II SA/Sz 296/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Ł. , reprezentowanej przez adwokata P. G., od decyzji Starosty P. z dnia [...] r., znak: [...] zezwalającej na czasowe zajęcie przez E. nieruchomości, położonej w obrębie Ł., gmina K. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na okres nie dłuższy niż 4 miesiące, w celu dokonania naprawy linii napowietrznej [...] nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 22 października 2014 r. E. , zwróciła się do Starosty o wydanie na podstawie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie części nieruchomości stanowiącej działkę nr 5/1 obręb 2, położonej w Ł. gmina K. , dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] stanowiącej własność uczestnika, w celu dokonania naprawy linii napowietrznej[...] , która posadowiona jest na przedmiotowym terenie. Uzasadniając wniosek, E. wskazała, że w niniejszej sprawie konieczne jest czasowe zajęcie części opisanej we wniosku nieruchomości w celu przeprowadzenia natychmiastowej naprawy (wymiany) spękanych przewodów linii 15 kV grożących zerwaniem i w następstwie porażeniem prądem elektrycznym osób postronnych przebywających w pobliżu linii napowietrznej. Linia zasila zarówno zakłady przetwórstwa rolnego jak i indywidualnych odbiorców. W przypadku wystąpienia awarii na linii napowietrznej nr [...] może dojść do sytuacji, w której pozbawiona dostaw energii elektrycznej będzie znaczna ilość aktualnych jej odbiorców, przy czym wysoce prawdopodobne jest trwałe uszkodzenie kolejnych elementów sieci elektroenergetycznej stanowiącej własność E. Zdaniem tej Spółki zaniechanie wydania stosownej decyzji w niniejszej sprawie może doprowadzić do porażenia prądem osób przebywających w pobliżu linii oraz do powstania szkody znacznych rozmiarów z tytułu naprawy przedmiotowej linii oraz strat związanych z niedostarczeniem energii elektrycznej do odbiorców (na kwotę rzędu [...] zł). Decyzją z dnia [...] r. sygn.[...] Starosta zezwolił E. na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] powierzchni [...] ha obrębu Ł., dla której w Sądzie Rejonowym prowadzona jest księga wieczysta nr [...] stanowiącej własność Ł. na okres nie dłuższy niż 4 miesiące w celu dokonania naprawy linii napowietrznej [...] W punkcie 2 decyzji Starosta orzekł o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że na terenie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowana jest linia energetyczna SN [...] Urządzenie stanowi majątek E. i wchodzi w skład prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Starosta, wskazał, że wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby niedopuszczenia do powstania szkody następuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku. Wobec powyższego w dniu [...] r. została przeprowadzona wizja lokalna w terenie. Lustracja linii napowietrznej została przeprowadzona z udziałem Kierownika Posterunku Energetycznego Wspomniany Kierownik udzielił wyczerpujących informacji na temat stanu technicznego urządzenia, wyjaśnił jakie zagrożenia stwarza dla życia osób znajdujących się w jej pobliżu oraz przedstawił zakres koniecznej naprawy linii jaką elektromonterzy pogotowia energetycznego winni przeprowadzić niezwłocznie w celu usunięcia zagrożenia oraz niedopuszczenia do powstania szkody. Organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 10 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstąpienie od powyższej zasady może nastąpić jedynie w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zdaniem organu, z uwagi na opisane powyżej okoliczności, wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości stanowi sprawę, która winna być załatwiona niezwłocznie. Odwołanie od tej decyzji wniosła Ł. reprezentowana przez adw. P. G. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6 K.p.a. w zw. z art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że zaistniała siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, która to przesłanka jest niezbędna dla udzielenia zezwolenia na drodze decyzji Starosty na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącej na okres nie dłuższy niż 4 miesiące, w sytuacji gdy E. nie wykazała, że wystąpiła jakakolwiek siła wyższa uzasadniająca wniosek oraz nie uprawdopodobniła nawet nagłej potrzeby prowadzącej do powstania znacznej szkody, zaś w piśmie skierowanym do skarżącej w dniu 2 września 2014 r., wskazywała jedynie na potrzebę poprawy standardów jakościowych infrastruktury energetycznej zasilającej miejscowość Ł. Zdaniem skarżącej doszło także do naruszenia art. 108 K.p.a. w zw. z art. 126 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędne w przedmiotowym stanie sprawy ze względu na konieczność uchronienia przed powstaniem nagłej znacznej szkody, w sytuacji gdy przesłanki wskazujące na taką okoliczność nie zostały uzasadnione w dostatecznej mierze. Organ nie zawiadomił ponadto skarżącej o podejmowanej czynności wizji lokalnej na nieruchomości, co godzi w zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, albowiem strona nie mogła odnieść się do materiałów oraz dowodów ujawnionych podczas tej czynności, zaś organ nie uzasadnił w oparciu o jakie przesłanki pominął stronę przy dokonanej czynności, naruszając tym samym art. 10 K.p.a. Zdaniem skarżącej na gruncie niniejszej sprawy trudno dopatrzeć się naglącej potrzeby ingerencji w prawo własności Ł. Wnioskodawca nie wykazał, a organ wydający decyzję nie przywołał w uzasadnieniu realnie istniejącej groźby powstania znacznej szkody w razie nieprzeprowadzenia prac na nieruchomości należącej do skarżącej. Organ dokonał wprawdzie wizji lokalnej, jednakże miała ona miejsce jedynie z udziałem pracownika wnioskodawcy, z pominięciem osoby reprezentującej skarżącą. W niniejszej sprawie, wobec braku zaistnienia przesłanek z art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zachodzi też konieczność zastosowania przepisu art. 126 ust. 2 tej ustawy ściśle korelującego z art. 108 K.p.a. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu II instancji, dokumentacja sprawy wskazuje, że stan techniczny przewodów linii SN [...] przebiegającej przez przedmiotową działkę zagraża zdrowiu i życiu ludzkiemu, bowiem spękane przewody w każdej chwili mogą ulec zerwaniu i w następstwie mogą stworzyć zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym osób przebywających w jej pobliżu. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa w sprawie próby usuwania w kwietniu 2014 r. awarii ww. linii. Z opisu wynika, że zły stan przewodu uniemożliwił wykonanie odpowiedniego naciągu, ponieważ podczas próby naciągania przewód urwał się. Ponadto w notatce tej zawarto informację, że linia była już kilkakrotnie naprawiana. Zły stan techniczny przewodów został potwierdzony również podczas wizji lokalnej przeprowadzonej [...] r. Stwierdzono nisko wiszące przewody oraz widoczne w kilku miejscach wstawione nowe odcinki przewodu, zaś fakt ten został udokumentowany zdjęciami fotograficznymi. Należy mieć na uwadze, że dotknięcie, a nawet znalezienie się w pobliżu takich linii np. podczas używania maszyn rolniczych, może spowodować przeskok elektryczności i doprowadzić do utraty życia, zaś w przypadku występowania zagrożenia porażeniowego i pożarowego, zgodnie z ustawą z 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne, przedsiębiorstwo energetyczne zobligowane jest do usunięcia występującego zagrożenia. Zdaniem organu, pogarszający się stan przewodów następował zapewne od jakiegoś czasu. O ile jednak dotychczasowy stan techniczny przewodów nie stwarzał realnego zagrożenia, to jednak aktualny stopień jego pogorszenia przyczynia się do zaistnienia stanu, który spełnia przesłanki do natychmiastowego podjęcia działań, mających na celu zapobieżenie powstania znacznych szkód. Zdaniem organu odwoławczego, Starosta prawidłowo nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 126 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli tylko zachodzą podstawy do wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajecie nieruchomości, nadanie tej decyzji rygoru – jest obligatoryjne. Organ odwoławczy zaznaczył, że strony postępowania przed wydaniem decyzji nie zostały poinformowane o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz zamiarem przeprowadzenia wizji lokalnej, jednakże odstąpienie od tego obowiązku znajduje uzasadnienie w treści art. 10 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, a taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła Ł. reprezentowana przez pełnomocnika adw. P. G. Skarżąca podnosząc zarzuty analogiczne jak w odwołaniu od decyzji z [...] r. wniosła o uchylenie "zaskarżonych decyzji" w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem nie dała podstaw do uznania, że wydana została ona z naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jak ustalono w postępowaniu przed organem I instancji, na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność skarżącej zlokalizowana jest linia energetyczna SN [...] W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] r. w obecności kierownika Posterunku Energetycznego stwierdzono na wskazanej linii nisko wiszące przewody oraz widoczne w kilku miejscach wstawione nowe odcinki przewodu. Kierownik Posterunku wyjaśnił, że tak nisko opuszczone przewody wymagają natychmiastowego podciągnięcia. Ze względu na zły stan techniczny (były wstawiane nowe odcinki) przy