I OSK 3510/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-19
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Monika Nowicka, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy w zakresie stwierdzenia władania przez Skarb Państwa nieruchomością leśną na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, a także czy uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 PPSA?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części dotyczącej oddalenia skargi, uznając, że WSA nie dokonał wystarczającej analizy materiału dowodowego w odniesieniu do części nieruchomości, co naruszało art. 141 § 4 PPSA. Sąd pierwszej instancji powinien dokładnie zbadać dowody dotyczące władania nieruchomością przez Skarb Państwa przed wejściem w życie ustawy z 1958 r. i wyjaśnić podstawy swojego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Skarżący S.S. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Środowiska dotyczących przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił częściowo decyzje Ministra, uznając je za wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, ale w pozostałym zakresie oddalił skargę. S.S. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r. oraz wadliwość uzasadnienia wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; zasądzenie od Ministra Środowiska na rzecz S.S. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 818/15 w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części zaskarżonej i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz S. S. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 22 września 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 818/15), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. S., uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz decyzję tego samego organu z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji – w części, w której decyzje te dotyczyły działki nr [...] położonej w K., gmina S., w pozostałym zaś zakresie – oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] października 1974 r. nr [...], Dyrektor Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P., utrzymaną w mocy decyzją Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...] – na mocy art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) - orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni 37,25 ha, położonej w obecnym Nadleśnictwie D.
Wnioskiem z dnia 29 października 2009 r., S. S. wystąpił o stwierdzenie – na zasadzie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] października 1974 r. lub o stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. – że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. – orzekając w ramach związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1292/13), w którym Sąd przyjął, że skoro w obrocie prawnym, w stosunku do decyzji objętej wnioskiem nieważnościowym, istniała decyzja drugiej instancji, to organem właściwym do prowadzenia niniejszego postępowania był organ centralny - Minister Środowiska odmówił uwzględnienia powyższego wniosku, zaś decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną w trybie art. 127 § 3 k.p.a., ten sam organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.
W uzasadnieniu stanowiska Minister Środowiska podniósł, że decyzją z dnia [...] marca 1964 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. uchyliło decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1963 r., nr [...] wydaną w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej położonej w miejscowości N. o powierzchni 35 ha a zatem ta ostatnia decyzja nigdy nie stała się ostateczna. Z uzasadnienia zaś decyzji Prezydium WRN wynikało, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się od 1950 r. w administracji Lasów Państwowych, a co dowodziło, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawie przejęcia gruntów na rzecz Państwa były właściwe jednostki podległe Ministrowi Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego.
Wobec powyższego, Minister Środowiska stwierdził, że nie zachodziła w niniejszej sprawie przesłanka, określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Ponadto Minister wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach wskazywał, że wykonanie, określonego w decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] października 1974 r., zalesienia nastąpiło w tym przypadku w latach 1950-1952. Z treści mapy przeglądowej Nadleśnictwa S. z 1956 r., wynikało bowiem, iż wydzielenie 218a w 1956 r. porastała sosna w wieku 7 lat. Zatem, jak argumentował organ, przedmiotowy grunt musiał być zalesiony w w/w latach. Powyższe potwierdzało też oświadczenie Nadleśniczego mgr inż. T. H. z dnia 25 kwietnia 1974 r., a który podał, że w latach 1951 i 1952 sporny grunt został zalesiony sosną z domieszką brzozy i innych gatunków a poza tym fakt zalesienia nieruchomości około 1951 r. potwierdził także świadek W. K..
W tych warunkach – zdaniem Ministra – skoro Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowym gruncie czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r., to należało uznać, iż została spełniona przesłanka, wymieniona w art. 9 w/w ustawy.
Minister zauważył także, iż sporny grunt został objęty planem urządzenia lasu w 1958 r., czyli w roku wejścia w życie powyższej ustawy. Powyższe wynikało bowiem z treści pisma z dnia 12 marca 1974 r. podpisanego przez Nadleśniczego mgr inż. T. H., w którym to piśmie stwierdzono, że omawiana powierzchnia gruntu została objęta operatem urządzeniowym z roku 1956 - jako oddział [...], a w roku 1967 - jako oddział [...]. Poza tym fakt, że przedmiotowy grunt był ujęty w operacie urządzeniowym już w 1956 r. wynikał również z treści oświadczenia Nadleśniczego mgr inż. T. H. z dnia 25 kwietnia 1974 r.
