II FZ 147/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 756/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 756/15, mocą którego oddalono wniosek J. K. (dalej: skarżący, strona) o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący mieszka u swojej matki. Ma na utrzymaniu małoletnie dzieci (4 lata i 1 rok). Jego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód 2.470,00 zł miesięcznie. Kwotę tą przeznacza na zakup żywności, ubrań, środków czystości, płaci też rachunki za gaz, prąd, media, wodę – to jest ok. 550 zł miesięcznie. Jego budżet obciąża dodatkowo spłata kredytu (rata miesięczna 1150 zł). Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani żadnego majątku, jedynie samochód osobowy (...) (skarżący podał, że współwłaścicielem jest (...) Bank). Zapłata wpisu od skargi to dla niego zbyt wysokie obciążenie. W wykonaniu wezwania referendarza skarżący złożył pismo, w którym wyjaśnił, że dom matki ma powierzchnię 220 m2, z czego on zajmuje 90 m2. Skarżący pokrywa połowę kosztów utrzymania domu. Samochód (...) to rocznik 2011, a jego wartość wynosi 65.000 zł. Skarżący posiada na niego kredyt w banku, a pozostała do spłaty kwota to ok. 65.000 zł. Oświadczył też, że pozostaje w związku małżeńskim, a koszty wychowania dzieci pokrywają z żoną po połowie. Z pełnomocnikiem jest umówiony na zapłatę wynagrodzenia po zakończeniu sprawy. Skarżący wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim, jego małżonka zamieszkuje wraz z nim, jednak od 2009 r. małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej, w związku z czym nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a koszty utrzymania pokrywają osobno. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wskazawszy na treść art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), nie uznał wniosku za zasadny. Na wstępie Sąd podkreślił, że skarżący mimo wezwania nie złożył dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych, w tym wyciągów z rachunków bankowych, kopii rachunków, faktur za media, zeznania na podatek dochodowy za 2014 rok lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez naczelnika urzędu skarbowego. Pomimo powtórnego wezwania (zarządzenie z dnia 19 listopada 2015 r.), deklaracje na podatek dochodowy i podatek VAT nie zostały złożone (zamiast nich skarżący nadesłał wydruki z systemu księgowego używanego w działalności gospodarczej), nie udokumentowano i nie wskazano też dochodów zamieszkującej ze skarżącym małżonki, która wychowuje z nim dwójkę małych dzieci. Sąd uznał, że skarżący uchyla się od podania informacji niezbędnych dla wszechstronnej i właściwej oceny, czy jego sytuacja majątkowa odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 p.p.s.a., a nadesłane informacje pozostawały niejednokrotnie w sprzeczności ze sobą oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd w odniesieniu do argumentacji skarżącego dotyczącej pozostawania w rozdzielności majątkowej stwierdził, że rozdzielność ta nie zwalnia żony wnioskodawcy z obowiązku pomocy finansowej, a udzielenie informacji o stanie rodzinnym, dochodach i majątku osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym jest niezbędne dla oceny zasadności wniosku. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że nawet w oparciu o fragmentaryczne dane wynikające z przedstawionych dokumentów należy uznać, że prawo pomocy nie powinno być skarżącemu przyznane. Biorąc bowiem pod uwagę dołączone przez skarżącego "podsumowania miesięczne" za lipiec i sierpień 2015 r., gdzie skarżący wykazywał "czysty" dochód (po odliczeniu zakupu towarów i innych wydatków) w kwotach 14.010,55 zł i 9.628,57 zł, można przyjąć, że skarżący, po odliczeniu kosztów koniecznych utrzymania, był w stanie zgromadzić środki na uiszczenie wpisu od skarg zawisłych obecnie przez Sądem (sześć spraw). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponownie opisał swoją sytuację materialną w sposób tożsamy, jak we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, to na skarżącym ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego opisania oraz udokumentowania swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Tylko bowiem w przypadku dysponowania wszystkimi informacjami dotyczącymi tych kwestii sąd może rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy przewidziane w art. 246 p.p.s.a. Uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności przedstawionych danych są samoistną przesłanką oddalenia wniosku. W kwestionowanym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji rzeczowo i obszernie wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącego. Sąd wskazał, że: skarżący nie złożył dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych, w tym wyciągów z rachunków bankowych, kopii rachunków, faktur za media, zeznania na podatek dochodowy za 2014 rok lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez naczelnika urzędu skarbowego, nie udokumentował i nie wskazał też dochodów zamieszkującej z nim małżonki. Ponadto Sąd stwierdził, że już na podstawie przedłożonych przez skarżącego "podsumowań miesięcznych" za lipiec i sierpień 2015 r., gdzie skarżący wykazywał "czysty" dochód (po odliczeniu zakupu towarów i innych wydatków) w kwotach 14.010,55 zł i 9.628,57 zł, można uznać, że jest on w stanie ponieść koszty postępowań zainicjowanych przed WSA, w tym postępowania niniejszego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest w powyższym zakresie w pełni uzasadnione, a skarżący nawet nie podjął próby wyjaśnienia powyższych okoliczności. Nie wytłumaczył, dlaczego nie przedłożył na żądanie Sądu dokumentów, które pozwoliłyby zbadać rzeczywistą sytuację materialną jego i jego rodziny, ani dlaczego nie przedstawił sytuacji materialnej żony. Skarżący powtórzył informacje zawarte we wniosku abstrahując od stanowiska Sądu pierwszej instancji, twierdząc, że dane zawarte we wniosku są wystarczające do przyznania mu pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje bowiem środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, na podstawie niepełnego opisu sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.