II FSK 1960/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Wiktor Herlinger, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 988/15 w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 18 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną. 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 988/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. K. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 18 czerwca 2015 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 2. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. wszczął wobec skarżącej egzekucję z nieruchomości, dokonując jej zajęcia zawiadomieniem z dnia 5 września 2014 r. wzywającym do zapłaty długu w terminie 14 dni od daty jego doręczenia. Pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. powiadomił uczestników postępowania o przystąpieniu do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości w dniu 19 lutego 2015 r. Mimo prawidłowego doręczenia stronie w dniu 21 stycznia 2015 r. ww. zawiadomienia, nie stawiła się ona w siedzibie organu w wyznaczonym terminie. Nie stawił się też reprezentujący zobowiązaną pełnomocnik. W dniu 19 lutego 2015 r. spisany został w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, protokół opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości zobowiązanej, doręczony pełnomocnikowi w dniu 25 lutego 2015 r. W dniu 4 marca 2015 r. pełnomocnik wniósł zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości, zarzucając określenie wartości wskazanej nieruchomości na rażąco niskim poziomie 55.800 zł w stosunku do jego rzeczywistej wartości poprzez nieodpowiedni dobór nieruchomości porównawczych w przyjętej przez biegłego metodzie porównawczej. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015 r. organ egzekucyjny oddalił zarzuty strony wyjaśniając, że opisu i oszacowania nieruchomości dokonano na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego przy zastosowaniu metody podejścia porównawczego oraz metody korygowania ceny średniej i obejmuje on obszar rynku lokalnego nieruchomości gruntowych niezabudowanych. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wskazał, że organ I instancji dostosował się do wymogów ustawodawcy w zakresie oszacowania nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanej, albowiem dokonujący oszacowania przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca majątkowy jest uprawnionym do realizowania tego typu zlecenia organu egzekucyjnego, a i operat szacujący wartość tej nieruchomości na kwotę 55.800 zł zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w cyt. art. 110s § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a." 3. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. wskazanie, iż opis i oszacowanie dokonane zostały zgodnie z wytycznymi art. 110r u.p.e.a., naruszenie przepisów tj. art. 8 i 9 k.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez organ jako podstawę wydanego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę podkreślił, że dokładna analiza treści protokołu sporządzonego na okoliczność dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości jednoznacznie wskazuje, iż w pełni odpowiada on wymogom określonym w art. 110r § 1 u.p.e.a. Protokół ten nie uchybia również regulacjom zawartym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 maja 2014r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (dz. U. z 2014 r. poz 742). W tych okolicznościach określenie wartości zajętej nieruchomości Sąd ocenił jako dokonane bez naruszenia przepisów prawa. Wskazano, że także inne przepisy regulujące dokonanie przez organ egzekucyjny czynności opisu i oszacowania nieruchomości nie zostały w niniejszej sprawie naruszone. Do czynności tych przystąpiono po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego w wezwaniu, o którym mowa w art. 110c ust. 2 u.p.e.a. Strona skarżąca została powiadomiona o terminie oględzin nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę. Otrzymała również odpis operatu szacunkowego. Została także prawidłowo zawiadomiona o terminie opisu i oszacowania wartości spornej nieruchomości - zgodnie z art. 110o § 1 - 3 u.p.e.a., przy czym ani strona ani jej pełnomocnik nie wzięli udziału w ww. czynności. 5. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Powyższemu rozstrzygnięciu zarzuciła: - naruszenie prawa procesowego tj. wskazanie, iż opis i oszacowanie dokonane zostały zgodnie z wytycznymi art. 110r u.p.e.a. podczas gdy wyrok WSA w Gliwicach potwierdził jedynie, iż opis i oszacowanie stanowi zaledwie kopię części dokonanej przez biegłego wyceny, podczas gdy zgodnie z zapisem przywołanego przepisu wynika, iż konieczne jest podanie podstawy określenia wartości nieruchomości, - naruszenie prawa procesowego tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 207 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), poprzez nie odniesienie się przez WSA w sporządzonym uzasadnieniu do wszystkich zarzutów podniesionych w skierowanej skardze - pominięcie zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia trendu czasowego w opisie i oszacowaniu nieruchomości. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Uzasadnienie wyroku, zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów przedstawionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, wskazanie podstawy prawnej i jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpoznana, w uzasadnieniu należy także zawrzeć wytyczne co do dalszego postępowania. Wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd powinien odnieść się do wskazanych przez stronę zarzutów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania poprzez podanie, czy uznaje je za zasadne, czy też jego zdaniem do takich naruszeń nie doszło albo też nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie. Powinna temu towarzyszyć logiczna i spójna argumentacja prawna, pozwalająca poznać tok rozumowania sądu, który doprowadził go do wydania orzeczenia o konkretnej treści. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni tym wymogom odpowiada. Sąd we wstępnej części uzasadnienia przytoczył zarzuty skargi, a w części zawierającej jego rozważania odniósł się do nich. Poddał ocenie czynność oszacowania i opisu zajętej nieruchomości i protokół z tej czynności w zakresie szerszym niż wynikało to ze skargi, wskazując m.in. podstawy prawne sporządzenia opinii (operatu) rzeczoznawcy majątkowego, wynikające z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102,poz. 651 z późn. zm.) i przepisami wykonawczymi do tej ustawy z i oceniając pod względem zgodności z tymi przepisami operat stanowiący podstawę oszacowania nieruchomości. Zwrócił uwagę na to, że wyboru właściwej metody wartości nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Ocenił także, czy wybierając metodę porównawczą, jaką jedną z metod dopuszczonych przez art. 152 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami rzeczoznawca zastosował się do wskazanych w odniesieniu do niej wytycznych, a między innymi do analizy rynku lokalnego nieruchomości. Nie można zatem uznać, że Sąd nie odniósł się m.in. do zarzutu nieuwzględnienia trendu czasowego. W ocenie Sądu dokonana przez rzeczoznawcę analiza lokalnego rynku pozwoliła na dokonanie wyceny nieruchomości. Rzeczoznawca wskazał też precyzyjnie nieruchomości przyjęte do porównania. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 110r u.p.e.a. Przepis ten składa się z kilkunastu jednostek redakcyjnych, strona skarżąca nie sprecyzowała jednakże, która dokładnie została naruszona. Tymczasem dokładne sprecyzowanie podstaw kasacyjnych należy do strony wnoszącej skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany zarzutami i granicami skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Nie jest zatem uprawniony do uściślania zarzutów skargi kasacyjnej bądź poszukiwania innych niż wskazane w skardze kasacyjnej naruszeń prawa. W tej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania, a tym samym Sąd rozpoznał skargę kasacyjną wyłącznie w granicach przywołanych przez stronę zarzutów. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zdaniem strony skarżącej określenie wartości nieruchomości w protokole opisu i oszacowania nieruchomości nie powinno ograniczać się do przytoczenia danych wynikających z opinii rzeczoznawcy majątkowego. Pogląd ten jest nietrafny w świetle art. 110s u.p.e.a., zgodnie z którym do oszacowania wartości nieruchomości organ powołuje rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Organ nie ma zatem ani uprawnienia, ani obowiązku prowadzenia we własnym zakresie ustaleń co do wartości nieruchomości, obowiązany jest bowiem oprzeć się na operacie szacunkowym sporządzonym przez osobę posiadającą wskazane w ustawie uprawnienia i niezbędną wiedzę specjalną. Powinien tylko ocenić, czy rzeczoznawca wybrał jedną z metod wskazanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami do wyceny wartości nieruchomości, czy uwzględnił przy jej dokonaniu wszystkie dane i okoliczności, jakie zgodnie z powołaną ustawą powinny być wzięte pod uwagę i czy wynik końcowy wyceny oparty został na tych danych, a jego uzasadnienie jest logiczne. Sporządzenie wyceny wartości nieruchomości zawsze poprzedza sporządzenie protokołu opisu i oszacowania nieruchomości. W tym przypadku organ uznał wycenę za prawidłową, wskazując na dane z tej wyceny w protokole opisu i szacowania nieruchomości. Nie miał obowiązku przepisywania do protokołu całej opinii ani wskazywania, że to właśnie operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego stanowił podstawę oszacowania, skoro z przepisu wynika obowiązek określenia wartości nieruchomości przez rzeczoznawcę, a jego opinia doręczana jest zobowiązanemu. Przed podanie podstawy określenia wartości nieruchomości, o których mowa w art. 110r § 1 pkt 7 u.p.e.a. należy rozumieć wskazanie metody jej określenia, danych uwzględnionych przy wycenie. Protokół opisu i oszacowania nieruchomości odpowiada tym wymogom. Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.