I OZ 1763/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w pkt 2 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1656/15 w sprawie ze skargi M.K. i A.K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 kwietnia 2015 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 1 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1656/15, po rozpoznaniu skargi M.K. i A.K., uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Ministra Infrastruktury i Rozwoju solidarnie na rzecz skarżących kwotę 5617 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji). W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r., poz. 461), biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu, koszty zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zażalenie na postanowienie w zakresie kosztów postępowania zawarte w powyższym wyroku w pkt 2 jego sentencji wniósł Minister Infrastruktury i Rozwoju, zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne ustalenie kwoty 5617 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w związku z niewłaściwym pobraniem wpisu stosunkowego od skargi; 2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez brak uzasadnienia wysokości kwoty 5617 złotych zasądzonych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W konkluzji zażalenia organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) wynika, że od skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Zgodnie z art. 231 § 1 P.p.s.a., wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. W myśl art. 216 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. W orzecznictwie uznaje się, że wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość uprawnienia lub obowiązku, w tym w szczególności należności pieniężnej, którą ustala, określa lub której w inny sposób dotyczy zaskarżony akt lub czynność (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2009 r, sygn. akt I OZ 706/09 Legalis, postanowienie NSA z 9 marca 2010 r. I GSK 89/10 niepubl.). W doktrynie prawa spotyka się dwa sposoby interpretowania art. 216 P.p.s.a. Wąska wykładnia zakłada, że należność pieniężna stanowi przedmiot zaskarżenia wyłącznie wtedy, kiedy strona kwestionuje wysokość ustalonej lub określonej należności pieniężnej w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżonego aktu lub czynności było ustalenie bądź określenie wysokości tej należności. Natomiast szeroka interpretacja wskazuje na to, iż o należności pieniężnej jako wartości przedmiotu zaskarżenia możemy mówić wówczas, gdy kwestionowana przez stronę jest zarówno sama zasada, jak i wysokość należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem (czynnością). Za taką szeroką wykładnią przemawia brzmienie art. 216 p.p.s.a. oraz § 1 rozporządzenia, bowiem przepisy te odnoszą się ogólnie do kategorii należności pieniężnych bez wskazywania, iż chodzi wyłącznie o wysokość tych należności. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera, M.Wierzbowskiego Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 s. 697). Powszechnie akceptowany jest pogląd, że jeżeli zaskarżony akt (czynność) przyznaje lub odbiera (ogranicza) uprawnienie bądź też nakłada lub zdejmuje (ogranicza) obowiązek, których przedmiotem jest skonkretyzowana w tym akcie (czynności) kwota pieniężna, to przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu ww. przepisu. Zatem strona powinna uiścić od pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji wpis stosunkowy i oznaczyć w tym piśmie wartość przedmiotu zaskarżenia. Należy zauważyć, że ustalenie wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie nastąpiło w związku z wcześniejszym wydaniem decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej i przejęciem nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Procedurę nabywania nieruchomości pod drogi określa art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zgodnie z którym nieruchomości wydzielone decyzją o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna (ust. 4). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się natomiast w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (ust. 4b). Zasady ustalania wysokości odszkodowania określa art. 18 ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja zakończyła odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. 11a i n. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć niewątpliwie dla jej wydania koniecznym było wcześniejsze wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Decyzja wydana na podstawie art. 18 ust. 1 powołanej ustawy posiada więc odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomości konieczne jest - stosownie do treści art. 231 w zw. z art. 216 P.p.s.a. - uiszczenie wpisu stosunkowego. W niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała odnosiła się jednak tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie zarówno o wywłaszczeniu, jak i odszkodowaniu. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 141.680,00 zł., to stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stosunkowy został prawidłowo ustalony i uiszczony w wysokości 2000 zł. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez adwokata, zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, powinny być obliczane na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Z § 6 pkt 6 powołanego rozporządzenia wynika, że przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 50.000 zł do 200.000 zł stawka minimalna wynagrodzenia dla adwokata wynosi 3.600 zł. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia.