I OZ 1534/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1402/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi L.B. na pismo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie skargi dotyczącej nakazania udostępnienia danych osobowych skarżącego postanawia: oddalić zażalenie. L. B. przedmiotem skargi z dnia [...] lipca 2015 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uczynił pismo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2015 r., stanowiące odpowiedź organu na pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2015 r., zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w sprawie ze skargi wniesionej do organu na odmowę udostępnienia przez NFZ Śląski Oddział Wojewódzki w Katowicach dotyczącej go dokumentacji medycznej. Wraz ze skargą do Sądu L. B. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem stwierdził, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż skarga jest oczywiście bezzasadna. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując niniejszą sprawę przede wszystkim należy wskazać, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, a co za tym idzie przesłanki jego przyznania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 p.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną, jak ma to miejsce m.in. – zgodnie z orzecznictwem sądowym – w przypadku osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku mającej na utrzymaniu dzieci. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2008r., I OZ 273/08 oraz z 14 lutego 2012r., II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M. Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 1034 i nast.). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005r., II OZ 140/05). W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył skargę na pismo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2015 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie skargi L. B. z dnia [...] maja 2015 r., dotyczącej nakazania Narodowemu Funduszowi Zdrowia Śląski Oddział Wojewódzki w Katowicach udostępnienia dotyczącej go dokumentacji medycznej. Kwestionowane przez stronę pismo nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, czy też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że udzielenie przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa następuje w drodze czynności materialno-technicznej, która nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 361/14). Wezwanie stanowi wyłącznie warunek formalny dopuszczalności skargi do sądu, a odpowiedź na nie jest wyrazem stanowiska organu w sprawie. Odpowiedź organu nie rozstrzyga natomiast o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach osoby, która wystąpiła z wezwaniem, a zatem nie może być potraktowana, jako decyzja, postanowienie, czy też inna czynność (lub akt) z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (postanowienie WSA w Warszawie z 12.10.2015 r., III SA/Wa 1993/15). W związku z tym, że skarga na ww. pismo nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, jest ona oczywiście bezzasadna, a zatem przyznanie prawa pomocy nie jest możliwe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.