Na podstawie zaś fragmentu Planu Urządzenia Lasu na lata 1967-1977, dotyczącego działek [...] i [...], Minister ustalił, że przedmiotowy grunt był objęty planem urządzenia lasu także w dacie wydania decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] października 1974 r. oraz na dzień wydania decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z dnia [...] stycznia 1975 r.
W ocenie Ministra, fakt objęcia spornego gruntu planem urządzenia lasu w latach: 1958, 1974 i 1975 r. stanowił zatem przesłankę do stwierdzenia, że przedmiotowy grunt leśny został objęty we władanie Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i pozostawał nadal w tym władaniu na dzień wydania kwestionowanych w trybie nieważnościowym decyzji a zatem nie można było twierdzić, że obie te decyzje naruszały w stopniu rażącym prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) ani też, że były one nieważne z innych powodów.
Odnosząc się zaś do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister w szczególności podkreślił, że w toku postępowania zebrano materiał dowodowy skrupulatnie, nie pomijając żadnego, dostępnego dowodu w sprawie, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonano jego oceny. Zgodnie natomiast z art. 78 k.p.a., żądanie strony, dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Minister podniósł, iż - wnioskowane przez stronę - przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa nie miało dla niej znaczenia.
Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie: art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a także art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Ponadto skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze oraz z opinii biegłego grafologa.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ) dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję oraz decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] – obie w części dotyczącej działki nr 204, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga była częściowo uzasadniona, bowiem w tej części w/w decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.
Sąd analizując dowodowy, zgromadzony w sprawie, doszedł bowiem do wniosku, że żaden z dowodów, świadczących o władaniu przez Państwo spornym gruntem, w dacie wejścia w życie w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie mógł dotyczyć działki nr 204. Nie dotyczyła jej przy tym również (uchylona ze względów proceduralnych) decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1963 r. nr [...]. Działka ta zatem z niewyjaśnionych przyczyn została objęta decyzją Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] października 1974 r.
W pozostałym zakresie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Na wstępie Sąd omówił zasady prowadzenia postępowania nieważnościowego, podkreślając że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. a jego przedmiotem jest jedynie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna, poddana nadzorowi, jest dotknięta, którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w tym przepisie. Zatem w powyższym postępowaniu organ nie jest władny rozpatrywać sprawę, co do jej istoty, a jedynie rozpatruje ją w granicach, określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym Sąd zgodził się z Ministrem, że z powołanych i szeroko omówionych przez organ dokumentów wynikało, iż dawne działki [...] oraz [...] o powierzchni około 30-35 ha spełniały przesłanki z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Przepis ten stanowił bowiem, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli przed dniem 5 kwietnia 1958 r.), przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne.
W ocenie Sądu, fakt zalesienia i władania tymi działkami przez Nadleśnictwo potwierdziła przede wszystkim M. S. - poprzednia właścicielka działek [...] i [...] w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia 7 lutego 1963 r. a poza tym okoliczność ta wynikała też z: dokumentu nazwanego "Deklaracją M. S. zrzeczenia się części nieruchomości własnej" z dnia [...] stycznia 1950 r., "Protokołu zdawczo-odbiorczego" z dnia 2 marca 1963 r. przejęcia części gruntów M. S., pisma Nadleśniczego A. B. z dnia 28 stycznia 1963 r. skierowanego do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w W., pisma Nadleśnictwa Państwowego z dnia 6 grudnia 1949 r. skierowanego do Starostwa Powiatowego Referatu Rolnictwa i Reform Rolnych w W., pisma Nadleśnictwa Państwowego w S. z dnia 28 stycznia 1963 r. skierowanego do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w W., a przede wszystkim z treści decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1964 r., nr [...] uchylającej decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1963 r., nr [...]. Wszystkie te dokumenty – jak podkreślił Sąd – potwierdzały bowiem, że przed dniem 5 kwietnia 1958 r. działki nr [...] i [...] zostały zalesione przez Nadleśnictwo S. i znajdowały się w jego władaniu.
Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego, Sąd wyjaśnił, że ich nie uwzględnił, ponieważ - zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. - sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z regulacji tej wynika zatem, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w pkt 2 (oddalającym w pozostałym zakresie skargę) S. S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:
1) prawa materialnego, to jest: art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego - przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wykazanie władania przez Skarb Państwa daną nieruchomością leśną ogranicza się jedynie do uprawdopodobnienia dokonania na początku lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku zalesienia tych terenów przez nadleśnictwo, co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęcie, że nieruchomość leśna o powierzchni 32,28 ha, składającą się z działek numer: [...] i [...], położona w K., gmina S., powiat [...] (dalej: Nieruchomość) została objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie w/w ustawy z 1958 r. i pozostawała nadal we władaniu Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie przedmiotowej ustawy i tym samym zostały spełnione, zawarte w ww. przepisie przesłanki przejęcia powyższej nieruchomości na własność Skarbu Państwa;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 p.p.s.a. - polegające na nieuwzględnieniu w całości skargi a jedynie w części, pomimo istnienia merytorycznych podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącego w całości, co skutkowało wadliwym wykonaniem obowiązku kontroli decyzji administracyjnych i częściowym utrzymaniem w mocy zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. - poprzez uznanie, że organ wydający decyzje nie naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - pomimo że organ nie dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego i tym samym uznanie, że kwestionowane w trybie nieważnościowym decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
c) art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. - poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych,
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt. 2) k.p.a. - poprzez przyjęcie, że brak było podstaw do uchylenia przez Ministra Środowiska decyzji organu I instancji w całości i orzeczenia, co do istoty w sprawy,
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 70 i art. 73 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że brak było podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki nieważności decyzji, określonej w art. 156 § 1 pkt. 2) k.p.a. w sytuacji, gdy organy wydające kwestionowane w trybie nieważnościowym decyzje, stwierdzając władztwo Skarbu Państwa nad sporną nieruchomością oparły się wyłącznie na podpisanych przez pracowników i byłych pracowników lasów państwowych pismach, spisanych w obecności jednego ze świadków - nadleśniczego T. H., a która to czynność odbyła się bez udziału strony postępowania, albowiem nie otrzymała ona zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wnosił o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 818/15) w zaskarżonej części i rozpoznanie w tym zakresie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji – w obu przypadkach wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz argumentację związaną z podniesionymi zarzutami. Szczegółowo przy tym odniesiono się do dowodów, przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym, które Sąd Wojewódzki uznał za dowody świadczące o prawidłowości kwestionowanych w trybie nieważnościowym decyzji a które to dowody – zdaniem skarżącego – były niemiarodajne.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2017, poz. 1369), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zostały one oparte na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jako zarzuty procesowe wskazano na istotne naruszenie przepisów proceduralnych, w postaci: art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a.; art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ wydający decyzje nie naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.; art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 70 i art. 73 § 1 i 2 k.p.a. i zarzuty te okazały się w części uzasadnione.
Podstawowe znaczenie w analizowanej sprawie miał zarzut oparty na przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten może zaś stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera którejkolwiek z w/w części. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji, pomimo bowiem faktu, iż podkreślił, że niniejsze postępowania prowadzone było w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji a odmienność tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego nie mogła prowadzić do tego by w tym postępowaniu mogło być przeprowadzane na nowo postępowanie dowodowe, właściwe wydaniu decyzji w trybie zwykłym, to jednak dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach administarcyjnych w odniesieniu do działki nr [...] położonej w K. w gminie S.. Skutkiem tej analizy było zaś uznanie, że żaden z dowodów, świadczących o władaniu przez Państwo spornym gruntem, w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), nie mógł dotyczyć w/w działki nr [...]. Odnosząc się natomiast do pozostałej części gruntu, objętego decyzją nacjonalizacyjną Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] października 1974 r. i utrzymującą ją w mocy decyzją Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z dnia [...] stycznia 1975 r., Sąd Wojewódzki stwierdził jedynie bardzo ogólnie, iż (cyt.): "Zgodzić się należy z Ministrem, że z powołanych i szeroko omówionych przez organ dokumentów wynika, że dawne działki [...] oraz [...]o powierzchni około 30-35 ha spełniały przesłanki z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.". Następnie zaś Sąd ten jedynie wymienił dowody, które zostały przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego, konkludując przy tym, że dowody potwierdzały (cyt.): "że przed dniem 5 kwietnia 1958 r. działki nr [...] i [...] zostały zalesione przez Nadleśnictwo S.i i znajdowały się w jego władaniu".
Powyższe jest o tyle istotne, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor poddał dokładnej analizie zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy wskazując w szczególności, że – jego zdaniem - jedynymi dowodami na rzekome władanie przez Skarb Państwa spornym gruntem od 1958 r. do dnia wydania kontrolowanej decyzji z 74 r. były oświadczenia pracowników i byłych pracowników Lasów Państwowych, a które to oświadczenia zostały nieprawidłowo przez organ potraktowane jako dowód z zeznań świadków, choć formalnie takim dowodem nie były. Ponadto, twierdził również, że treść tych oświadczeń stała w sprzeczności z treścią innych dowodów zgromadzonych w sprawie, konkretnie przy tym przez stronę wskazanych.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało uznać, że brak oceny i głębszej analizy poszczególnych, wymienionych w zaskarżonym wyroku, środków dowodowych świadczył o tym, że - w tym zakresie - Sąd Wojewódzki niedokładnie jednak wyjaśnił podstawy wydanego przez siebie rozstrzygnięcia( tj. rozstrzygnięcia objętego zaskarżeniem). Jest to zaś w realiach tej sprawy o tyle znamienne, że - jak wyżej wspomniano - co do części gruntu, objętego w/w decyzjami kontrolowanymi, Sąd I instancji dokładnie w tym zakresie ocenił materiał dowodowy zebrany przez organ.
Poza tym brak analizy wspomnianych wyżej dowodów jest również istotny z tego powodu, że – zdaniem składu orzekającego – fakt dokonywania zalesienia spornego gruntu przez nadleśnictwo – wbrew stanowisku skarżącego – może jednak świadczyć o tym, że Skarb Państwa władał tym gruntem – w rozumieniu art. 9 ust. 1 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Skoro bowiem ustawa ta nie definiuje pojęcia "władanie" to orzecznictwo zgodnie przyjmuje że pojecie to może być rozumiane także w znaczeniu potocznym a zatem, może mieć charakter faktyczny. Prowadzi to zaś do wniosku, że zalesienie gruntu przez nadleśnictwo może dowodzić władania takim gruntem (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. (sygn. akt II OSK 221/06, LEX nr 349597).
Powyższe skutkuje tym, że materialnoprawny zarzut kasacyjny, dotyczący błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (...) był nie tylko wadliwie skonstruowany bowiem w przedmiotowej sprawie przepis ten samodzielnie nie występował a jedynie w powiązaniu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a zatem jego wykładnia winna być dokonywana przez pryzmat w/w przepisu, ale nie był także usprawiedliwiony.
Pozostałe zarzuty procesowe okazały się natomiast albo nieuzasadnione, albo przedwczesne.
Niezasadnie skarżący zarzucił bowiem Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. Przepisy zawarte bowiem generalnie w art. 3 p.p.s.a. mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że zastosował środek nieokreślony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Oparcie natomiast w analizowanej sprawie przez Sąd Wojewódzki części wyroku (zaskarżonej) na przepisie art. 151 p.p.s.a., zamiast – jak wnosił o to skarżący – na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uwarunkowane było jedynie oceną kontrolowanych decyzji, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji.
Podobnie należy ocenić zarzut dotyczący art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., gdyż oba powyższe przepisy również mają jedynie charakter blankietowy. Zastosowanie natomiast art. 135 p.p.s.a. przez sąd administracyjny jest uwarunkowane sytuacją, w której sąd ten najpierw musi stwierdzić naruszenie prawa przez zaskarżony, co w niniejszej sytuacji nie miało przecież miejsca.
Przedwczesne natomiast okazały się zarzuty związane z art. 7, art. 8, art. 70 , art. 73 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż ocena, czy przepisy te zostały naruszone, czy też nie zostały naruszone przez organ musi być najpierw dokonana przez Sąd Wojewódzki.
Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy, Sąd I instancji winien dokładnie zanalizować dowody przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego, wyjaśniając przy tym dokładnie dlaczego takiej ich oceny obecnie dokonał.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło