II SA/Go 542/15

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-10-07

Skład orzekający: Marek Szumilas, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Grażyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie rodzinne (zasiłek dla opiekuna) na wniosek strony, jeśli nie zachodzą przesłanki określone w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a postępowanie nie jest prowadzone w trybie nadzwyczajnym?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna na wniosek strony, bez spełnienia przesłanek z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i bez prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, stanowi naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) oraz zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9 k.p.a.). W konsekwencji, decyzje wydane na podstawie wadliwie uchylonej decyzji ostatecznej również podlegają uchyleniu.
Stan faktyczny
Skarżąca J.J. ubiegała się o zasiłek dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad ojcem. Po przyznaniu jej tego zasiłku ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., złożyła wniosek o jej uchylenie z powodu czasowego pobytu ojca w szpitalu. Burmistrz Miasta, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., uchylił ostateczną decyzję przyznającą zasiłek. Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2015 r., odmówił przyznania zasiłku za okres od [...] kwietnia 2015 r., uznając, że wniosek został złożony po terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza i umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu upływu terminu do złożenia wniosku. Skarżąca wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] maja 2015 r., a także uchylił decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2014 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. uchyla decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej jako "k.p.a." uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w sprawie odmowy ustalenia J.J. prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem S.O. i umorzyło postępowanie przed tym organem. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. J.J. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad swoim ojcem S.O.. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta, Z-ca Naczelnika Wydziału odmówił przyznania od [...] kwietnia 2015 r. J.J. prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad S.O.. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ I instancji powołał art. 104, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. art. 2 ust 1,2 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 3 i 4, art. 7, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014, poz. 567), w związku z art. 17 ust. 4, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Burmistrz Miasta przyznał J.J. świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem S.O., na okres od [...] marca 2011 r. bezterminowo. Dalej organ podał, że na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), art. 11 ust. 3 z dniem 1 lipca 2013 r. stronie wygasło prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Wobec powyższego wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. J.J. wystąpiła do Wydziału Spraw Społecznych o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem, za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] maja 2014 r., a następnie od [...] maja 2014 r. do bezterminowo - na podstawie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna (Dz. U. 2014, poz. 567). Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. przyznano J.J. zasiłek dla opiekuna wraz z odsetkami za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] maja 2014 r., a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Stronie został przyznany zasiłek dla opiekuna za okres od [...] maja 2014 r. do bezterminowo. Dalej organ I instancji podał, iż w dniu 8 grudnia 2014 r. strona złożyła wniosek o uchylenie decyzji nr [...] z dniem [...] grudnia 2014 r. przyznającej zasiłek dla opiekuna z powodu umieszczenia S.O. w szpitalu. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. na wniosek strony, uchylono prawo do zasiłku dla opiekuna w przedmiotowej sprawie i od dnia [...] grudnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna nie był już wypłacany. W dniu 1 kwietnia 2015 r. J.J. ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem S.O.. Dalej organ I instancji przytoczył treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zgodnie, z którym - postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna, organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Zdaniem organu I instancji ustawodawca wskazując konkretny termin złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna wskazuje, że wnioski złożone po tym terminie, tj. po 15 września 2014 r. będą rozpatrywane negatywnie. Pomimo, że pozostałe warunki przyznania zasiłku dla opiekuna w okresie od [...] kwietnia 2015r. zostały przez stronę spełnione, to w wyniku złożenia wniosku o przedmiotowe świadczenie po terminie, decyzja została wydana odmownie. Od powyższej decyzji J.J. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu strona zakwestionowała stanowisko organu I instancji zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zasiłku, gdyż nie złożyła wniosku o przyznanie prawa do zasiłku w terminie 4 miesięcy od wejścia w życie w/w ustawy, gdy tymczasem wniosek taki został złożony w dniu 20 maja 2014 r., czyli w wyznaczonym terminie ustawowym. Nadto strona zarzuciła naruszenie art. 8 i 9 kpa poprzez wprowadzenie jej w błąd przez pracownika Urzędu Miasta poprzez udzielenie informacji, że po powrocie ojca ze szpitala i zgłoszeniu tego faktu w Urzędzie, decyzja o przyznaniu prawa do zasiłku na rzecz wnioskodawczyni zostanie automatycznie wznowiona. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] maja 2015 r. w całości i umorzyło postępowanie tego organu. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 k.p.a. wskazał, że od początku przedmiotowe postępowanie było bezprzedmiotowe. Organ podkreślił, że stosownie do treści art. 5 ust 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna, Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Nadto zgodnie z treścią art. 26 ustawy, weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 17 pkt 2 lit a, w zakresie art. 16a ust 1 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów została opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 30 kwietnia 2014 r. (Dz. U, z 2014 r., poz. 567 ze zm.), zatem termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa dla opiekuna upłynął J.J. w dniu [...] września 2014 r. Zdaniem organu termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 5 ust 1 ustawy, ma charakter materialny, co oznacza, że nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe. Skutkiem natomiast upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J.J. zarzuciła naruszenie: – art. 138 k.p.a. i 105 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania organu Iinstancji i nie rozpoznanie sprawy merytorycznie; – art. 5, 8, 10 i 26 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów poprzez nieuwzględnienie, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku w terminie 4 miesięcy od wejścia w życie ustawy tj. w dniu 20 maja 2014 r., a przerwa w wypłacie zasiłku spowodowana czasowym pobytem w szpitalu ojca skarżącej nie powinna skutkować uchyleniem decyzji nr [...] z [...].07.2014 r. o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna bezterminowo, lecz zawieszeniem tego prawa na okres pobytu ojca w szpitalu; – naruszenie art 8 i 9 kpa poprzez wprowadzenie skarżącej w błąd przez pracownika Urzędu Miasta przez udzielenie informacji, iż po powrocie ojca ze szpitala i zgłoszeniu tego faktu w Urzędzie, decyzja o przyznaniu prawa do zasiłku na rzecz skarżącej zostanie automatycznie wznowiona. Jednocześnie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna od dnia [...] kwietnia 2015 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2015 r. J.J. ponownie podkreśliła, że zachowała wszelkie wymogi wynikające z ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r., a w szczególności 4 - miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku. Pozbawienie jej prawa do zasiłku jest nie tylko bezpodstawne, ale również niezgodne z zasadami współżycia społecznego, naruszające zaufanie skarżącej do organów prowadzących sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem legalność aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, czyli wyłącznie ich zgodność z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako: "ppsa"), sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ppsa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. W myśl art. 145 §1 pkt 1 ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności orzeczeń organów podatkowych. Biorąc powyższe kryteria pod uwagę, rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów procesowych, które doprowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Burmistrz Miasta przyznał J.J. zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem – S.O.. Zasiłek przyznany został stronie bezterminowo. Decyzja ta stała się ostateczna. Należy zaznaczyć, że prawo do zasiłku dla opiekuna przyznane zostało na wniosek strony złożony we właściwym organie w dniu 20 maja 2014 r. W dniu 8 grudnia 2014 r. skarżąca zożyła wniosek o uchylenie powyższej decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], jako przyczynę wskazując umieszczenie S.O. w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym. Wskazać trzeba, że w powyższej placówce opiekuńczo – leczniczej S.O. przebywał w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] marca 2015 r. Uwzględniając wniosek strony, decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] Burmistrz Miasta uchylił z dniem 4 grudnia 2014 r. decyzję własną z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] mocą której ustalono skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad S.O.. Jako podstawę prawną wydania tejże decyzji organ wskazał ar. 104 kpa, 107 §1 § 4 kpa, art. 2 ust. 1, 2 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 3 i ust. 4, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (DZ.U. z 2014 r. poz. 567) w związku z art. 17 ust. 4, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2013 r. poz. 1456). Należy zauważyć, że wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Burmistrz Miasta chylił decyzję posiadającą walor ostateczności. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że ze względu na potrzebę stabilizacji obrotu prawnego decyzje ostateczne korzystają ze szczególnej ochrony, która przejawia się m.in. w tym, że ich eliminacja z obrotu prawnego może nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy przepis szczególny na to pozwala, bądź gdy dotknięte są kwalifikowanymi wadami prawnymi. Podnieść należy, że jedynie w trybie postępowania nadzwyczajnego dopuszczalne jest uchylenie decyzji, która uzyskała walor ostateczności. Pamiętać też trzeba, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nadzwyczajne (przykładowo – postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, czy też postępowanie wznowieniowe) jest zbadanie, czy zachodzą przesłanki natury formalnej oraz materialnoprawnej nakazujące eliminację decyzji z obrotu prawnego, a stwierdzenie braku do tego podstaw skutkować będzie pozostawieniem danej decyzji w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcia kończące postępowania prowadzone w trybie nadzwyczajnym podlegają kontroli w administracyjnym toku instancji oraz kontroli sądowej. O znaczeniu dla obrotu prawnego cechy ostateczności decyzji administracyjnej świadczy nadanie jej rangi zasady ogólnej postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 16 kpa § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W wyroku z dnia 10 wrzenia 2014 r. sygn. akt I OSK 229/13 (Lex nr 1551287) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) decyzje, od których nie przysługuje odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzje ostateczne, nie mogą być wzruszane dowolnie, lecz tylko w przypadkach i trybie określonym przez k.p.a. Ich trwałość polega więc na ograniczeniu możliwości ich wzruszania, nie jest zatem równoznaczna z jej niezmienialnością. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Adresat decyzji, który odmawia jej wykonania, powołując się np. na fakt, że decyzja ta jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa, czyni to zatem na własne ryzyko. Do czasu, kiedy właściwy organ nie stwierdzi nieważności tej decyzji, może być ona wykonana nawet przy zastosowaniu środków przymusu państwowego w trybie egzekucji administracyjnej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie zauważyć, że uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nastąpiło z naruszeniem zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Z akt sprawy nie wynika, aby wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2014r., mocą której uchylono powyższą decyzję z dnia [...] lipca 212 r., poprzedzało postępowanie administracyjne przeprowadzone w którymkolwiek z trybów nadzwyczajnych przewidzianych dla wzruszenia decyzji ostatecznej. Wręcz przeciwnie akta sprawy wskazują, że uchylenie decyzji ostatecznej nastąpiło na wniosek strony złożony w dniu 8 grudnia 2012 r. Podstawa prawna rozstrzygnięcia, wskazana w rubrum decyzji z dnia [...] grudnia 2014r., również nie upoważniała organ do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2012 r., mocą której skarżącej przyznane zostało prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Należy zauważyć, że art. 10 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w sprawach nieuregulowanych w ustawie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm.) dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Wskazane przepisy szczególne przewidują zatem nadzwyczajny tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, mocą której strona nabyła prawo do określonego świadczenia. Jednakże treść art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie i konkretnie wskazuje jakie przesłanki mają znaczenie przy wzruszeniu decyzji w danym przedmiocie. Powyższe oznacza, że w toku postępowania którego przedmiotem jest zamiana lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczenia rodzinnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy istnieją wymienione w tym przepisie przesłanki warunkujące wzruszenie decyzji. Analiza akt sprawy oraz przedmiotowej decyzji nr [...] dowodzi, że ostateczna decyzja o przyznaniu stronie zasiłku dla opiekuna nie została uchylona w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko, w myśl którego przedmiotowa decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. zapadła z naruszeniem art. 16 § 1 kpa, ale również z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 9 kpa. W toku postępowania organ winien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła ujemnych konsekwencji nieznajomości przepisów prawa. Składane przez stronę wnioski i oświadczenia należy interpretować w taki sposób, aby nie pogorszyć jej sytuacji procesowej. Wskazany obowiązek należy wiązać z powinnością organu wyczerpującego informowania strony o jej prawach i obowiązkach oraz sytuacji procesowej. Organ winien mieć na uwadze, że strona ma prawo działać w zaufaniu do organu administracji publicznej. W badanej sprawie powyższe nasady zostały naruszone. Wprawdzie w dniu 8 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., jednak w okolicznościach danej sprawy, oczywistym jest, że wniosek ów nie oznaczał rezygnacji z zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem skarżącej. W opisanej sytuacji organ winien rozważyć możliwość zawieszenia prawa do zasiłku dla opiekuna, na czas pobytu S.O. w danej placówce leczniczo – opiekuńczej. W przeciwnym wypadku ze względu na treść art. 5 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który termin złożenia wniosku o przyznanie zasiłku ogranicza do daty [...] września 2014 r., przyznane stronie wcześniej prawo, przy nie zmienionym stanie faktycznym, nie mogłoby być kontynuowane. Uchylenie przez Sąd decyzji Burmistrza z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], mocą której uchylona została decyzja ostateczna przyznająca skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad jej ojcem S.O., czyni bezzasadną argumentację zawartą w decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] odmawiającej skarżącej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna oraz w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], mocą której organ uchylił decyzję organu I instancji umorzył postępowanie w sprawie. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (czyli do [...] września 2014 r.). Nie ulega wątpliwości, że termin zakreślony w przytoczonym przepisie ma charakter prawnomaterialny, co oznacza m.in. że w wypadku jego uchybienia nie podlega przywróceniu. Okoliczność ta miałaby pierwszorzędne znaczenie, gdyby skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad swoim ojcem po dniu [...] września 2014 r. Tymczasem, jak wyżej wywiedziono, a stanowisko w tym zakresie znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w dniu [...] maja 2014 r., nadto wniosek został rozpatrzony pozytywnie i wnioskowane prawo do świadczenia zostało skarżącej przyznane. Brak jest podstaw do stawiania zarzutu, że wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad S.O. złożony został po terminie. Stanowisko organów obydwu instancji jest zatem błędne. Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca w znacznej mierze są wynikiem błędnego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] lipca 2014 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że wskazanym tu rozstrzygnięciem z dniem 4 grudnia 2014 r. organ uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. (którą prawo do zasiłku dla opiekuna przyznano bezterminowo), ale nie załatwił merytorycznie sprawy wszczętej wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. – na okres od [...] grudnia 2014 r., w tej sytuacji wniosek strony w tym zakresie pozostał nie rozpatrzony. Powyższe wskazuje, że wbrew twierdzeniom organów obydwu instancji wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna złożony został w przewidzianym ustawowo terminie, tym samym w badanej sprawie istnieje przedmiot postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że decyzja Burmistrza Miasta z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] wydana została za naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 9 kpa oraz prawa materialnego - art. 5 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego również z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2014 r. wydana została z naruszeniem art. art. 7, 8, 9 oraz art. 16 § 1 kpa. W tym stanie sprawy wyżej wskazane decyzje podlegały uchyleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło