I SA/Ol 359/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę . Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził egzekucję administracyjną z majątku G. J. (dalej jako zobowiązana), na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako wierzyciel, skarżący). Podstawą prawną należności była decyzja ZUS z dnia "[...]" stwierdzająca odpowiedzialność zobowiązanej za zobowiązania spółki A z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za maj – grudzień 2004r. i kwiecień – listopad 2005r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj – lipiec, wrzesień – grudzień 2004r., maj – luty, kwiecień – czerwiec, i sierpień – listopad 2005r. oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec, grudzień 2004r., czerwiec, grudzień 2005r., styczeń – marzec, maj – czerwiec, wrzesień – grudzień 2006r., luty – maj, lipiec, sierpień i października 2007r. Zobowiązana pismem z dnia 15 stycznia 2015r. wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc między innymi okoliczność przedawnienia egzekwowanych należności pieniężnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne, w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), to jest z uwagi na przedawnienie egzekwowanych należności. Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]". W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5d, art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm., dalej jako u.s.u.s.), art. 118 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej jako Ord. pod.) wskazując, że skoro art. 24 ust. 5d u.s.u.s. zawiera własną, inną niż w Ord. pod., regulację odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, to nie istnieją podstawy do posiłkowego stosowania art. 118 § 2 zdanie pierwsze Ord. pod. Przepisy u.s.u.s. nie zawierają regulacji co do ewentualnego przerwania czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności pieniężnych, wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Wbrew twierdzeniu wierzyciela, zdaniem Dyrektora, w niniejszym przypadku nie znajduje zastosowania przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., ponieważ odnosi się on jedynie do należności, o których mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s.. Natomiast przepis art. 24 ust. 5d u.s.u.s. dotyczy "innego rodzaju" należności z tytułu składek (decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią ma charakter konstytutywny). Dlatego organ odwoławczy podzielił pogląd organu pierwszej instancji, iż do terminu przedawnienia należności z tytułu składek, wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, ma zastosowanie art. 24 ust. 5d u.s.u.s., natomiast do ewentualnego przerwania biegu tego terminu posiłkowe zastosowanie będzie miał art. 118 § 2 zdanie drugie Ord. pod., w związku z art. 31 u.s.u.s. Dyrektor stwierdził, że Naczelnik dokonał prawidłowej oceny przesłanki umorzenia postępowanie egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Decyzję o odpowiedzialności zobowiązanej stanowiącą podstawę prawną należności wykazanych w tytułach wykonawczych ZUS wydał w dniu "[...]". Zatem pięcioletni termin przedawnienia tych należności, w myśl art. 24 ust. 5 d u.s.u.s. upłynął z dniem 31 grudnia 2013r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wystąpiła jakakolwiek okoliczność, skutkująca przerwaniem biegu terminu przedawnienia, wymieniona w przepisach art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i § 4 Ord. pod. Czynności egzekucyjne, w postaci próby dokonania zajęć wierzytelności zobowiązanej w banku, podjęte przez działającego jako organ egzekucyjny wierzyciela, okazały się nieskuteczne, gdyż zobowiązana nie była klientem tego banku. Nie zaszła zatem przesłanka z art. 70 § 4 Ord. pod. Natomiast wszystkie środki egzekucyjne, w postaci zajęć wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej oraz zajęć wierzytelności u jej kontrahentów, po przejęciu egzekucji przez Naczelnika, zostały zastosowane już po upływnie terminu przedawnienia egzekwowanych należności. W/w postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżył Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. , art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 118 § 2 w zw. z art. 70 § 4 Ord. pod., art. 24 ust. 5b u.s.u.s. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że w świetle przepisów art. 24 ust. 5b i ust. 5d w zw. z art. 31 u.s.u.s. oraz art. 118 § 2 Ord. pod. należy przyjąć, że należności z tytułu składek egzekwowanych przez Naczelnika na podstawie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej z dnia "[...]" nie uległy przedawnieniu po upływnie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana, tj. z dniem 31 grudnia 2013r. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie doszło do zawieszenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego z uwagi na doręczenie zobowiązanej upomnienia w dniu "[...]" 2010r. Tym samym nie sposób przyjąć, że należności uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2013r. Skarżący zgodził się ze stwierdzeniem Dyrektora, że na podstawie art. 31 u.s.u.s. w sprawie znajduje zastosowanie odpowiednio art. 118 § 2 Ord. pod.. Jednakże jego zdaniem odpowiednie stosowanie oznacza jedynie, że bieg terminu przedawnienia z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne powinien być oceniany przez pryzmat przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie zaś Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem ustawodawca przewidział odrębny reżim regulujący kwestię przedawnienia należności składkowych zawarty w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, to nie zachodzi konieczność odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych uregulowanych w Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje postanowienie, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, tekst jedn. D.U. z dnia 26 listopada 2014r. , poz. 1647, cyt. dalej jako p.u.s.a. ) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; tekst jedn. D.U. z dnia 14 marca 2012r. , poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia co do zgodności z prawem, sąd zbadał więc prawidłowość wydanych w sprawie aktów zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Wynik tego badania pozwala na stwierdzenie, że skarga jest bezzasadna a zaskarżone postanowienie organu odwoławczego i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają prawa. Przechodząc do rozważenia zarzutów skargi, stwierdzić należy, że istota sporu sprowadza się do kwestii, czy zasadnie uznano, że w niniejszym przypadku doszło do przedawnienia egzekwowanych należności pieniężnych wynikających z decyzji ZUS stwierdzającej odpowiedzialność osoby trzeciej, w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Z treści tego artykułu wynika, że występują cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jedną z przyczyn wygaśnięcia obowiązku jest przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. W rozpoznawanej sprawie zobowiązana złożyła wniosek o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, powołując się na przedawnienie. Organ egzekucyjny zobligowany był zatem, na podstawie art. 59 u.p.e.a., samodzielnie i w sposób merytoryczny dokonać własnych ustaleń , czy zachodzą przesłanki umorzenia postępowania. Kwestię przedawnienia należności z tytułu składek reguluje art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Wyjątek od tej generalnej zasady przewiduje m.in. ust. 5d art. 24, zgodnie z którym przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Na mocy art. 31 u.s.u.s. do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 118 § 1 i § 2 Ord. pod. W myśl art. 118 § 1 Ord. pod. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat, a w przypadku, o którym mowa w art. 117b § 1 - jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym miała miejsce dostawa towarów, upłynęły 3 lata. Zgodnie zaś z § 2 art. 118 Ord. pod. przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepisy art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Przechodząc do oceny podnoszonego przez stronę skarżącą błędnego zastosowania przez organ art. 24 ust. 5d u.s.u.s., zamiast art. 118 § 2 Ord. pod. w zw. z art. 31 u.s.u.s. wskazać należy, iż nie zasługuje on na aprobatę. Podkreślenia wymaga, że odrębność regulacji prawnej z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. w odniesieniu do odpowiedzialności osoby trzeciej jest uzasadniona charakterem tej odpowiedzialności tj. jej subsydiarnością i konstytutywnym charakterem decyzji ustalającej tę odpowiedzialność. W tym też należy upatrywać powodów, dla których art. 31 u.s.u.s., odsyła do odpowiedniego stosowania do należności z tytułu składek przepisów art. 118 § 1 i § 2 Ord. pod. Gdyby ustawodawca, wprowadzając w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) miał zamiar objąć tą instytucją wszelkie należności składkowe, w tym wynikające z odpowiedzialności osób trzecich, to zachowanie odesłania do art. 118 § 2 Ord. pod. byłoby działaniem zbędnym. Dlatego, też stwierdzić należy, że art. 24 ust. 5b u.s.u.s. ma zastosowanie tylko wobec należności składkowych dochodzonych na zasadach ogólnych, a do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, stosuje się terminy przedawnienia z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. oraz regulacje z Ordynacji podatkowej, stosowanej na podstawie art. 31 u.s.u.s. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., gdyż regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek , a nie osoby trzeciej (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2012r., sygn. akt I SA/Gl 126/12 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2013r., sygn. akt II FSK 2305/11 opub. w bazie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszym przypadku doszło do przedawnienia należności i tym samym do ziszczenia się przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wynikającej z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej ZUS wydał w dniu "[...]". Zatem okres przedawnienia , zgodnie z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. upływał z dniem 31 grudnia 2013r. W niniejszej sprawie, jak prawidłowo ocenił Dyrektor, z akt sprawy nie wynika zaś, aby wystąpiła jakakolwiek okoliczność, skutkująca przerwaniem biegu terminu przedawnienia wymieniona w art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i § 4 Ord. pod. Wszystkie środki egzekucyjne podjęte przez ZUS okazały się nieskuteczne, zaś po przejęciu egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostały zastosowane już po upływie terminu przedawnienia. Podsumowując stwierdzić więc należy , że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez naruszenia przepisów postępowania oraz nie narusza prawa materialnego. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec więc należało jak w sentencji wyroku.