I FZ 471/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1495/15 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2015 r. nr [...]I w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 21 września 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1495/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił D.O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. W uzasadnieniu Sąd podał, że powyższą decyzję doręczono pełnomocnikowi strony 8 czerwca 2015 r. Następnie pełnomocnik sporządził skargę do sądu administracyjnego. Jednakże przesyłka pocztowa zawierająca skargę została adresowana i wysłana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, z pominięciem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Przesyłka ta została nadana w urzędzie pocztowym 8 lipca 2015 r. Do Sądu wpłynęła w 10 lipca 2015 r. Z uwagi na pominięcie trybu wnoszenia skargi na akt administracyjny, Sąd zarządzeniem z 14 lipca 2015 r. przekazał skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. Skarga ta wpłynęła do organu 20 lipca 2015 r., już po upływie ustawowego, trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. Termin ten upłynął bowiem w dniu 8 lipca 2015 r. W tym stanie rzeczy, pełnomocnik procesowy skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten uzasadniony został tym, że przy adresowaniu koperty zawierającej skargę, nowo zatrudniony pracownik sekretariatu kancelarii dokonał niefortunnej pomyłki pisarskiej – zaadresował przesyłkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a nie, jak powinien, do organu, tj. do Dyrektora Izby Skarbowej w K. Pomyłka ta ujawniła się w wyniku rutynowo wykonywanych czynności sprawdzających w dniu 14 lipca 2015 r. W piśmie procesowym z 15 lipca 2015 r., określonym, jako uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zawarto stwierdzenie, że 8 lipca 2015 r. – w dniu złożenia skargi, część pracowników kancelarii nie dojechała do pracy z powodu mającej w tym czasie miejsce nawałnicy. Skutki wichury utrudniły, a niejednokrotnie uniemożliwiły wielu osobom komunikację. Jedną z tych osób był pracownik sekretariatu kancelarii, do którego stałych obowiązków należy adresowanie i wysyłanie korespondencji. Z uwagi na jego nieobecność, został on zastąpiony tego dnia przez osobę, która z kancelarią współpracowała od niedawna, a która to osoba właśnie popełniła omyłkę pisarską. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (w przedmiotowej sprawie przez radcę prawnego), to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik nie zadbał, aby kancelaria funkcjonowała prawidłowo w sytuacji nieobecności pracownika odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji. Na powyższe postanowienie r.pr. M.P. złożył zażalenie. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co w rezultacie doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do jej złożenia podczas gdy okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, że celem terminowego złożenia skargi strona podjęła działania mające na celu zachowanie terminu, a jedynie okoliczności niezależne od strony spowodowały omyłkowe adresowanie korespondencji i uchybienie terminowi. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Radca prawny prowadzący kancelarię, będący profesjonalnym, fachowym pełnomocnikiem, powinien w sposób właściwy i odpowiedni zorganizować pracę swojej kancelarii i zasady jej funkcjonowania – także w kwestii tak istotnej, jak wysyłanie korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że trudno jest zaaprobować stanowisko pełnomocnika procesowego strony, wskazujące na to, że z przyczyn losowych w dniu 8 lipca 2015 r. nie był obecny w kancelarii pracownik, który zajmuje się wysyłaniem korespondencji – pracownik "doświadczony". Z powodu nieobecności tego pracownika, na jego miejsce wyznaczono osobę "współpracującą z kancelarią od niedawna" – a więc osobę "niedoświadczoną". Bez względu na przyczynę nieobecności w kancelarii doświadczonego pracownika, to na fachowym pełnomocniku procesowym ciążył obowiązek zapewnienia prawidłowego zastępstwa. Tym bardziej, jeśli tak istotnymi czynnościami, jak opisywanie kopert zawierających korespondencję wychodzącą z kancelarii powierzono osobie nowo zatrudnionej. W takiej bowiem sytuacji należało szczególnie wzmóc nadzór nad takim pracownikiem. Wszelkie zaniedbania w tej kwestii nie mogą być w sposób przekonujący tłumaczone, ani wyjaśniane okolicznościami, które miałyby implikować brak zawinienia po stronie kancelarii, czy też dochowanie należytej staranności w jej funkcjonowaniu. O braku winy w uchybieniu terminu w okolicznościach na które powołuje się pełnomocnik (nadzwyczajne wydarzenia związane z rzadko występującymi w takim natężeniu zjawiskami pogodowymi) można by mówić jedynie wtedy, gdy okoliczności te m.in uniemożliwiłyby dotarcie komukolwiek do kancelarii, niemożliwe byłoby jej otwarcie i podjęcie jakichkolwiek jej działań. W niniejszej sprawie kancelaria działała "normalnie", jedynie z ograniczoną liczbą pracowników, co nie może być uzasadnieniem dla nieprawidłowego jej funkcjonowania. Braki kadrowe pracowników mogły także powstać w skutek innych okoliczności (np. choroby) i pełnomocnik, jako podmiot profesjonalny, musi zapewnić takie funkcjonowanie kancelarii aby nie dopuścić do jakichkolwiek omyłek, w tym błędnego adresowania korespondencji. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.