naciąganiu przewody zerwą się, dlatego należy dokonać ich natychmiastowej wymiany. We wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie części nieruchomości skarżącej podkreślono, że spękane przewody linii [...] grożą zerwaniem i w następstwie porażeniem prądem osób postronnych przebywających w pobliżu linii napowietrznej. Jak słusznie wskazał organ II instancji, przesłanki określone w art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznaczają takie stany, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania znacznej szkody. W niniejszej sprawie bardzo zły stan techniczny linii, nisko wiszące, spękane przewody stwarzają zagrożenie porażeniem prądem osób znajdujących się w jej pobliżu zatem stanowią bezpośrednie niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi. Powyższe okoliczności wskazują na potrzebę nagłego działania w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji, wobec realnego zagrożenia życia i zdrowia ludzi przyjąć należy - jak uczynił to organ I instancji, a następnie zaakceptował Wojewoda - że zaistniały okoliczności, uzasadniające wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie zasługuje bowiem na uwzględnienie argument skarżącej, że w sprawie nie występowała nagła potrzeba zapobieżenia szkodzie skoro Spółka przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie została poinformowana o jakimkolwiek zagrożeniu wynikającym z braku przeprowadzenia prac przez inwestora, zaś wiedza o stanie technicznym linii napowietrznej była inwestorowi znana już na początku września 2014 r. Stan techniczny linii z oczywistych względów nie jest bowiem czymś niezmiennym i jak słusznie zauważył organ odwoławczy, pogarszający się stan przewodów następował zapewne już od jakiegoś czasu. O ile jednak dotychczasowy stan techniczny przewodów nie stwarzał realnego zagrożenia, to jednak zdaniem tego organu, aktualny stopień jego pogorszenia (nisko opuszczone przewody, ryzyko zerwania przewodu) przyczynia się do zaistnienia stanu, który spełnia przesłanki do natychmiastowego podjęcia działań (wymiany przewodów), mających na celu zapobieżenie powstania znacznych szkód. Organ odwoławczy podkreślił także, że dotknięcie, a nawet znalezienie się w pobliżu takich linii na przykład podczas używania maszyn rolniczych może doprowadzić do porażenia prądem, a w konsekwencji do utraty życia. W tych okolicznościach, choć należy zgodzić się ze skarżącą, że awaria urządzenia nie może zostać zaliczona do kategorii siły wyższej, to jednak z uwagi na nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niezbędne do udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości. Wobec powyższego za nietrafny należy uznać pogląd skarżącej jakoby w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 10 § 2 K.p.a. uzasadniające odstąpienie od obowiązku poinformowania skarżącej przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz o zamiarze przeprowadzenie wizji lokalnej. Zgodnie z treścią art. 10 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z kolei w myśl art 10 § 2 K.p.a., organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Wbrew stanowisku skarżącej, z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem nisko wiszące przewody grożą porażeniem prądem ludzi znajdujących się w ich pobliżu. Słusznie zatem organ odwoławczy wskazał, że odstąpienie od obowiązku, o którym mowa powyżej znajduje uzasadnienie w art. 10 § 2 K.p.a. Co więcej, art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje organowi wydanie decyzji w terminie 7 dni od daty złożenia wniosku zatem wyznaczenie terminu stronie do zapoznania się z aktami sprawy, powodowałoby brak możliwości wydania decyzji we wspomnianym terminie. Słusznie też Wojewoda uznał, że Starosta prawidłowo nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem zgodnie z treścią art. 126 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli zachodzą podstawy do wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, nadanie tej decyzji rygoru jest obligatoryjne. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie oznacza, że z jednej strony nie mamy w tym przypadku do czynienia z natychmiastowym wykonaniem z mocy ustawy (w rozumieniu art. 130 § 3 K.p.a.), gdyż w przepisie tym wskazuje się, że decyzji rygor ten jest nadawany, a z drugiej strony - nie mają zastosowania reguły nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności określone w art. 108 K.p.a. Starosta, wydając decyzję o czasowym zajęciu, jest zobowiązany do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności (Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. E. Bończak – Kucharczyk, LEX 2014). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.