I OZ 524/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Wielkopolskiego na pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 405/15 zasądzające od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz: - E. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, - W.N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skarg E., W.N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 marca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt 2 postanowienia z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 405/15, na podstawie art. 200 w zw. z art. 201 § 1 i art. 205 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) i w zw. z § 22 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz.1804), zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz: - E. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, - W.N. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd wskazał, że na zwrot kosztów postępowania składają się: wpis w kwocie 200 zł i opłata za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł. Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie stawki w wysokości obowiązującej przed 1 stycznia 2016 r. i na podstawie przepisów dotychczasowych, ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie przed sądem I instancji zostało wszczęte przed wejściem w życie zmian rozporządzeniem z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804). Podano, że Sąd zasądzając koszty od organu na rzecz każdego ze skarżących, których sprawy zostały połączone stosował obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę rezultatu. Sąd I instancji wskazał, że przed pozbawieniem zaskarżonej decyzji bytu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. i w zw. z art. 135 p.p.s.a. przez Sąd w sprawie IV SA/Po 563/15, decyzja ta została przez organ uchylona decyzją z dnia 29 maja 2015 r. właśnie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Tym samym – w ocenie Sądu – późniejsze rozstrzygnięcie sądu w sprawie IV SA/Po 563/15 uchylające decyzję autokontrolą z dnia 29 maja 2015 r. i stwierdzające również nieważność zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na odpowiedzialność finansową organu względem Skarżących za wynik postępowania na zasadzie rezultatu. Na pkt 2 wskazanego powyżej postanowienia zażalenie wniósł Wojewoda Wielkopolski zarzucając naruszenie art. 201 § 1 w świetle art. 209 p.p.s.a, poprzez ich nieuprawnioną rozszerzającą wykładnię i w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżącym: spółce E. oraz W.N. przysługuje prawo do żądania zwrotu kosztów postępowania, które należy zasądzić od Wojewody Wielkopolskiego, mimo, że: a) podstawą umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego był art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli brak przedmiotu zaskarżenia, a mianowicie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 marca 2015 r., znak [...], ale spowodowany skutkami o charakterze ex tunc – prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 563/15, a nie decyzji autokontrolnej Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 maja 2015 r., znak [...] (art. 54 § 3 p.p.s.a.), a zatem w sprawie nie ziściły się przesłanki objęte hipotezą art. 201 § 1 p.p.s.a., b) art. 209 p.p.s.a. stanowi wyraz wprowadzenia w postępowaniu sądowoadminstracyjnym znanej w postępowaniu cywilnym zasady koncentracji kosztów postępowania, która przewiduje konieczność orzekania o kosztach w ściśle określonych przypadkach, a zatem zachodzi niedopuszczalność jego wykładni rozszerzającej i rozstrzygania o zwrocie kosztów w innych przypadkach, niż w nim wymienione. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że nie ma podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Podkreślono, że przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji orzekając o zasądzeniu kosztów postępowania od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz W.N. i E., niesłusznie zastosował art. 201 § 1 p.p.s.a. – pominął bowiem zasadniczy skutek wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 563/15, jaki niesie on w odniesieniu do decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 marca 2015 r., tj. eliminacja tej decyzji z obrotu prawnego ex tunc. Zdaniem Wojewody, odkąd uprawomocnił się wskazany wyżej wyrok, nie można mówić, że zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 marca 2015 r. została uchylona wskutek uwzględnienia skargi, poprzez wydanie decyzji autokontrolnej z dnia 29 maja 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 199 p.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem zasadniczo każda ze stron we własnym zakresie ponosi koszty postępowania związane z jej udziałem w sprawie. Odstępstwa od tej zasady przewidują dalsze przepisy Działu V Rozdział I zatytułowanego "Zwrot kosztów postępowania między stronami". Pierwszym z nich jest art. 200 p.p.s.a., który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. O tym, co należy uznać za koszty postępowania niezbędne do dochodzenia praw mówi art. 205 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego przepisu do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepis art. 200 p.p.s..a. przewiduje odpowiedzialność finansową organu względem skarżącego za wynik postępowania na zasadzie rezultatu. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania i związana z tym konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego była skutkiem stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w postępowaniu prowadzonym przed tut. Sądem pod sygn. akt IV SA/Po 563/15. Oznaczało to w konsekwencji, że w innym postępowaniu stwierdzona została wadliwość decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 marca 2015 r., Nr [...]. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w takiej sytuacji o odpowiedzialności za koszty postępowania sądowoadministracyjnego winna decydować zasada rezultatu, co oznacza że wobec stwierdzonej wadliwości badanej decyzji odpowiedzialnym za koszty może być wyłącznie organ który błędną decyzję wydał. Fakt zakończenia niniejszego postępowania umorzeniem nie mogło mieć w tym przypadku żadnego znaczenia skoro bezprzedmiotowość postępowania niniejszego postępowania była w istocie pochodną stwierdzonej wadliwości kontrolowanego rozstrzygnięcia. Z tego też względu obciążenie przez sąd I instancji kosztami postępowania Wojewody Wielkopolskiego było w pełni zasadne i w okolicznościach niniejszej sprawy znajdowało swe uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 201 § 1 i 2 p.p.s.a. Procedura autokontrola zastosowana przez Wojewodę Wielkopolskiego wobec decyzji z dnia 4 marca 2015r. została zakwestionowana przez WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku, wydanym w sprawie IV SA/Po 563/15, który nie tylko stwierdzał nieważność tej decyzji, ale w pierwszej kolejności uchylił decyzję z dnia 29 maja 2015r., która w trybie autokontroli uchylała decyzję z dnia 4 marca 2015r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty zażalenia za nieusprawiedliwione i – na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. – postanowił, jak w sentencji.