I SA/Ke 457/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych . z [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ("organ", "ZUS") decyzją z dnia [...]Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku A. W. (wnioskodawca) w zakresie składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych na FUS i FUZ. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w okresie od 2 czerwca 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. A. W. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie centrów telefonicznych, usług pocztowych oraz pośrednictwa w usługach telekomunikacyjnych. Od 15 września 2005 r. podjął ponownie działalność, którą prowadzi pod nazwą R.G. Polska. Z uwagi na niedopełnienie ustawowego obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych, na koncie wnioskodawcy jako płatnika składek prowadzonym przez Inspektorat ZUS w S., figuruje zadłużenie obejmujące należności za pracowników, zarówno w części finansowanej przez ubezpieczonych jak i w części finansowanej przez płatnika składek. Wnioskiem z 6 listopada 2011 r. A. W., zwrócił się do Dyrektora Oddziału ZUS w K. o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek z powodu trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej spłatę zadłużenia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] zakład umorzył postępowanie w zakresie składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych na FUS i FUZ. Pismem z 1 marca 2015 r. A. W. zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wniosku powoływał się na trudną sytuację materialną i rodzinną swoją oraz ojca, wskazując, że podstawą prawną prowadzonego postępowania winien być art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2015 r., poz. 121) dalej- "u.s.u.s" oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141 poz. 1356) dalej "rozporządzenie". Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organ przywołał treść wskazanego przez wnioskodawcę art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stwierdzając, że szczegółowe warunki umarzania należności zostały uregulowane w rozporządzeniu. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. należności za zatrudnionych pracowników finansowane przez ubezpieczonych nie mogą być przedmiotem postępowania umorzeniowego. Z powyższych względów przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie może mieć zastosowania do składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Na powyższą decyzję A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o sądowe rozpatrzenie wniosku w przedmiocie umorzenia należności. Zdaniem skarżącego organ w sposób nieodpowiedni zinterpretował fakty dotyczące pomocy jaką uzyskuje od rodziny, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania umorzeniowego. Wskazał na pogorszenie się jego sytuacji materialnej i osobistej: jego firma za okres od stycznia do czerwca 2013 r. odnotowała stratę, posiada liczne zobowiązania wobec banków i innych kontrahentów, brak perspektyw na wyprowadzenie firmy ze złej kondycji finansowej zmusił go do jej zamknięcia z dniem 30 czerwca 2015 r., jest zarejestrowany jako bezrobotny. Pogorszenie się stanu zdrowia rodziców, konieczność całodobowej opieki stanowi przyczynę uniemożliwiającą podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, iż kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie nie jest decyzja w przedmiocie umorzenia należności lecz decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem A. W. o umorzenie należności składkowych obejmujących także składki na FUS i FUZ za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenia dla sprawy, gdyż z treści skargi wynika, iż skarżący nie zauważa odmienności tych rozstrzygnięć i powołuje się na okoliczności, które badane są przy umorzeniu należności. Podstawę wydanej decyzji stanowi art.105 § 1 K.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. Przepis art.105 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością ze względu na przyczyny przedmiotowe spowodowane brakiem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia wniosku A. W. o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie będących ich płatnikami. Stosownie bowiem do treści art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. Z powyższego wynika zatem, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Dlatego zgodnie z wypracowaną w tym zakresie linią orzeczniczą w sytuacji gdy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek obejmuje składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s. Oznacza powyższe, że wniosek dotyczący umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie może być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez ZUS. Użycie przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. sformułowania "nie stosuje się" oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Dotyczy to każdego rodzaju rozstrzygnięcia merytorycznego, zarówno pozytywnego dla wnioskodawcy, tj. umorzenia należności, jak i negatywnego, polegającego na odmowie ich umorzenia. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc w ogóle badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Na płatniku ciąży bezwzględny obowiązek odprowadzenia tej części składek, które opłacają sami ubezpieczeni. Te należności nie mogą być objęte żadną z ulg w postaci umarzania, rozłożenia na raty, zarówno w oparciu o przepisy u.s.u.s. jak i innych ustaw. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do ZUS i nie przysługuje mu prawo domagania się ich umorzenia, gdyż nie on a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez ZUS z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni. Umorzenie postępowania jest rozstrzygnięciem formalnym, organ nie prowadził postępowania w przedmiocie umorzenia należności, nie badał i nie mógł badać sytuacji materialnej, osobistej zobowiązanego. Z powyższych względów zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. W związku z wnioskiem zawartym w skardze o sądowe rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek należy ponadto wyjaśnić, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji. Sąd nie stosuje prawa materialnego a tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa może wyeliminować zaskarżoną decyzje z obrotu prawnego. Z powyższych względów skargę na podstawie art. 151p.p.s.a. należało oddalić.