II OSK 3078/15

Dnia 7 września 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 443/15 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od A. B. na rzecz M. M. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 443/15, sprostowanym postanowieniem z 29 września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] marca 2015 r., nr [...]w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z [...] stycznia 2015 r., nr [...]. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...]Prezydent Miasta Gdańska na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] [...] w G. W uzasadnieniu wskazano, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, organ na podstawie zeznań stron i świadków, oględzin lokalu oraz dokumentacji załączonej do akt sprawy ustalił, że M. M. nie mieszka w miejscu pobytu stałego i nie stanowi ono jej centrum życiowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.M. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Wojewoda Pomorski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010 r. (Dz. U z 2010 r., Nr 217, poz. 1427 ze zm.) (do dnia 1 marca 2015 r. obowiązywał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych) organ gminy o którym mowa w art. 28 ust.1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy (podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne w sprawach dotyczących wymeldowania wskazuje, iż przedmiotowe opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Wojewoda Pomorski podkreślił, iż ani z zeznań ani z odwołania skarżącej nie wynika, ażeby ponownie zamieszkała w spornym lokalu na pobyt stały. B. S., współwłaściciel spornego lokalu i ciotka skarżącej, potwierdziła wieloletnie zamieszkiwanie skarżącej w Wielkiej Brytanii i oświadczyła, że pobyty skarżącej w spornym lokalu mają charakter odwiedzin, np. w wakacje. Organ wskazał, iż posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe. Jest to miejsce, gdzie osoba stale mieszka, nocuje, zaprasza gości, skąd wychodzi do pracy i dokąd po pracy wraca. W rozpatrywanym przypadku nie było sporu pomiędzy stronami w sprawie niezamieszkiwania skarżącej w spornym lokalu i okolicznościami jego opuszczenia. Skarżąca od wielu lat mieszka i pracuje za granicą, jej córka Z. chodzi do szkoły, tam urodziła drugie dziecko. Do Polski przyjeżdża na wakacje. Podczas pobytów w kraju przebywa w spornym lokalu lub u rodziny. Zatem prezentowane stanowiska stron w tym zakresie wzajemnie się uzupełniają. Organ odwoławczy podniósł, iż nie kwestionuje zbieżnych zeznań stron, że skarżąca przebywała w spornym lokalu, miała do niego swobodny dostęp, jednak w kontekście zebranego materiału dowodowego, sporadyczne odwiedziny spornego lokalu przez skarżącą w żadnym wypadku nie świadczą o tym, że w tym lokalu mieszka na pobyt stały i koncentruje tam swoje interesy życiowe. Jak sama twierdzi, od 2007 roku jej centrum życiowe znajduje się w Wielkiej Brytanii, a do Polski przyjeżdża na wakacje. Matka skarżącej, jak i sama skarżąca wielokrotnie deklarowały zamiar jej powrotu do Polski i zamieszkania w spornym lokalu na pobyt stały, jednak do tej pory zamiar ten nie został zrealizowany. Z tego też względu trudno dać wiarę oświadczeniom skarżącej, że opuszczenie miejsca pobytu stałego w 2007 r. nie było trwałe, a sporny lokal w dalszym ciągu stanowi jej centrum życiowe. M. M. od momentu wyjazdu za granicę w 2007 r. do spornego lokalu przyjeżdża okazjonalnie, co potwierdza dobrowolny i trwały charakter opuszczenia. Skarżąca twierdzi, że od momentu wyjazdu nie posiadała stałej pracy, a wykonywane przez nią obowiązki zawodowe mają charakter pracy dorywczej, zatem nie można uznać, że przebywa poza granicami kraju jedynie ze względu na pracę. W postępowaniu meldunkowym stan faktyczny ustalany jest na dzień wydania decyzji administracyjnej, zatem kolejne deklaracje skarżącej, że ma zamiar stałego przebywania w spornym lokalu w przyszłości, nie mogą mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie, ponieważ są to zdarzenia przyszłe i niepewne. Zamieszkiwanie w danym lokalu powinno być połączone z zamiarem pobytu stałego i posiadaniem w tym lokalu centrum życiowego, co w tym przypadku nie ma miejsca. Instytucja zameldowania ma charakter rejestracyjny i ewidencyjny. Zameldowanie na pobyt stały potwierdza jedynie, że osoba w tym miejscu mieszka z zamiarem pobytu stałego, co zostało zdefiniowane pod pojęciem centrum życiowego. Z powyższego wynika, że z zameldowania w lokalu nie wynikają dla osoby zameldowanej żadne prawa do tego lokalu, a brak meldunku takich praw nie pozbawia. W sytuacji, gdy skarżąca opuściła sporny lokal i zamieszkuje w innym miejscu, a zatem zmieniła miejsce pobytu stałego, miała obowiązek dokonać wymeldowania, zgodnie ze stanem faktycznym. Oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie i zważając przede wszystkim na wyjaśnienia skarżącej składane w toku postępowania, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że w przypadku skarżącej nie ma mowy o stałym zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego, co obligowało organy meldunkowe do usunięcia fikcji meldunkowej, jaka w stosunku do niej zaistniała. Organ wskazał nadto, iż za chybione uznać należy zarzuty naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., art. 79 § 1 i 2 K.p.a. i art. 40 § 2 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania A. B. i tym samym uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ meldunkowy pismem z dnia 23 września 2014 r. wezwał A. B. oraz M. M. do złożenia zeznań i poinformował o tym wszystkie strony postępowania. Odnosząc się do argumentów skarżącej, że organ meldunkowy nie uwzględnił faktu, iż reguluje wszelkie opłaty związane z eksploatacją lokalu organ wyjaśnił, że skarżąca nie potwierdziła swojego stanowiska żadnymi dowodami. Zresztą z wyjaśnień I. M. udzielanych podczas oględzin przedmiotowego lokalu wynikało nie tylko, że to ona reguluje opłaty za przedmiotowy lokal, łącznie z licznikiem przedpłaconym, ale też że sporny lokal wyposażony jest w meble i sprzęty należące wyłącznie do niej. Z tego też względu kolejny argument skarżącej, że posiada w spornym lokalu te urządzenia, należy uznać za nieudowodniony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła M. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów procesu według norm przepisanych. Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wskazał, że art. 35 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010 r. (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 388), która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r., stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 69 powyższej ustawy postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z 2010r., w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie (...) prowadzi się na podstawie tej ustawy. Okoliczności niniejszej sprawy są w zasadniczym, istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie niesporne. Nie budzi bowiem wątpliwości to, że skarżąca przebywa od kilku lat w Wielkiej Brytanii, gdzie wykonuje pracę zarobkową. Jest to jednak, według jej zeznań praca dorywcza, w związku z którą wynajmuje lokale w których przebywa w czasie pobytu zagranicą. Skarżąca posiada dostęp do lokalu przy ul . [...] [...] w G. i jak wykazały oględziny tego lokalu przeprowadzone w toku postępowania w mieszkaniu tym znajdują się jej rzeczy osobiste i inne. Skarżąca spędza w miejscu zameldowania część czasu spędzanego w Polsce w czasie wakacji, czy wówczas, gdy przyjeżdża do kraju w innym celu. Jak wskazała w czasie oględzin mieszkania prowadzi także remont mieszkania w zakresie wymaganym jego stanem technicznym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że "nawet długotrwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, w związku z wyjazdem za granicę Polski w celach zarobkowych, nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego, jeżeli okoliczności faktyczne związane z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w sposób nie budzący wątpliwości nie potwierdzają, że wyjazdowi towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. Zaakcentować trzeba, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć do usuwania z mieszkań osób, które wyjechały zagranicę. W aktach administracyjnych brak jest dowodu, by skarżąca zlokalizowała całość swoich spraw życiowych trwale w Wielkiej Brytanii, wyzbywając się zamiaru powrotu do Polski. Nie ma dowodów zwłaszcza na to, by zawarła zagranicą długotrwałą umowę najmu lokalu mieszkalnego lub by zakupiła taki lokal. Także okoliczności związane z wykonywaną przez nią pracą zarobkową wskazują na to, że jest ona pracą dorywczą. Natomiast niewątpliwie skarżąca ma możliwość korzystania z lokalu w którym jest zameldowana i czyni z tego użytek w czasie pobytu w kraju. Zatem sam fakt, że skarżąca przebywa czasowo poza granicami kraju w celach zarobkowych nie przesądza o przeniesieniu tam ośrodka życiowego, z wolą koncentracji w tym miejscu jej wszystkich spraw życiowych. Pobyt zagranicą jest bowiem związany z koniecznością zapewnienia pracy zarobkowej i zdobycia środków utrzymania. Skoro w takich okolicznościach sprawy, wskazujących na to, że skarżąca nie opuściła trwale miejsca pobytu stałego w Polsce, organy administracji uznały, że wniosek o wymeldowanie M. M. zasługiwał na uwzględnienie, to stwierdzić należy, że doszło do naruszenia przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: - naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji ze względu na naruszenie prawa materialnego mimo, że subsumpcji dokonano do błędnie ustalonego stanu faktycznego; - naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. obrazę przepisu art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i uwzględnienie skargi, która powinna podlegać oddaleniu. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji ze względu na naruszenie prawa materialnego mimo, że subsumcji dokonano do błędnie ustalonego stanu faktycznego nie jest zasadny. Skargi kasacyjnej nie oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowane, wskazując przepis prawa materialnego i wyprowadzając jeden z rodzajów naruszenia przepisów prawa materialnego, który może stanowić ustawową podstawę skargi kasacyjnej. Natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uwzględni skargę na decyzję i zastosuje środek prawny jej uchylenia, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie wskazano naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tak postawiony zarzut nie mieści się w ustawowej podstawie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny prowadzący postępowanie w pierwszej instancji. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a. stanowią podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego naruszenia nie zrzucono w skardze kasacyjnej. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd nie naruszył tych przepisów przy rozpoznawaniu sprawy. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty stanowią polemikę z ustaleniami sądu w zakresie oceny dokonanej przez sąd, a nie podważenie tej oceny. Przy dokonaniu oceny materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy sąd w pełni zasadnie wywiódł, że w złożonym stanie faktycznym sprawy nie jest dopuszczalne wyprowadzanie ustaleń na niekorzyść strony. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.