III SA/Gl 226/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]r . o nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania W. owi B. owi pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2014. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu [...] r. (data stempla pocztowego) W. B. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014; w sekcji VI formularza Strona nie zamieściła żadnego wpisu o załącznikach. Skoro więc kontrola kompletności wykazała braki formalne wniosku to wezwaniem z dnia 29 maja 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zobowiązał Wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych w zakresie: Rolnik nie dostarczył lub nie podpisał załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne [...] . Dla działek rolnych A, B, C, E wskazano numery działek ewidencyjnych (sekcja VIII kolumna 4), dla których nie podano wszystkich pól obowiązkowych (sekcja VII kolumny od 2 do 12) lub wskazana działka ewidencyjna nie została podana we wniosku (sekcja VII) lub nie dostarczono/nie podpisano załączników graficznych. Rolnik nie zaznaczył działek rolnych: A, B, C, E na załącznikach graficznych dostarczonych wraz z wnioskiem o przyznanie płatności. Brak informacji o sposobie użytkowania działek: A, C (sekcja VIII kolumny 13). Wezwanie zostało wysłane na adres pełnomocnika – G. B. a; doręczone 5 czerwca 2014r. do rąk W. B. co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru, a 10 czerwca 2014r. odebrane przez pełnomocnika w siedzibie organu. W dniu 10 czerwca 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy czyniąc zadość wezwaniu złożył korektę wniosku, w której uzupełnione zostały braki formalne wskazane na wezwaniu. Organ I instancji postanowieniem z [...] r. odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania uznając, że braki formalne wniosku zostały uzupełnione po terminie określonym w art. 23 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65 ze zm.) w związku z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.). Kwestionując zasadność rozstrzygnięcia pełnomocnik Strony złożył zażalenie zarzucając naruszenie art. 61 a § i ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 267) oraz art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Dyrektor Agencji rozpoznając sprawę w trybie zażaleniowym nie uwzględnił zarzutów i utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. datą wszczęcia postępowania jest dzień dostarczenia żądania organowi. Tylko pozbawione wad podanie wszczyna postępowanie i § 5 ust. 3a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.) stanowi jakie wniosek o przyznanie płatności ONW, poza elementami podania określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, powinien zawierać i jakie załączniki winien wnioskodawca dołączyć. Poza tym podkreślono, że zgodnie z art. 18 ust. 1 - 3 Ustawy wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od 15 marca do 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. W oparciu o art. 23 ust. 1 Rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. W myśl art. 23 ust. 2 Rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie poprawki do pojedynczego wniosku po ostatecznym terminie, określonym w art. 14 ust. 2 Rozporządzenia, prowadzi do zmniejszenia kwot płatności odnoszących się do faktycznego użytkowania przedmiotowych działek rolnych o 1 % za każdy dzień roboczy. Poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeśli jednak termin jest wcześniejszy lub taki sam jak ostateczny termin, poprawki do pojedynczego wniosku uznaje się za niedopuszczalne. Zatem Dyrektor Agencji uznał, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014 został złożony w dniu 10 czerwca 2014 r., czyli po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, który nie podlega przywróceniu, a co za tym idzie wniosek strony w ocenie organu należało uznać za niedopuszczalny, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w sprawie. Na powyższe postanowienie Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując na naruszenie naczelnych zasad procesowych, art. 61 a § 1 kpa oraz art. 64 § 2 kpa. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że uzupełnienie braków formalnych wniosku należy traktować jako korektę uzupełniającą samego wniosku a nie wykonanie zobowiązania nałożonego wezwaniem organu. Podniosła, że w wyznaczonym w wezwaniu terminie uzupełniła braki i pomimo ich usunięcia wniosek został odrzucony. Nadto wskazała na naruszenie art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego zastosowanie podczas gdy nie dotyczy on uzupełniania wniosku na skutek wezwania organu ale poprawek składanych samodzielnie przez wnioskodawcę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Agencji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że zasady i tryb przyznawania płatności ONW zostały uregulowane w Rozporządzeniu z 11 marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. oraz w przepisach unijnych, w tym Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009. Dodatkowo, w zakresie wymogów jakie powinien spełniać wniosek o przyznanie płatności ONW, na podstawie § 5 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia z 11 marca 2009 r., mają zastosowanie przepisy Ustawy. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 ust. 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis art. 61 § 3 K.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zauważyć należy, że złożone przez stronę podanie (wniosek o przyznanie płatności) powinno być kompletne, tj. spełniać wymogi określone przepisami prawa. W sytuacji, gdy podanie nie czyni zadość tym wymaganiom, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Stosownie zaś do art. 12 Rozporządzenia wniosek winien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w tym stosownie do ust. 1 lit. d - winien zawierać szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, w stosownych przypadkach, ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana. Wnioski o przyznanie lub, w stosownych przypadkach, zwiększenie uprawnień do płatności w ramach jednolitej płatności obszarowej składa się w terminach ustalonych przez państwa członkowskie, ale nie później niż do dnia 15 maja w pierwszym roku stosowania systemu płatności jednolitych, włączenia wsparcia związanego z wielkością produkcji, stosowania art. 46-48 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 lub w latach stosowania art. 41, 57, 57a lub 68 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia (art. 15 Rozporządzenia). W art. 18 ust. 2 Ustawy określono, że wniosek o płatności obszarowe składa się w terminie od dnia 15 marca do 15 maja, przy czym termin ten, jako termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu. Według art. 23 ust. 1 Rozporządzenia z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. W sprawie bezsporne jest, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014 w dniu 15 maja 2014 r. (data stempla pocztowego), czyli w terminie określonym w art. 18 ust. 2 Ustawy, przed upływem terminu określonego w art. 23 ust. 1 Rozporządzenia. Wniosek zawierał jednak braki formalne określone przez organ w wezwaniu do ich usunięcia. Wymienione dokumenty zawierające braki stanowią, stosownie do art. 25 ust. 1 – 3 Ustawy integralną cześć wniosku. W związku z tym organ w trybie art. 64 § 2 Kpa wezwał skarżącego do usunięcia braków w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W. B. w zakreślonym terminie tj. w dniu 10 czerwca 2014 r. usunął wymienione braki formalne wniosku. Zatem istota sporu sprowadza się do oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowanie w przedmiocie przyznania płatności, w sytuacji uzupełnienia przez stronę braku wniosku, po terminie wynikającym z art. 23 Rozporządzenia, ale z zachowaniem terminu z art. 64 § 2 Kpa. W ocenie organu uzupełnienie wniosku po ustawowo określonym terminie skutkuje uznaniem go za niedopuszczalny i odmową wszczęcia postępowania. Sąd stwierdza, że stanowisko organu jest nieprawidłowe. W piśmiennictwie podkreśla się, że uzupełnienie w terminie braków oznacza, że czynność uzyskuje moc od chwili dokonania czynności, a nie od chwili konwalidacji. Gdyby konwalidacja miała wywoływać skutki prawne ex nunc (na przyszłość), nie znajdowałoby też uzasadnienia wyznaczenie przez ustawodawcę terminu do jej dokonania poprzez uzupełnienie podania. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki co do treści, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (por. Zbigniew R. Kmiecik, Charakter prawny żądania wszczęcia postępowania, [w:] Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, LEX/el). Zresztą powyższe stanowisko jest prezentowane także w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki z 31.08.2015r. i 3.09.2015r. o sygn. akt I SA/Ke 422, 343, 344/15). Skoro więc skarżący uzupełnił wniosek w zakreślonym terminie, to konwalidował dokonaną czynność w postaci złożenia wniosku o przyznanie płatności i wniosek ten wywołał skutki prawne od dnia jego złożenia. Mając na uwadze powyższe jako błędne ocenić należy stanowisko organu, że uzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie wynikającym z art. 64 § 2 K.p.a. jest bezskuteczne ze względu na powołany w postanowieniu art. 23 ust. 1 i 2 Rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że uzupełnienie wniosku w terminie zakreślonym przez organ wywołuje skutek od daty złożenia wniosku, a nie jak błędnie przyjął organ od daty jego uzupełnienia. Dopiero niezachowanie terminu wyznaczonego do usunięcia braków wniosku, w sytuacji nie przywrócenia terminu do dokonania czynności, daje możliwość oceny, że wniosek został złożony po terminie. Podsumowując, skoro wniesiony w terminie określonym w art. 23 Rozporządzenia wniosek o przyznanie płatności został, z zachowaniem wyznaczonego terminu do usunięcia braków, uzupełniony nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wyrażoną przez Sąd w niniejszej sprawie ocenę prawną. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.