II SA/Gl 308/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.),, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Marta Guzik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 1429 (tysiąc czterysta dwadzieścia dziewięć) złotych. Decyzją z dnia [...] r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: S. - Trans M. S. karę pieniężną w wysokości [...] złotych. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny, skrócenie dziennego czasu odpoczynku za każdą następną rozpoczętą godzinę. Powyższe stwierdzono podczas kontroli drogowej pojazdu ciężarowego marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu [...] r. w G. na autostradzie [...]. W momencie kontroli kierowca W.S. w załodze z L.P. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z [...] w imieniu przedsiębiorcy M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą S. "A".. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole nr [...] z dnia [...] r. W dniu [...] r. strona za pośrednictwem pełnomocnika złożyła odwołanie od decyzji nr [...], w którym wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji bezzasadne i całkowicie dowolne przyjęcie, że w dniu [...] r. kierowca L.P. wykonywał przewóz w załodze z W.S.. Ponadto zarzucono naruszenie art. 4 lit c) rozporządzenia nr 561/2006 poprzez błędne przyjęcie, że L.P. w dniu [...] r. przebywał w pojeżdzie w charakterze kierowcy. Dalej zarzucono naruszenie art. 78 § 1 i 2 kpa poprzez bezzasadne nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę dotyczących przesłuchania w charakterze świadków W.S., L.P. i M. S. oraz o przesłuchanie strony postępowania na okoliczność przyczyny i celu pobytu L.P. w kontrolowanym pojeździe. Zdaniem odwołującego organ I instancji naruszył także art. 10 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 81 kpa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i zaniechanie poinformowania strony o zakończeniu postępowania oraz pozbawienie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów. Ponownie zgłoszono wymienione wnioski dowodowe na okoliczność przyczyny i celu pobytu L.P. w kontrolowanym pojeździe, a przesłuchanie strony na okoliczność obowiązków nałożonych na kierowcę L.P. w dniu [...] r. i wykonywanych w tym dniu. Nadto wskazano, że L. P. do momentu kontroli drogowej przebywał w kontrolowanym pojeździó w charakterze pasażera, gdyż pracę wykonywaną pojazdem o nr rej. [...] zakończył w C. pozostawiając pojazd na parkingu i tym samym nie pełnił roli kierowcy w kontrolowanym pojeździe w rozumieniu art. 9 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 561/2006. W wyniku odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6, oraz art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), art. 15 ust. 2 i 8, art. 16 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE.L 370 z 31.12.1985 r.), art. 8 ust. 1-5 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) 3820/85 (Dz. U. UE.L.06.102.1 ze zm.) oraz Ip. 5.3.1, Ip. 5.3.2 i Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że przeprowadzona kontrola wykazała, iż L.P. nie rejestrował swojej aktywności w dniu [...] r. od godziny [...] do godziny [...], tj. do momentu zatrzymania przez Inspekcję Transportu Drogowego. Taki obowiązek nakłada natomiast na kierowcę przepis art. 15 ust. 3 lit. c rozporządzenia 3821/85, zgodnie z którym kierowcy zapewniają zgodność czasu zapisywanego na wykresówce z oficjalnym czasem kraju rejestracji pojazdu, obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów: okres dyspozycyjności, a mianowicie czas oczekiwania, tzn. okres, w którym kierowcy pozostają na stanowisku pracy tylko w celu odebrania informacji i rozpoczęcia bądź wznowienia jazdy lub wykonywania innej pracy, czas spędzony obok kierowcy prowadzącego pojazd, czas spędzony w kuszetce, gdy pojazd jest w ruchu. Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynikało bezspornie, że mimo jednoznacznego brzmienia przepisu z art. 15 ust. 3 lit. c rozporządzenia 3821/85, kierowca L.P. prowadził pojazd nie rejestrując na karcie kierowcy okresu swojej aktywności, co wypełnia znamiona przepisu z Ip. 6.2.1, który sankcjonuje nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi karą administracyjną w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił, że od przewoźników drogowych oraz przedsiębiorców i ich pracowników wykonujących przewozy drogowe na potrzeby własne należy wymagać przestrzegania przepisów rozporządzenia [...] oraz [...] w takim samym stopniu. Zważyć bowiem należy, że niezależnie czy kierowca realizuje zadanie przewozowe w ramach krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego, czy też przewóz drogowy wykonywany jest pomocniczo względem innej działalności gospodarczej, nieprzestrzeganie norm dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i odpoczynków powoduje takie samo zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Natomiast nierejestrowanie aktywności kierowcy na wykresówce czy karcie kierowcy służy w istocie jej zatajeniu przed organem kontrolnym. Analiza zapisów cyfrowych z karty kierowcy oraz tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe wykazała, że 24-godzinny okres rozliczeniowy kierowca rozpoczął w dniu [...] r. o godzinie [...]. W ciągu tego okresu kierowca powinien odebrać minimum 9 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Jednak kierowca w tym okresie odebrał tylko [...] nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny [...] dnia [...] r. do godziny [...] dnia [...] r., tym samym kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 25 minut. Konsekwencją skrócenia dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę za wyżej wymienione naruszenia jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 300 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i Ip. 5.3.1 i Ip. 5.3.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92 b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach, okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. W ocenie organu odwoławczego brak było możliwości uwzględnienia przesłanek, o których mowa w art. 92 b ustawy o transporcie drogowym. Właściwa organizacja i dyscyplina pracy ogólnie wymagana w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych nakłada obowiązek bezwzględnego przestrzegania nakazu odbierania przez kierowców wymaganych przerw i odpoczynków oraz respektowania norm prowadzenia pojazdów. W przedmiotowej sprawie brak było także podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty strony o uniemożliwieniu jej udziału w toczącym się postępowaniu są uzasadnione tylko częściowo. O wszczęciu postępowania z urzędu strona została zawiadomiona pismem z dnia [...] r., które otrzymała w dniu [...] r. W odpowiedzi na to zawiadomienie strona złożyła wyjaśnienia pismem z dnia [...] r. Po złożeniu przez stronę wyjaśnień organ prowadził postępowanie wyjaśniające. O tym fakcie i przedłużeniu terminu zakończenia postępowania wyjaśniającego strona została prawidłowo zawiadomiona pismem z dnia [...] r., które otrzymała w dniu [...] r. Reasumując strona nie tylko mogła, ale nawet uczestniczyła w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W aktach sprawy rzeczywiście brak jest zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania. Jednak w ocenie organu odwoławczego powyższe uchybienie nie ma istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Strona wiedziała o toczącym się postępowaniu i w początkowym okresie jego prowadzenia aktywnie w nim uczestniczyła, więc mogła mieć wpływ na przeprowadzane postępowanie dowodowe i składać wnioski dowodowe. W ocenie organu odwoławczego, za wyjątkiem wskazanego uchybienia, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie. Organ I instancji ustalił wszystkie okoliczności sprawy, a wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę służą tylko przedłużeniu postępowania nie zaś ustaleniu stanu faktycznego. Przepis art. 9 rozporządzenia dokładnie określa jakie sytuacje są uznawane za okres odpoczynku bądź przerwy w pracy kierowcy i każda inna sytuacja pozostawania kierowcy w pojeździe rodzi obowiązek rejestrowania okresu pozostawania w pojeździe jako okres gotowości lub innej pracy. Tym samym nie jest możliwe przemieszczanie się w charakterze turysty w pojeździe wykonującym transport drogowy rzeczy. Dalej wskazano, że L. P. pozostawał w gotowości do prowadzenia pojazdu od godziny [...] dnia [...] r. (od momentu zatrzymania do kontroli) do godziny [...] dnia [...] r., a dosiadł się do pojazdu, więc powinien rozpocząć okres odpoczynku w ciągu 24 godzin. Ponadto wskazano, że wniosek o przesłuchanie jest niezasadny, ponieważ kierowca został przesłuchany. Natomiast przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony nie przyczyni się do obiektywnego wyjaśnienia sprawy, gdyż przedsiębiorca jest zainteresowany pozytywnym rozpatrzeniem swojej sprawy, czyli uchyleniem nałożonej kary pieniężnej. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego zachodziło duże prawdopodobieństwo, że w wyjaśnieniach dążyłby do przedstawienia korzystnego dla siebie obrazu sprawy. Przesłuchanie więc tych osób w żaden sposób nie pozwoliłoby na obiektywne i rzetelne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję M. S. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący w zasadzie powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu, zarzucając art. 7, art. 10 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 81 kpa oraz art. 4 lit c) rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy w całości decyzję organu I instancji przy czym podstawę faktyczną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiło nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi co dotyczyło kierowcy L. P. i skrócenie dziennego czasu odpoczynku w czasie powyżej 15 minut do jednej godziny przez L. P. oraz skrócenie dziennego czasu odpoczynku za każdą następną rozpoczętą godzinę. Spór w sprawie dotyczył charakteru pobytu L. P. w pojeździe zatrzymanym do kontroli [...] r. W tym zakresie bowiem organy obu instancji przyjęły, że L. P. prowadził zatrzymany pojazd w załodze z W.S Jest poza sporem, że w momencie zatrzymania pojazdu do kontroli w dniu [...] r. (marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rejestracyjnym [...]) pojazd prowadził W.S., który wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z [...] w imieniu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A". Z protokołu kontroli z dnia [...] roku, który stał się podstawą decyzji organów obu instancji wynika, że organy te ustaliły, iż L. P. był kierowcą tego pojazdu w zespole z W.S. (protokół ten nie został podpisany ani przez W.S. ani przez L. P.). Z zeznań L. P., który także ich nie podpisał wynika, że w trakcie kontroli nie wykonywał on transportu drogowego rzeczy w imieniu przedsiębiorcy, a jedynie wracał do domu zatrzymanym do kontroli pojazdem. W dniu [...] roku zakończył on przewóz swoim pojazdem o nr rejestracyjnym [...] w miejscowości C.( [...]) i wyjął z tego pojazdu kartę kierowcy i oczekiwał na W.S. by z nim wrócić do domu. Nie włożył karty do tachografu pojazdu [...] ponieważ jechał turystycznie. Podobne wyjaśnienia skarżący złożył w "oświadczeniu" z dnia[...] r. Niewątpliwie organ odwoławczy ma rację cytując art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 4 pkt 22 litera a ustawy o transporcie drogowym) podlega karze pieniężnej w wysokości od 50-10.000 zł za każde naruszenie. Zasadnie wskazano także na art. 15 ust. 2, ust 3 i art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 oraz art. 9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wszystkie jednak te przepisy mają zastosowanie w stosunku do kierowcy. Z kolei legalna definicja kierowcy znajduje się w art. 4 litera c rozporządzenia nr 561/2006. Zgodnie z tym przepisem kierowca to osoba, która prowadzi pojazd nawet przez krótki czas lub która jest przewożona w pojeździe w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby. Aby można więc wymagać od L. P. zastosowanie się do wymagań wynikających z art. 15 ust. 2, 3, 8 rozporządzenia nr 3821/85, a także zastosować art. 9 rozporządzenia nr 561/2006 musi być bezsporne, że L. P. był kierowcą. Skład orzekający nie podziela opinii obu organów, iż z faktu, że L. P. jadąc w kabinie z kierującym pojazdem wynika, że on wypełnił dyspozycję "kierowcy" z art. 4c rozporządzenia 561/2006 bowiem przebywając w pojeździe, którym był wykonywany transport drogowy rzeczy, był on zobowiązany rejestrować swoją aktywność na karcie kierowcy. Zdaniem Sądu w sprawie nie został przez żaden z organów przeprowadzony dowód na okoliczność, że L. P. był kierowcą w rozumieniu art. 4c rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. Dowody takie zgłosił obecny skarżący (w odwołaniu, a wcześniej w piśmie z dnia 18 kwietnia 2014 r.), ale zostały one nieuwzględnione przez organ I instancji (postanowienie organu I instancji z [...] r.), co z kolei zaaprobował organ odwoławczy. Stosownie do art. 78 § 2 kpa organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1 art. 78), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Niewątpliwie dowody zgłoszone przez skarżącego dotyczyły charakteru pobytu L. P. w zatrzymanym pojeździe, a więc zasadniczej okoliczności w sprawie. Trzeba pamiętać o tym, że art. 78 kpa jest kolejnym z grupy gwarantujących stronie czynny udział w postępowaniu administracyjnym a ustawodawca uzależnił możliwość uznania żądania przeprowadzenia dowodu za zasadne, od faktu czy przedmiotem dowodu, którego żąda strona, ma być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, czy też nie. Celem wprowadzenia takiego ograniczenia – zdaniem Sądu – było "wyważenie" przysługującej organowi swobody w dochodzeniu do prawdy materialnej oraz prawa strony do udziału w postępowaniu. Z omawianego art. 78 § 2 kpa wynika, że organ ma obowiązek uwzględnić żądanie strony wtedy, gdy dotyczy ono okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Z tego powodu Sąd stoi na stanowisku, że oddalając wniosek dowodowy skarżącego organ naruszył art. 78 § 2 kpa. Z tego też powodu nie można uznać, że brak zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania (przez organ I instancji) nie miał znaczenia istotnego w niniejszej sprawie. Powracając jeszcze do oddalenia wniosku dowodowego skarżącego – (przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony) trzeba stwierdzić, że uzasadnienie tego oddalenia w zaskarżonej decyzji jest niedopuszczalne (strona dążyłaby do przedstawienia korzystnego dla siebie obrazu sprawy) i w istocie oznacza podważenie kodeksowej instytucji przewidzianej w art. 86 kpa. Co do zasady Sąd podziela uwagi organu odwoławczego dotyczące art. 92 b i 92 c ustęp 1 ustawy. Jednakże ponieważ w sprawie nie można wykluczyć przyszłego ustalenia przez organy, że L. P. nie był kierowcą (członkiem zespołu) odnoszenie się do kwestii regulowanych przez ten przepis jest zdaniem Sądu przedwczesne. W postępowaniu ponownym organ I instancji winien przeprowadzić dowody wnioskowane przez skarżącego ewentualnie także własne dowody celem wykazania, że L. P. spełnia warunki określone w art. 4c rozporządzenia nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 roku to znaczy, że był kierowcą zatrzymanego pojazdu. Ponownie przy pozytywnym ustaleniu, że L. P. był kierowcą organ ten będzie zobowiązany do odniesienia się do regulacji art. 92 b i c ustawy o transporcie drogowym. Swoje ustalenia i rozstrzygnięcia organ ten sformułuje w decyzji, poprzedzonej wypełnieniem obowiązku określonego w art. 10 § 1 kpa, odpowiadającej art. 107 kpa. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 litera a (art. 4c rozporządzenia) i c (art. 78 § 2 kpa) uchylił zaskarżoną decyzję, a działając w oparciu o art. 134 § 1 ppsa także decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). sw