I OZ 1639/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia radcy prawnego P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 69/15 o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi K. K., K. K. i S. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał r. pr. P. W. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie ze skargi K. K., K. K. i S. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 250 § 1 powoływanej ustawy, ustanowionemu w ramach instytucji prawa pomocy radcy prawnemu przysługuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Według § 15 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4. Zgodnie zaś z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia, stawką minimalną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie innej niż ta, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego jest kwota 240 zł. Ustalona w powyższy sposób opłata podlega podwyższeniu zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia o stawkę podatku od towarów i usług, czyli o 23 % ustalonej kwoty wynagrodzenia (55,20 zł). Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie K. K., K. K. i S. K. wnieśli jedną skargę, podnosząc takie same zarzuty. Następnie zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 16 października 2012 r. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego. Wobec tego uznano, że zachodzi między nimi współuczestnictwo materialne. Następnie zostało przyznane im prawo pomocy i Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla nich pełnomocnika w osobie r. pr. P. W.. Ustanowiony pełnomocnik podejmował te same czynności procesowe w stosunku do wszystkich skarżących. Z akt sprawy nie wynika, by charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przemawiał za przyznaniem wielokrotności stawki minimalnej określonej w cytowanym rozporządzeniu ani też, by stawkę tę należało przyznać odrębnie dla każdego ze skarżących, zwłaszcza, że między skarżącymi istniała zasada współuczestnictwa materialnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie r. pr. P. W. podniósł, że w niniejszej sprawie reprezentował troje skarżących, pomiędzy którymi zachodziło współuczestnictwo formalne. Współuczestnictwo materialne mogłoby zachodzić jedynie pomiędzy S. Ki. i M. K., którzy są współwłaścicielami nieruchomości, co do której odnosi się przedmiot sprawy. Sąd I instancji odmiennie potraktował sytuację S. K. wskazując, że nie ma w tej sprawie interesu prawnego (art. 50 P.p.s.a. art. 134 w zw. z art. 28 K.p.a.). W odniesieniu do K. K. i K. K. Sąd wskazał natomiast, że nie mają oni w tej sprawie legitymacji do skutecznego wniesienia odwołania (art. 134 w zw. z art. 28 K.p.a.). Organ odwoławczy również potraktował te sprawy oddzielnie. Zdaniem pełnomocnika, skoro pomiędzy K. K. i K. K. nie ma współuczestnictwa formalnego, gdyż każde z nich mogło występować w sprawie oddzielnie, jak również pomiędzy nimi a S. K. również nie ma współuczestnictwa materialnego – istnieje pomiędzy nimi współuczestnictwo formalne, co uzasadnia żądanie przyznania mu wynagrodzenia w kwocie 720 zł powiększonego o stawkę VAT. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 250 ustawy P.p.s.a. wyznaczony radca prawny ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. O wysokości wynagrodzenia pełnomocnika decydował § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zgodnie z którym minimalne wynagrodzenie wynosi 240 zł. Jakkolwiek należy zgodzić się z wnoszącym zażalenie, że w niniejszej sprawie można mówić jedynie o współuczestnictwie formalnym skarżących, to jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora zażalenia, który twierdzi, iż w okolicznościach tej sprawy przysługuje mu wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu odrębnie na rzecz każdego z trzech skarżących. Ustalając wysokość należnego radcy prawnemu wynagrodzenia, należy wziąć pod uwagę, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu wiąże się z przeniesieniem kosztów jego zatrudnienia na ogół podatników, a ścisłej na budżet państwa. Opłacanie tego wynagrodzenie ze środków publicznych obliguje zatem sąd do szczególnej analizy czy wysokość przyznanego wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu znajduje uzasadnienie w okolicznościach towarzyszących sprawie. Dlatego też należało uwzględnić, iż w ramach przyznanej w jednej sprawie pomocy prawnej został wyznaczony ten sam radca prawny dla trojga skarżących. Interesy skarżących w tej sprawie nie były sprzeczne i na etapie postępowania przed Sądem I instancji wyznaczony pełnomocnik podejmował w imieniu wszystkich skarżących te same czynności procesowe, które w istocie sprowadzały się do reprezentacji stron na rozprawie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, z akt sprawy nie wynika, aby charakter sprawy oraz wkład pracy wyznaczonego z urzędu pełnomocnika przemawiał za przyznaniem wielokrotności stawki minimalnej określonej w cytowanym rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. (§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia) ani też, aby stawkę tę należało przyznać odrębnie dla każdego ze skarżących, pomimo że jak wskazano wyżej, w tej sprawie pomiędzy skarżącymi zachodziło jedynie współuczestnictwo formalne. Mając wskazane wyżej okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu i z tego względu oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.