II OZ 1161/15

Dnia 25 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt III SAB/Gd 23/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na bezczynność Rady Miejskiej w B. w przedmiocie podjęcia uchwały w sprawie przywrócenia pomnika do właściwego stanu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 19 października 2015 r., sygnatura akt III SAB/Gd 23/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stwierdził, że skarżący nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, wobec czego nie można uznać, by wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu, mimo formalnego złożenia oświadczenia o swojej sytuacji majątkowej, skarżący uchyla się w istocie od obowiązku podania dokładnych danych o swoim stanie majątkowym i dochodach. Deklaruje jedynie, że nie otrzymuje od nikogo żadnej pomocy, że nie ma żadnego majątku, oszczędności i dochodów, a mimo to twierdzi, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący nie wyjaśnił nawet, z jakich środków finansuje podstawowe, codzienne potrzeby. Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z urzędu wiadomym mu jest, że w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 460/15 skarżący, po odmowie przyznania mu prawa pomocy, mimo deklarowanej bardzo złej sytuacji finansowej, ustanowił pełnomocnika z wyboru i uiścił wpis od skargi kasacyjnej. Skarżący wniósł na to postanowienie zażalenie. Stwierdził, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu złożył wyjaśnienia, a żądanych dokumentów nie przedstawił, bo "nie posiada majątku ani środków utrzymania ani też dochodu to co ma wykazać". Do zażalenia dołączył kserokopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2015 r. o umarzeniu prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego oraz dokumenty dotyczące jego żony. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. W ocenie NSA, argumentacja Sądu pierwszej instancji przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu nie uzasadnia oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przede wszystkim nie przekonuje stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że skarżący "nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych". Sąd pierwszej instancji nie odniósł się bowiem do dołączonego przez skarżącego do sprzeciwu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2015 r., którym umorzono prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Z postanowienia tego wynika, że skarżący na zajętym rachunku bankowym nie posiada środków pieniężnych, że nie posiada innych rachunków bankowych, że nie otrzymuje świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz nie jest właścicielem nieruchomości. W tej sytuacji, jakkolwiek faktem jest, że skarżący nie wykonał wezwania Sądu z 13 sierpnia 2015 r. i nie przedstawił wymienionych w nim dokumentów źródłowych świadczących o jego stanie majątkowym, to już z takiego pisma, jakie przesłał Sądowi pierwszej instancji, można się zorientować co do jego sytuacji majątkowej, w szczególności co do jego możliwościach płatniczych. Dokument ten stanowi bowiem potwierdzenie informacji poszukiwanych przez Sąd i świadczy o tym, że sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo trudna. Nie jest też przekonujący argument sprowadzający się do stwierdzenia, że skoro osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że nie osiąga dochodu, nie posiada majątku, nie korzysta z żadnej pomocy, a prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, to wyjaśnić powinna, z jakich środków finansuje swoje podstawowe, codzienne potrzeby. Podobnie argument, że skarżący w równolegle prowadzonej przed WSA w Gdańsku sprawie uiścił wpis od skargi kasacyjnej i ustanowił pełnomocnika z wyboru (sygn. akt III SA/Gd 460/15). Faktem jest bowiem, że w innych prowadzonych przed tym sądem postępowaniach, odmowy udzielenia skarżącemu prawa pomocy skutkowały odrzuceniem jego skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego, bądź odrzuceniem skargi kasacyjnej z uwagi na niesporządzenie jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tym samym brak jest jednoznacznie stwierdzonych faktów, z których będzie wynikać, że skarżący w złożonych w tej sprawie pismach oświadczył nieprawdę, bądź zataił istotne informacje dotyczące swego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji takich faktów w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał. W tych okolicznościach NSA uznał, że zaskarżone postanowienie powinno być uchylone, zaś Sąd pierwszej instancji winien ocenić, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania i rozstrzygnąć o jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.