I OZ 1217/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/15 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/15 pozostawił bez rozpoznania wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji. Powodem pozostawienia wniosku bez rozpoznania było nieuzupełnienie w zakreślonym terminie jego braków, polegających na niepodpisaniu wniosku (rubryka nr 15 formularza wniosku) oraz pozostawieniu niewypełnionych rubryk dotyczących dochodów gospodarstwa domowego (rubryka nr 10 formularza wniosku) oraz majątku (rubryki nr 7 i nr 8 formularza wniosku). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1672/15 oddalił zażalenie J.K. na w/w postanowienie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/15 odrzucił skargę J.K. W piśmie z dnia 8 marca 2016 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W piśmie z dnia 17 marca 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełniania braku wniosku, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 29 marca 2016 r. J.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Ponieważ wniosek po raz kolejny zawierał braki uniemożliwiające nadanie mu prawidłowego biegu, tj. nie był podpisany przez osobę wnoszącą żądanie (rubryka nr 15 formularza wniosku), a także zawierał niewypełnione rubryki (m.in: rubryka nr 10 – dochody, rubryka nr 7 – majątek, rubryka nr 8 – stan majątkowy osób pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym), w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r. wezwano J.K. do uzupełniania w/w braków w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano stronę do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń dotyczących jej dochodów i stanu majątkowego. Do wezwania, które doręczono skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2016 r., dołączono złożony przez niego wniosek. J.K. nie uzupełnił w/w braków wniosku w zakreślonym terminie, wobec czego starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/15 pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na skutek sprzeciwu skarżącego sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/15 pozostawił wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że stosownie do treści art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do wojewódzkiego sądu administracyjnego na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.). Sankcja w postaci pozostawienia złożonego na urzędowym formularzu wniosku bez rozpoznania ("którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie") ma miejsce, gdy pomimo wezwania strony do uzupełnienia tego formularza, w dalszym ciągu posiada on takie braki formalne, które uniemożliwiają mu nadanie prawidłowego biegu. Do tego typu braków niewątpliwie należy brak podpisu osoby wnoszącej wniosek (rubryka nr 15 formularza wniosku), a także pozostawienie niewypełnionych rubryk dotyczących dochodów gospodarstwa domowego (rubryka nr 10 formularza wniosku), czy stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą w gospodarstwie domowym (rubryka nr 8 formularza wniosku). Jakkolwiek niewypełnienie poszczególnych (niektórych) rubryk formularza wniosku nie zawsze (automatycznie) stanowi brak uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu, to niewątpliwie jest tak w sytuacji, gdy informacje o źródłach i wielkości dochodów (rubryka nr 10 formularza wniosku) oraz o majątku (rubryki nr 7 i 8 formularza wniosku) strony i osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym, nie są wskazane w innych rubrykach wniosku lub nie wynikają jednoznacznie z dokumentów źródłowych, które znajdują się w aktach sprawy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że J.K., pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r., ani nie podpisał wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani nie uzupełnił niewypełnionych rubryk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wskazanych braków nie uzupełnił również, wnosząc sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego, w którego uzasadnianiu wyjaśniono mu, jakich braków wniosku nie uzupełnił i jakie są tego konsekwencje. Ponownie przedstawił natomiast błędne stanowisko o braku podstaw wezwania go do uzupełnienia braków wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odniósł się już do argumentacji skarżącego w postanowieniu z dnia 23 września 2015 r., a Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenie na to postanowienie, wyjaśnił skarżącemu, że brak podpisu i nieuzupełnienie podstawowych elementów wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dalsze procedowanie w tym zakresie. Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia J.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z akt sprawy wynika, że skarżący, prawidłowo wezwany przez Sąd pierwszej instancji pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, nie podpisał wniosku, ani nie uzupełnił istotnych rubryk dotyczących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a oświadczenia te nie wynikały jednoznacznie z innych dokumentów. Wezwanie w powyższym zakresie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2016 r. i nie zostało przez niego wykonane. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji był zobligowany pozostawić wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 257 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Ponadto podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1672/15, wydanego w niniejszej sprawie, wyjaśnił skarżącemu, że brak podpisu i nieuzupełnienie podstawowych elementów wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dalsze procedowanie w tym zakresie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.