II FZ 1040/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 883/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 czerwca 2015 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 883/15, mocą którego oddalono wniosek I. sp. z o.o. (dalej: skarżąca, spółka) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100,00 zł spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że w wyniku działania organów podatkowych zablokowano jej wszystkie rachunki bankowe, uniemożliwiając dysponowanie środkami finansowymi. Zajęciu podlegają też wszystkie środki ruchome skarżącej. Z formularza wynika, że kapitał zakładowy spółki stanowi kwotę 6.000.000,00 zł, wartość środków trwałych wyniosła 448.672,96 zł. W ubiegłym roku obrotowym spółka poniosła stratę w kwocie 56.585,17 zł. Z formularza PPPr wynika nadto, że spółka nie posiada rachunku bankowego. W piśmie z dnia 16 września 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni, poprzez nadesłanie szczegółowo wymienionych dokumentów źródłowych potwierdzających informacje przedstawione we wniosku. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 29 września 2015 r. stwierdziła, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracji. Nie będziemy brali udziału w tworzeniu tej fikcji i dlatego nie wysyłam żądanych dokumentów". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Podkreślił, że strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca, chcąc skorzystać z wyjątkowego przywileju procesowego, jakim jest przyznanie prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie nadesłała jakiegokolwiek dokumentu źródłowego, objętego wezwaniem z dnia 16 września 2015 r. Część dokumentów, o które spółka została wezwana, zalicza się do podstawowego zasobu dokumentacji finansowo-księgowej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Zaistniała sytuacja uniemożliwia zdaniem Sądu poczynienie jakichkolwiek miarodajnych ustaleń odnośnie sytuacji finansowej spółki oraz weryfikację jej oświadczeń, zawartych w druku PPPr. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak stanowi art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, a także zwięzłe uzasadnienie zażalenia (podkr. NSA). Choć uzasadnienie tego środka odwoławczego ma być zwięzłe, czyli zwarte, to jednak musi zawierać argumenty dotyczące zaskarżonego postanowienia, świadczące o jego wadliwości. Tymczasem zażalenie spółki wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r. pozbawione jest jakiegokolwiek uzasadnienia. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie stwierdzić, na czym ‒ zdaniem skarżącej ‒ polega wadliwość tego postanowienia. To przesądza o konieczności oddalenia środka odwoławczego jako bezzasadnego. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, zgodnie z którym wykluczone jest przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o oświadczenie i przekonanie skarżącej, że powinna zostać zwolniona z kosztów sądowych. Warunkiem przyznania prawa pomocy, stanowiącego wyjątek od zasady ponoszenia przez strony postępowania sądowoadministracyjnego kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), jest rzetelne wykazanie przez wnioskodawcę jego rzeczywistej sytuacji materialnej za pomocą odpowiednich dowodów źródłowych. Obowiązek udowodnienia przez wnioskodawcę, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, wynika wprost z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który posługuje się zwrotem "gdy wykaże". Skarżąca nie może przecież oczekiwać, że zostanie zwolniona od kosztów sądowych tylko na podstawie jej gołosłownego twierdzenia, że znajduje się w trudnej sytuacji. Dokumenty, do których przedstawienia wezwał spółkę referendarz sądowy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwoliłyby na ustalenie jej realnej sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie jako bezzasadne oddalił.