I OZ 115/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 466/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 maja 2014 r. nr NSP-III.7581.1.121.2014.MS2 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 466/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A.M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji wskazał, że A.M. wniósł w dniu 13 lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną decyzję Wojewody Pomorskiego o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Wnioskiem złożonym na druku PPF w dniu 23 września 2015 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w całości, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z treści formularza, skarżący jest w podeszłym wieku i ma I grupę inwalidzką. Wspólne gospodarstwo prowadzi z żoną. Małżonkowie posiadają mieszkanie o pow. 52 m2 wartości 250 tys. zł. Według oświadczenia posiada wnioskodawca oszczędności w kwocie 3,4 tys. zł. Na dochód rodziny składa się renta wnioskodawcy w wysokości 2.421 zł i emerytura żony w wysokości 1.179,17 zł. Zobowiązania i stałe wydatki obejmują raty kredytowe w wysokości 1.000 zł, utrzymanie mieszkania 650 zł, opłaty za media 500 zł i miesięczne koszty leczenia około 200 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 września 2015 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 6 października 2015 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym dnia 12 października 2015 r. skarżący w terminie złożył sprzeciw od postanowienie referendarza sądowego, zatytułowany "Odwołanie". Jak wynika z jego treści powołuje się skarżący na darmową pomoc prawnej dla seniorów powyżej 65 roku życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd I instancji podkreślił, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę zarówno bieżące dochody wnioskodawcy i jego rodziny, jak i stan majątkowy oraz wysokość obciążeń finansowych, jakie strona zobowiązana jest ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe, jakie musiałby ponieść wnioskodawca wynoszą 200 zł wpisu sądowego od skargi. Ponadto Sąd I instancji zauważył, że prowadząc wspólne gospodarstwo z żoną wnioskodawca uzyskuje dochody wystarczające na pokrycie potrzeb i zobowiązań wynikających z utrzymania rodziny. Byłyby te dochody wystarczające dla poniesienia również kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Niemniej skarżący wskazał też, że posiada oszczędności na kwotę 3,4 tys. zł. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, nie można uznać skarżącego za osobę spełniającą przesłankę przyznania prawa pomocy w całości, ani tym bardziej w części. Wskazana kwota jest wystarczająca na poniesienie wszelkich kosztów związanych z wniesioną skargą, w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na mocy art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 P.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przede wszystkim z uwagi na posiadane przez niego oraz jego żonę środki, które prócz utrzymania pozwalają im na spłatę kredytu rozłożonego na wysokie raty. Podkreślić przy tym również trzeba, iż koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący nie może zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Kwestia spłacania zaciągniętych kredytów, czy pożyczek jest, bowiem indywidualną sprawą strony i nie może skutkować automatycznym przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru kosztów postępowania sądowego. Ponadto skarżący sam wskazuje, że dysponuje wolnymi środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku bankowym w kwocie 3,4 tys. zł., wielokrotnie przekraczającej wymagane opłaty sądowe. A zatem, sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle trudna, aby jego wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł zostać uwzględniony przez sąd. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. oddalił zażalenie.