I OZ 1261/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 459/15 o odrzuceniu zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 459/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 3 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r. odrzucił zażalenie R. P. na postanowienie tego Sądu z dnia 12 stycznia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2015 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy. W jego uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. (czyli od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) żaden przepis prawa nie przewiduje zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy albo zmianie postanowienia bądź zarządzenia referendarza sądowego, podjęte na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zostało wszczęte po tej dacie (wniosek w tej materii został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 8 grudnia 2015 r.), a zatem według znowelizowanego brzmienia przepisu art. 260 P.p.s.a., zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2016 r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie referendarza sądowego w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie prawa pomocy nie podlega zaskarżeniu. Z tych względów zażalenie Sąd I instancji uznał za niedopuszczalne i odrzucił je na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. R. P. złożył zażalenie na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie zauważył Sąd meriti, w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie (p. jej art. 3) nowela ustawy procesowej wprowadzona cytowaną wyżej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej zwaną "ustawą nowelizującą", mocą której został zmieniony m.in. art. 260 P.p.s.a., mający w niniejszej sprawie zastosowanie. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej przepis ten otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym". W art. 2 ustawy nowelizującej przyjęto zaś regułę prawa międzyczasowego, zgodnie z którą przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 należy stosować również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W zdaniu drugim postanowiono, że "W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Przy czym zwrot "postępowań" obejmuje pojęcie sprawy, gdyż chodzi tu o całość postępowania sądowoadministracyjnego, a nie o jego fragment. Zatem decydującą datą dla rozdzielenia obu reżimów prawnych jest data wszczęcia postępowania w sprawie (data wniesienia skargi). Ponieważ art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej nadający nowe brzmienie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie został wymieniony w zdaniu pierwszym art. 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z przyjętą w zdaniu drugim zasadą działania dawnego prawa do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie należało stosować przepis art. 260 ustawy "w brzmieniu dotychczasowym", tj. obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. Powyższe oznacza, że jeżeli postępowanie wszczęto przed 15 sierpnia 2015 r. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie wydane przez sąd przysługiwało zażalenie na zasadach ogólnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 260 w związku z art. 194 § 1 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu złożenia skargi przez R. P., tj. 25 maja 2015 r. (a nie jak błędnie uznał Sąd I instancji z dniem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy), zastosowanie miał art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed jego zmiany ustawą nowelizującą. Zastosowanie przez Sąd Wojewódzki powyższego przepisu w brzmieniu "nowym" było więc niezgodne z przepisami intertemporalnymi ustawy nowelizującej, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jego rzeczą będzie więc merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. ----------------------- 3