, zdaniem Sądu, dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia, wskazanie, jak uczynił to organ, potencjalnych możliwości zarobkowych wnioskodawcy - fakt, że z wykształcenia jest architektem, a w latach 2011-2012 dzięki temu uzyskiwał dochody. Obowiązkiem organu jest bowiem uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, wnioskodawca ma realne możliwości, w tym psychofizyczne pozyskania środków pozwalających na spłatę zadłużenia, przy czym niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja (materialna jak i osobista z uwzględnieniem stanu zdrowia) podmiotu ubiegającego się o ich umorzenie, powinna być oceniana na dzień wydania przez Zakład decyzji ostatecznej. Sąd I instancji również nie zaaprobował powołanych przez organ podstaw odmowy umorzenia należności w postaci niekorzystnych skutków, jakie w sferze interesów skarżącego wywarłaby decyzja uwzględniająca jego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami. Zauważył, że skarżący pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych, jak i pozbawiony – z powodu nieuleczalnej choroby – realnych możliwości zarobkowych, nie jest w stanie uregulować zaległych należności w stosunku do Zakładu, co i tak w efekcie prowadzi do utrzymania się sytuacji niespełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy, w konsekwencji konieczności korzystania z pomocy publicznej, która w takim celu została powołana. Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że Zakład nie wykonał należycie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., naruszając przy tym art. 80 k.p.a. i nie spełniając wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: 1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj: - przepisu art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a u.s.u.s.; - przepisu § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo braku naruszenia prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, jak również pomimo braku naruszenia przez organ przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o rozpoznanie skargi oraz jej oddalenie ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ wniósł również zasądzenie na rzecz organu wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych, jako niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesionej w niej zarzuty nie podważają prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny objętego skargą rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2016 r. Wobec treści motywów zawartych w objętym skargą kasacyjną wyroku oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej w świetle charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia prawa materialnego, pomieszczonego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, w którym jej autor zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, albowiem zawarte w niech przesłanki warunkujące możliwość umorzenia należności z tytułu składek rzutują w sposób kluczowy na ocenę zasadności stwierdzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. uchybień organu przy rozpoznawaniu wniosku P. B., skutkującego odmową umorzenia mu należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy. W ramach tego zarzutu, autor skargi kasacyjnej podnosi, że "Sąd I instancji uchylając decyzję dopuścił się naruszenia przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, kwestionuje prawo i obowiązek organu zastosowania uznania administracyjnego i zobowiązując organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie nie znajdującym zastosowania w niniejszej sprawie, tj. w celu ustalenia, czy w odniesieniu do wnioskodawcy występuje uzasadniony przypadek.". Podniesiona wcześniej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja, zawierająca wykładnię art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przede wszystkim zaś jego ust. 1 – 3, wskazuje na takie rozumienie powołanego przepisu, które w swej istocie zmierza do rozdzielenia wymogu rozpatrzenia przez organ wniosku podmiotu domagającego się umorzenia należności z tytułu składek wyłącznie pod kątem przesłanek określonych w ust. 3 pkt 1 – 6 lub w ust. 3a ustawy. Treść motywów skargi kasacyjnej prowadzi w swoim rozumowaniu bowiem do kategorycznego, a wręcz bezwzględnego rozdzielenia zapisów ust. 3 i ust. 3a art. 28 ustawy, względem ustalonego stanu faktycznego odnośnie wnioskodawcy, który w zależności od jego konfiguracji spełniającej wymogi któregoś z powołanych ustępów przywołanego przepisu niejako automatycznie miałby wyłączać możliwość badania i analizy przez organ zaistnienia przesłanek przewidzianej w drugiej z regulacji umożliwiającej wnioskodawcy ubieganie się o umorzenie należności. Innymi słowy, autor skargi kasacyjnej stara się wyłączyć obowiązek organu zbadania istnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia w sytuacji istnienia którejkolwiek lub kilku z przesłanek określonych w ust. 3 powołanego art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Kasator wskazuje przy tym na brak kompetencji organu do rozpoznania (wzięcia pod rozwagę) więcej niż jednej grupy warunków umorzenia należności przewidzianych w art. 28 ustawy. Odnosząc się do przedstawionego stanowiska skargi kasacyjnej wskazać należy, że w art. 28 ust. 1 ustawy określone są granice przedmiotowe możliwego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana jest zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie. Jest nią nieściągalność należności, która występuje w okolicznościach wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy W art. 28 ust. 3a omawianej ustawy przewidziana jest dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Dotyczy ona tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej i zaległe należności mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z § 3 rozporządzenia, ZUS może - ma prawo - umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W omawianym przepisie wymienione są przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Jest to m.in.: pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Zatem prawodawca sam uznał, że pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych stanowi zbyt ciężki skutek dla zobowiązanego i jego rodziny i uzasadnia umorzenie należności. Organ rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek powinien zatem ustalić i uzasadnić to ustalenie, czy występuje nieściągalność spowodowana okolicznościami wskazanymi przez wnioskodawcę a określonymi w art. 28 ust. 3 ustawy. Ponadto organ powinien także ustalić, czy występuje przesłanka umorzenia określona § 3 ust. 1 pkt 1) w rozporządzenia, a więc czy w świetle ustalonych okoliczności opłacanie należności pozbawi wnioskodawcę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zauważyć ponadto należy, że sam przepis art. 28 ustawy nie przewiduje w swej treści, sugerowanego przez kasatora, bezwzględnego wyłączenia możliwości zastosowania którejkolwiek z zawartych w nim regulacji w sytuacji stwierdzenia zaistnienia wszystkich lub kilku z warunków przewidzianych w poszczególnych ustępach, w których warunki te opisano. Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji, mając na względzie przywołane wymogi odnośnie rozstrzygania przez organy wniosków o umorzenie należności, czemu dał wyraz w motywach merytorycznych uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zasadnie stwierdził braki w rozstrzygnięciu ZUS wydanym w przedmiotowej sprawie, w zakresie ustaleń i odniesienia się co do warunków określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Stwierdzenie to było tym bardziej uzasadnione, że wbrew temu co podnosi w uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej, organ w wydanej decyzji, wskazując na regulacje określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych wskazał na przesłanki określone w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności (...),które powinien wziąć pod rozwagę wobec treści art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a czego faktycznie nie uczynił, a co najmniej nie w zakresie, jaki wynika z przesłanek określonych w ustępie 3, § 3 rozporządzenia. Mając na uwadze stan sprawy wynikający z analizy akt postępowania administracyjnego, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji odnośnie ustaleń organu, budzących jego zasadne zastrzeżenia, w zakresie warunków określonych w § 3 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia, skutkujących trafnym stwierdzeniem, że brak było podstaw do uznania, iż organ podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zauważyć w tym zakresie należy, że organ administracji, podejmując rozstrzygnięcie negatywne dla wnioskodawcy, jest przede wszystkim zobowiązany do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przeprowadzenia ustaleń w zakresie odnoszącym się do sytuacji wnioskodawcy pod kątem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz tych, które określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jedynie na marginesie, w ramach omawianego zarzut, zauważyć należy, że Sąd I instancji, wbrew sugestii wynikającej z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, nie stwierdził, aby decyzja organu miała charakter dowolny lub aby naruszała zasadę uznaniowości, zawartą w art. 28 ustawy. Reasumując, za trafne uznać należy stwierdzenie przez Sąd I instancji, w świetle dokonanej przez niego wykładni powołanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności (...) w aspekcie stwierdzonego stanu faktycznego sprawy, iż organ wydając objętą skargą decyzję dopuścił się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., skutkiem, którego było również naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Prawidłowość objętego skargą kasacyjną wyroku czyni niezasadnymi zarówno zarzut sformułowany w punkcie 1 petutim skargi kasacyjnej, jak również zarzut 2, albowiem wobec trafnego stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie w sprawie, niewadliwie zastosowała przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło