II SA/Bk 477/15
WyrokWSA w Białymstoku2015-09-22
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Marek Leszczyński, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, wydając decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, jest uprawniony do nakazania również obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej nakazu uporządkowania terenu po rozbiórce, ponieważ przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie zawiera uprawnienia do orzekania w tym zakresie. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest jedynym możliwym rozstrzygnięciem na podstawie tego przepisu. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając zarzuty skarżących za niezasadne.Stan faktyczny
Skarżący J. i W. K. wnieśli skargę na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego domku letniskowego wraz z tarasem oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce. Organy ustaliły, że domek został wybudowany w latach 2002-2011 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu robót i nałożeniu obowiązków legalizacyjnych, skarżący nie przedłożyli wymaganych dokumentów. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym niepełne zebranie materiału dowodowego i niewykonanie wniosków dowodowych, a także niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z dnia [...] marca 2015 roku nr [...] w części dotyczącej nakazania obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce; 2. Oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. Zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. solidarnie na rzecz skarżących J. K. i W. K. kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi J. K. i W. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego domku letniskowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z dnia [...] marca 2015 roku nr [...] w części dotyczącej nakazania obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. solidarnie na rzecz skarżących J. K. i W. K. kwotę 200,00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB w B.) decyzją z dnia (...) maja 2015 r., nr (...), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. (dalej: PINB w S.) z dnia (...) marca 2015 r., nr (...), nakazującą J. K. i W. K. wykonanie rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 7,00 m x 5,3 m wraz z tarasem o wymiarach 2,70 m x 7,00 m, samowolnie wybudowanego na działce ozn. nr ewid. (...) w miejscowości P., gm. R. oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce.
Decyzja PWINB w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
PINB w S. wszczął z urzędu w dniu (...) października 2013 r. postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy domku letniskowego na działce o nr ewid. gruntów (...), położonej w miejscowości P., gm. R.
Na podstawie przeprowadzonych w dniu (...) października 2013 r. oględzin oraz pozostałego zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że na przedmiotowej działce stanowiącej obecnie własność J. i W. K., znajduje się wybudowany parterowy budynek letniskowy drewniany o wymiarach 7,00 m x 8,0 m z tarasem o konstrukcji drewnianej i z dachem dwuspadowym. Ponadto ustalono, że w/w domek letniskowy został wybudowany w latach 2002-2011 bez wymaganego pozwolenia na budowę, czyli jako samowola budowlana, a następnie został rozbudowany w latach 2010 – 2011 również bez pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia (...) stycznia 2014 r., znak (...), PINB w S. wstrzymał prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z budową domku letniskowego na działce nr ewid. (...) w m. P. oraz nałożył na J. i W. K. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia (...) maja 2014 r. zaświadczenia Wójta Gminy R.o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy wraz z opiniami i uzgodnieniami osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane do projektowania, a także oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W zakreślonym terminie nałożone obowiązki nie zostały wykonane.
PINB w S. decyzją z dnia (...) października 2014 r., nr. (...), nakazał J. i W. K. wykonanie rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 7,00 m x 5,30 m wraz z tarasem o wymiarach 2,70 m x 7,00 m, samowolnie wybudowanego na działce ozn. nr ewid. (...) położonej w miejscowości P., gm. R.oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i W. K.
PINB w B. decyzją z dnia (...) grudnia 2014 r., nr (...), uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niepełny i jego uzupełnienie wymaga przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, PINB w S. decyzją z dnia (...) marca 2015 r., nr (...), nakazał J. K. i W.K. wykonanie rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 7,00 m x 5,30 m wraz z tarasem o wymiarach 2,70 m x 7,00 m, samowolnie wybudowanego na działce ozn. nr ewid. (...) w miejscowości P., gm. R. oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że między innymi w dniu (...) stycznia 2015 r. przesłuchał w charakterze świadków poprzednich właścicieli działki, tj. W. B. i C. B., którzy potwierdzili, że budowę przedmiotowego domku rozpoczęli w 2003 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec zaś niewykonania nałożonych obowiązków, zachodziła podstawa do orzeczenia o obowiązku rozbiórki.
Z przedmiotowym rozstrzygnięciem nie zgodzili się J. i W. K., którzy wnieśli odwołanie do PWINB w B.
PWINB w B. decyzją z dnia (...) maja 2015 r., nr (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo. Przedmiotowy obiekt budowlany powstał samowolnie po rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Organ I instancji, stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 P.b. umożliwił aktualnym właścicielom działki zalegalizowanie ujawnionej samowoli budowlanej, jednakże mimo zakreślonego terminu, dokumenty takie nie zostały złożone. W tym stanie faktycznym organ powiatowy prawidłowo nakazał stronom dokonanie rozbiórki samowolnie usytuowanego obiektu budowlanego (domku letniskowego i tarasu).
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu wskazano, że orzeczony nakaz rozbiórki jest wykonalny, bowiem pojęcie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego oznacza nie tylko jako rozebranie, ale również usunięcie, wywiezienie obiektu z terenu, na którym został posadowiony. Wskazano ponadto, że przeniesienie własności nieruchomości powoduje, że nowy właściciel jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z własnością tej nieruchomości. Skutki dokonania samowoli budowlanej obciążają każdoczesnego właściciela nieruchomości, zaś nieznajomość przepisów, czy przekonanie co do uregulowanego stanu prawnego obiektu, na które powołuje się strona odwołująca, nie mogą być uznane za okoliczność łagodzącą. Ponadto wskazano, że brak było podstaw do uwzględniania wniosku dowodowego odnośnie powołania biegłego, gdyż w niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli J. K. i W. K., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym nie uwzględnienie wniosku dowodowego skarżących z dnia (...) lutego 2015 r. o uzupełnienie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, czy domek letniskowy, którego dotyczy decyzja, w dacie jego umieszczenia na działce oznaczonej nr geodezyjnym (...) tj. w 2003 r. w miejscowości P. gm. R., spełniał wymagania techniczne dla budownictwa letniskowego obowiązujące w tym czasie pomimo, że ustalenie tych okoliczności miało istotne i podstawowe znaczenie dla sprawy;
2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, tj. nie wykonanie w całości decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., nr (...), z dnia (...) grudnia 2014 r., nakazującej uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez ustalenie w procesie procedury legalizacyjnej, czy inwestycja nie narusza przepisów dotyczących warunków technicznych w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do zgodności z ww. przepisami;
3. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych pomimo wniosku skarżących o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych w dziedzinie urbanistyki i budownictwa na okoliczność ustalenia czy posadowienie domku letniskowego na działce oznaczonej nr geodezyjnym (...) spełniało wymagania techniczne w dacie jej wykonania i nie było niezgodne z obowiązującymi w tym czasie przepisami, tj. planem zagospodarowania przestrzennego gminy W.;
4. naruszenie art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane poprzez zaniechanie ustalenia, czy posadowienie domku letniskowego na działce o nr geodezyjnym (...) we wsi P. gm. R. było zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego gminy Wiżajny przyjętym uchwałą nr VUII/29/94 Rady Gminy Wiżajny z dnia 28 listopada 1994 r., opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Suwalskiego Nr 42 z dnia 13 grudnia 1994 r. (stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r.), który został opracowany i przyjęty w czasie, gdy obowiązywała poprzednia ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane;
5. naruszenie art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez zaniechanie ustalenia, czy posadowienie domku letniskowego na działce o nr geodezyjnym (...) we wsi P. gm. R. w czasie jego wybudowania naruszało obowiązujące w tym czasie przepisy, w tym przepisy techniczno – budowlane, uniemożliwiające doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo opisali podniesione zarzuty, a ponadto podnieśli, że zakupili działkę z już wybudowanym domkiem letniskowym, a zatem mogli przypuszczać, że posadowienie tego domku było zgodne z obowiązującym wówczas prawem budowlanym. W ich ocenie decyzja nakazująca rozbiórkę domku i tarasu, a następnie uporządkowanie terenu po rozbiórce jest przedwczesna i wadliwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz odniósł się do zarzutów skargi.
W piśmie procesowym z dnia (...) września 2015 r. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z Uchwały nr (...) Sejmiku Województwa P. z dnia (...) czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "P." na okoliczność nie obejmowania zakazem określonym tą uchwałą istniejących obiektów letniskowych, w tym obiektu będącego przedmiotem postępowania w sprawie wykonania rozbiórki, a także o przeprowadzenie dowodu z siedmiu kart dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej J. K. na okoliczność konieczności korzystania z częstego wypoczynku w warunkach czystego i zdrowego powietrza, w tym z domku letniskowego będącego przedmiotem postępowania w sprawie wykonania rozbiórki, z uwagi na rozpoznaną przewlekłą obturacyjną chorobę płuc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega częściowemu uwzględnieniu, chociaż nie ze względu na podniesione w niej zarzuty.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja PWINB w B. z dnia (...) maja 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję PINB w S. z dnia (...) marca 2015 r., nakazującą J. K. i W. K. wykonanie rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 7,00 m x 5,3 m wraz z tarasem o wymiarach 2,70 m x 7,00 m, samowolnie wybudowanego na działce ozn. nr ewid. (...) w miejscowości P., gm. R. oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409; dalej: P.b.).
Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b., właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Z art. 48 ust. 2 P.b. wynika natomiast, że w określonych przypadkach, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, zaś w postanowieniu tym ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a także dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 (art. 48 ust. 3 P.b.). W przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 P.b.).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że na podstawie zebranego materiału dowodowego organy trafnie przyjęły, że na przedmiotowej nieruchomości zbudowany został obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Konsekwencją tego faktu było to, że postanowieniem z dnia (...) stycznia 2014 r., znak: (...), PINB w S. wstrzymał prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z budową domku letniskowego na działce o nr. ewid. gruntów (...) w miejscowości P. gm. R. oraz zobowiązał obecnych właścicieli nieruchomości do przedłożenia do dnia (...) maja 2015 r. zaświadczenia Wójta Gminy R. o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy wraz z opiniami i uzgodnieniami osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane do projektowania, a także oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Bezsporne jest także, że J. i W. K. obowiązków tych w zakreślonym terminie nie wykonali.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do zarzutu braku wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a.), naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. oraz niewłaściwego zastosowania przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a) P.b. oraz art. 48 ust. 2 pkt 2 P.b.
Zdaniem Sądu, wszystkie zarzuty strony skarżącej są niezasadne. Przedmiotowe postępowanie, co jest niekwestionowane, zostało wszczęte z urzędu i skierowane w stosunku do skarżących zgodnie z art. 52 P.b., który stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Nakaz rozbiórki może być więc skierowany do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości. Kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Jeżeli zatem inwestor, jak to miało miejsce w niniejszym stanie faktycznym, utracił tytuł prawny do nieruchomości, zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1658/11). Skarżący zaś, co jest bezsporne, są właścicielami przedmiotowej nieruchomości.
Niezasadny jest, w ocenie Sądu, zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. w zakresie braku ustaleń w kwestii, czy przedmiotowy obiekt spełniał wymagania techniczne dla budownictwa letniskowego obowiązujące w dacie jego budowy. Podkreślenia bowiem wymaga, że ustalenie przez organy, że obiekt wzniesiono nielegalnie w 2003 r. a następnie także nielegalnie rozbudowano w latach 2010 – 2011, było wystarczające do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, której przedmiot dotyczył legalizacji samowolnie zbudowanego obiektu budowlanego. Kwestia zgodności technicznej obiektu z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy pozostaje bez wpływu na realizację przez skarżących obowiązków nałożonych na nich, na mocy art. 48 ust. 2 i 3 P.b., w postanowieniu z dnia (...) stycznia 2014 r. Zresztą zgodnie z art. 48 ust. 2 pkt 2 P.b. przed nałożeniem obowiązków, o których mowa w ust. 3 tego przepisu, organ bada, czy budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowalnych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Skoro zatem organ wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy i nałożeniu obowiązków, to musiał wcześniej pozytywnie ocenić przesłankę z art. 48 ust. 2 pkt 2 P.b. Wyjaśnianie zatem zgodności technicznej obiektu z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy, w tym za pomocą dowodu z opinii biegłego, byłoby w tym przypadku niecelowe i nieprzydatne dla rozstrzygnięcia.
Z racji przedstawionych wyżej, niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a) oraz ust. 2 pkt 2 P.b. W postępowaniu legalizacyjnym bowiem organ bada w szczególności, czy budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania terenu (ust. 2 pkt 1 lit. a) albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy (ust. 2 pkt 1 lit. b) i nakłada na zobowiązanego m.in. obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku tego planu (ust. 3 pkt 1). W powyższym ujęciu mowa jest zatem o planie obowiązującym oraz decyzji ostatecznej.
Jeśli zaś chodzi o przywołane przez skarżących swojej dobrej wiary odnośnie legalności budowy obiektu na etapie zakupu nieruchomości, to stwierdzić należy, że organy w niniejszym postępowaniu trafnie przyjęły, iż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Z art. 48 ust. 4 P.b. jednoznacznie wynika bowiem, że organ zobowiązany jest zastosować regulację z ust. 1 tego przepisu w każdej sytuacji, gdy nie zostaną spełnione w wyznaczonym terminie obowiązki, o których mowa w ust. 3. Organ nadzoru budowlanego, w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 P.b., nie ma więc wpływu ani na zakres nakładanych obowiązków z ust. 3, ani na obowiązek orzekania o rozbiórce obiektu, w przypadku braku spełnienia tych obowiązków. Kwestia zaś przekonania skarżących o tym, że nabyli nieruchomość zabudowaną legalnie, powstała zarówno na podstawie oświadczenia sprzedającego nieruchomość, jak i np. z innych toczących się postępowań administracyjnych, pozostaje bez wpływu na postępowanie legalizacyjne prowadzone na podstawie art. 48 P.b. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 722/13, kwestia ustalenia "działania w dobrej wierze" pozostaje bez znaczenia dla konieczności zastosowania art. 48 ust. 1 P.b. Zauważenia wymaga, że decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 P.b. w zakresie nakazu rozbiórki, podobnie jak i postanowienie nakładające obowiązki, których spełnienie stanowi warunek niezbędny wszczynający procedurę legalizacyjną, nie mają charakteru uznaniowego. Normy te bowiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ich zastosowanie nie zależy od woli organu, lecz jest jego obowiązkiem. Postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ma charakter obiektywny, to znaczy, że nie mają znaczenia dla jego prowadzenia inne okoliczności niż fakt istnienia samowoli (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 155/13).
Niezasadne są także zarzuty podniesione w piśmie skarżących z dnia (...) września 2015 r. Fakt pozostawania lub nie istniejącej zabudowy w Obszarze Chronionym Krajobrazu "P." mógł mieć ewentualny wpływ w postępowaniu dotyczącym uzyskania warunków zabudowy na przedmiotowej nieruchomości, nie zaś w niniejszym postępowaniu legalizacyjnym. W aktach administracyjnych znajduje się zresztą kserokopia decyzji ostatecznej SKO w S. z dnia (...) lipca 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia (...) czerwca 2014 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr ewid. (...), położonej w miejscowości P., dla inwestycji obejmującej budowę budynku rekreacji indywidualnej (letniskowego), zjazdu z drogi oraz zbiornika na ścieki socjalno – bytowe, w uzasadnieniu której organ badał omawianą kwestię.
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej również bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje kwestia zdrowia skarżącej. Kwestia ta bowiem, podobnie jak dobra wiara skarżących w dacie nabywania własności nieruchomości, pozostaje bez znaczenia dla konieczności zastosowania art. 48 ust. 1 P.b.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd z urzędu, na mocy art. 134 p.p.s.a. dostrzegł naruszenie przez organy art. 48 ust. 1 P.b. poprzez nałożenie na skarżących obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce. Wskazany bowiem przepis w swojej dyspozycji uprawnienia takiego nie zawiera. Mowa w nim jest tylko o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie się podnosi, że organy uprawnione są do orzekania na mocy art. 48 ust. 1 P.b. tylko w zakresie tam przewidzianym, tj. odnośnie rozbiórki obiektu. W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1297/13, wskazano przykładowo, że zakres kompetencji przewidziany w art. 51 P.b., a nawet w art. 48 i art. 49b tej ustawy, nie daje podstawy do wydania nakazu podwyższenia terenu do stanu poprzedniego. Podobnie w wyroku WSA w Lublinie z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 259/13, trafnie wskazano, że przepis art. 48 ust. 1 P.b., będący podstawą wydania decyzji, nie przewiduje określenia terminu wykonania nakazu rozbiórki - wydanie przez organ orzeczenia w tym zakresie stanowiłoby przesłankę nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wprawdzie w wyroku NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 384/11, zawarto tezę, że pojęcie rozbiórki wykładane jest w orzecznictwie sądowo – administracyjnym w przypadku tymczasowych obiektów budowlanych nie tylko jako rozebranie, ale również jako usunięcie, wywiezienie obiektu z terenu, na którym został posadowiony, ale podkreślenia wymaga, że dotyczy ona obiektów, które ze swej natury nie są na stałe z gruntem związane i w ich przypadku rozbiórka sprowadza się właśnie do ich usunięcia lub wywiezienia. Cytowane orzeczenie nie dotyczy zaś kwestii, czy organ administracyjny w ramach orzekania na mocy art. 48 ust. 1 P.b. uprawniony jest do nakazywania także uporządkowania terenu po rozbiórce.
Zdaniem więc Sądu, orzeczenie przez organy w zakresie nakazania skarżącym uporządkowania terenu po rozbiórce nie znajduje umocowania w art. 48 § 1 P.b., a zatem jest to orzeczenie bez podstawy prawnej, co stanowi z kolei przesłankę nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji.
Na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 2 w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji na mocy art. 206 p.p.s.a. W ocenie Sądu skarga została uwzględniona tylko w nieznacznym zakresie, a zatem zasadnym było zasądzenie od organu na rzecz skarżących tylko części kosztów postępowania, tj. w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło