II OZ 191/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1036/15 odrzucające skargę J. O. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 28 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1036/15, odrzucił skargę J. O. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wezwaniem z dnia 10 września 2015 r. zobowiązano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie trzech odpisów podpisanej skargi wraz z załącznikami lub jej uwierzytelnionych fotokopii, celem doręczenia uczestnikom postępowania. Odrębnym zarządzeniem z dnia 1 września 2015 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł. Jednocześnie został on pouczony, że niewykonanie zobowiązania w terminie siedmiu dni od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu spowoduje odrzucenie skargi. Powyższe wezwania skarżący odebrał w dniu 14 września 2015 r. W zakreślonym terminie uiścił wymagany wpis od skargi, natomiast pomimo wezwania do nadesłania trzech odpisów skargi wraz załącznikami, przesłał jedynie dwa odpisy skargi wraz z załącznikami. Sąd wskazał dalej, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i załączników zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a. uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez Sąd. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przywrócenie terminu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Sąd nie jest winny braku podania w piśmie stron biorących udział w sprawie oraz oddalenie sprawy bez rozpoznania. Zarzucił również naruszenie zasady równości w odniesieniu do postępowania sądowego - art. 49 § 1, art.58 § 1. W uzasadnieniu zarzucił, że postanowienie wydane bez zapoznania się ze skargą w sytuacji, kiedy do Sądu wpłynęły 2 odpisy zamiast 3 wytrąca skarżącemu wszystkie argumenty. Uchybienie jest niewątpliwe ale czy na pewno zasługujące na odrzucenie skoro dwa odpisy i opłatę skarżący uiścił w terminie. Zdaniem skarżącego Sąd mógłby część winy wziąć na siebie za zaistniała sytuację. Kiedy Sąd otrzymał skargę w jednym egzemplarzu mógł przyjąć pogląd (hipotezę), że piszący skargę nie ma doświadczenia (obycia z prawem ) i dlatego podlegać powinien większej pieczy. Wskazanym byłoby w piśmie o dopełnienie warunków formalnych wyszczególnienie wszystkich uczestników (stron postępowania). Posłużono się pismem, którą otrzymują wszyscy uczestnicy występujący przed sądem ci bez profesjonalnej znajomości procedur i profesjonaliści. Podkreślił, że był przekonany, że skarga złożona na decyzję Wojewody jest sprawą między nim a Urzędem. Jednocześnie wyjaśnił okoliczności, w których doszło do tego, że zamiast trzech egzemplarzy odpisów skargi wysłał dwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 zwana dalej "p.p.s.a.") skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajduje zastosowanie art. 47 § 1 p.p.s.a. ustanawiający dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymóg dołączenia opisów skargi dla doręczenia ich stronom oraz uczestnikom postępowania. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśli art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, iż każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Odmienna interpretacja jest zbyt rygorystyczna. W rozpoznawanej sprawie zobowiązano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie trzech odpisów podpisanej skargi wraz z załącznikami lub jej uwierzytelnionych fotokopii, oraz uiszczenia wpisu od skargi. W zakreślonym terminie skarżący uiścił wymagany wpis od skargi, natomiast pomimo wezwania do nadesłania trzech odpisów skargi wraz załącznikami, przesłał jedynie dwa odpisy skargi wraz z załącznikami. Niewątpliwe zatem skarżący nie wypełnił prawidłowo zobowiązania Sądu, czego w zażaleniu nie kwestionuje. Jak wynika z akt, w sprawie biorą udział Z. B., J. B. oraz żona skarżącego – G. O., którym formalnie powinno się doręczyć odpisy skargi. Wobec nadesłania dwóch odpisów skargi nie było przeszkód, aby doręczyć je uczestnikom Z. B. i J. B. Natomiast brak odpisu przeznaczonego dla żony skarżącego nie powinien być potraktowany jako przeszkoda do nadania sprawie dalszego biegu. W okolicznościach konkretnej sprawy niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skargi nie powinno w sposób definitywny prowadzić do jej odrzucenia, lecz Sąd Wojewódzki powinien wykorzystać środki procesowe umożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy. Podkreślić należy, że prawo do sądu powinno przysługiwać każdej osobie i w takim zakresie, w jakim chce z tego prawa skorzystać, a procedura powinna mu umożliwiać skorzystanie z tego prawa (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). Formalizm postępowania może stanowić barierę w dostępie do sądu, a zapewnieniu rzetelności postępowania służy zachowanie właściwej proporcji przy stosowaniu rygorów procesowych. Dodatkowo zaznaczyć należy, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd Wojewódzki nie przedstawił swojego stanowiska odnośnie ilości stron niniejszego postępowania i w jakim celu strona skarżąca została wezwana do nadesłania trzech odpisów skargi. Jak słusznie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów, z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, aby uczynić zadość wymogom rzetelnej procedury obowiązkiem sądu, przed odrzuceniem skargi, jest dokładne zwrócenie uwagi komu ma być doręczony odpis skargi, w jakim celu zażądano odpisu bądź odpisów skargi, czy żądana ilość odpisów odpowiada ilości uczestniczących w postępowaniu osób. W zaistniałej sytuacji wskazane więc było udzielenie skarżącemu i jego żonie stosownej informacji dotyczącej brakującego odpisu bądź ponowienie wezwania w tym zakresie. Niezależnie od powyższego o uchyleniu zaskarżonego postanowienia zadecydowało również to, że Sąd Wojewódzki nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, co z kolei otwierało drogę do zastosowania art. 195 § 3 p.p.s.a., a więc umorzenia postępowania zażaleniowego. Zauważyć bowiem trzeba, że zgodnie z pierwszym pouczeniem Sądu Wojewódzkiego skarżący złożył od przedmiotowego postanowienia skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi i podał okoliczności usprawiedliwiające nieprawidłowe wykonanie wezwania z dnia 10 września 2015 r. Wniosek ten ponowiony został w odrębnym piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2015 r. Tymczasem Sąd Wojewódzki podjął czynności związane z ponownym doręczeniem postanowienia o odrzuceniu skargi, następnie przywrócił termin do złożenia zażalenia, ale pominął wcześniej złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia brakującego odpisu skargi. W przedstawionym stanie sprawy zachodziły przesłanki do uwzględnienia tego wniosku, co czyniłoby bezprzedmiotowym rozpoznawanie zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki powinien podejmować takie czynności procesowe, które upraszczają i przyspieszają prowadzenie postępowania zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.