II GZ 793/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 491/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [A.] w Ł. na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia [...] marca 2017 r.; nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie. Zarząd Województwa Ł. decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [A.] w Ł. z [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia Ł. [A]. Spółce Akcyjnej w Ł. kwoty przypadającej do zwrotu. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Spółki w [...] marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 23 czerwca 2017 r. odrzucił skargę spółki z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi spółki [...] lipca 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu strona wyjaśniła, że prowadzi elektroniczny rejestr wpływającej do siedziby skarżącego korespondencji. Korespondencja wprowadzana jest do systemu elektronicznego na bieżąco, zgodnie z datą jej faktycznego wpływu do siedziby spółki i brak jest możliwości wprowadzania zmian do rejestru już po ich uprzednim wprowadzeniu i nadania numeru rejestru. Skarżąca wskazała, że zaistniała sytuacja, w której na potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje data [...] marca 2017 r., a nie jak faktycznie zamieszczona na korespondencji i w rejestrze wpływu korespondencji [...] marca 2017 r. uznać należy za sytuację wyjątkową, incydentalną, która nigdy wcześniej nie miała miejsca. Strona uzasadniła, że [...] marca 2017 r. pracę w sekretariacie wykonywał pracownik oddelegowany czasowo do tych czynności w związku z urlopem sekretarki. Analizując adresata otrzymanej korespondencji powziął wątpliwości co do prawidłowości doręczenia - brak zatrudnionej w spółce osoby o nazwisku wskazanym w adresie - i przystąpił do czynności wyjaśniających, nie wprowadzając tej korespondencji do dziennika elektronicznego i tym samym nie przybił na korespondencji pieczątki z datą wpływu. Opisane czynności nie zostały podjęte, gdyż pracownik liczył się z koniecznością zwrotu korespondencji do nadawcy. Z uwagi na okoliczność, iż sytuacja ta miała miejsce w piątek w godzinach popołudniowych, nie udało się w tym dniu ustalić czy list należy odesłać czy też jest to doręczenie prawidłowe. Sytuacja wyjaśniła się dopiero w poniedziałek [...] marca 2017 r., jednak w tym dniu pracownik wprowadzając korespondencję do dziennika elektronicznego oraz przybijając datę wpływu na kopercie popełnił błąd sygnując dokumenty z datą bieżącą, tj. [...] marca 2017 r., a nie datą rzeczywistego odbioru przesyłki. W oparciu o przedstawioną sytuację pełnomocnik skarżącej podał, że obliczając termin do wniesienia skargi na decyzję opierał się na przekazanych przez skarżącą dokumentach, zgodnie z którymi skarga została wniesiona w ustawowym 30-dniowym terminie. Wobec zaistniałych okoliczności, skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, gdyż nie sposób w przedstawionych okolicznościach, stwierdzić winę w działaniu pełnomocnika skarżącej, który był w uzasadnionym przekonaniu, opierając się na przedstawionych mu dokumentach, że wniósł skargę w ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 491/17 oddalił wniosek [A.] Spółki Akcyjnej w Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zarządu Województwa Ł. z [...] marca 2017 r. nr [....] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżąca spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wskazane przez stronę okoliczności nie mieszczą się w granicach postępowania (działania), które można by uznać za staranne w stopniu wystarczającym. Nie można się również zgodzić z oceną, iż jest to przeszkoda trudna do usunięcia. W ocenie Sądu doręczenie przesyłki pełnomocnikowi osoby prawnej na wskazany przez niego adres jest kwestią wewnętrznego obiegu korespondencji i zaniedbania w tym zakresie obciążają tę osobę prawną. Tym samym, w ocenie Sądu, w świetle przedstawionego stanowiska należy uznać, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona spółce [...] marca 2017 r. Uchybienia pracownika spółki w prawidłowym poinformowaniu pełnomocnika o dacie wpływu tej decyzji nie zwalniało strony od obowiązku zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi. Skarżąca spółka złożyła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (dalej: p.p.s.a.). poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż skarżącemu nie można przypisać winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego art. 106 § 3 w zw. art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w zw. z art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.). poprzez ich niezastosowanie skutkujące: a. zaniechaniem wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, z którego jednoznacznie wynika, iż zaistniała sytuacja opisana w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi miała charakter incydentalny, a pracownik skarżącej Pani [...] nigdy nie zajmowała się obsługą sekretariatu, ale została należycie przeszkolona w zakresie obowiązujących procedur, czasowo zastępowała pracownika sekretariatu przez krótki okres jego absencji i nie znała osoby pełnomocnika (adresata korespondencji), który doraźnie świadczył pomoc prawną w zakresie wniesienia skarg na decyzje [...] i okoliczności te jako istotne powinny zostać uwzględnione, a tym samym skutkować uznaniem, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. b. całkowitym pominięciem istotnych okoliczności w sprawie, a mianowicie; - że odrzucenie skargi z uwagi na niezawinione przez pełnomocnika uchybienie terminowi do jej wniesienia powoduje po stronie skarżącego bardzo negatywne skutki finansowe; - że pracownica zastępująca pracownika sekretariatu wykonywała czynności od połowy marca 2017r. i nie zajmowała się wcześniej obsługą sekretariatu jako specjalista ds. partnerstwa i komunikacji; - pracownica zastępująca pracownika sekretariatu została należycie pouczona i przeszkolona w zakresie obowiązujących na tym stanowisku pracy procedur przyjmowania korespondencji oraz obiegu dokumentów w spółce; - iż nigdy wcześniej podobna sytuacja nie miała u skarżącego miejsca. 3. Naruszenie przepisów prawa procesowego art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego poprzez ich niezastosowanie i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a co za tym idzie nieprawidłowe uznanie, że: a. skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi; b. spółka nie pouczyła czasowo oddelegowanego pracownika co do zasad odbioru korespondencji, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż co do samych zasad odbioru korespondencji pracownica została pouczona jednakże zaistniała sytuacja miała charakter wyjątkowy i incydentalny, bowiem pracownik odbierający korespondencję miał wątpliwości co do osoby adresata, z tego względu, iż nie znał pełnomocnika i nie wiedział czy korespondencję odbierać czy ją zwrócić, a finalnie pracownica zdecydowała się korespondencję odebrać i zweryfikować dane adresata, które potwierdziła dopiero w dacie 20.03.2017r. i błędnie odnotowała datę faktycznego wpływu decyzji do siedziby spółki; c. nieuwagi lub zaniedbania pracownika nie można kwalifikować jako braku winy będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu oraz że wyjaśnienia strony nie można uznać za okoliczności, które mieszczą się w granicach starannego działania w stopniu wystarczającym, podczas gdy zaistniałe w przedmiotowej sprawie postępowanie pracownika nie może być oceniane w całkowitym oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy, a tym samym uznać należy, iż było to działanie niezawinione i wynikało m.in. z faktu, iż pracownik ten stale zatrudniony był na innym stanowisku pracy i nie znał osoby adresata, do którego zaadresowano skarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej wniesienie skargi z zachowaniem wyznaczonego terminu. Skarżąca podała jako przyczynę uchybienia terminu błąd własnego pracownika, który z uwagi na urlop sekretarki - oddelegowany do pracy w sekretariacie zajmował się przyjmowaniem korespondencji przychodzącej. W trakcie czynności pracownik powziął wątpliwość co do prawidłowości doręczenia korespondencji osobie, która nie jest zatrudniona w spółce. Pracownik przystępując do czynności wyjaśniających, stwierdził, że możliwym jest, że otrzymaną korespondencję trzeba będzie zwrócić do adresata, przez co nie wprowadził jej do elektronicznego rejestru korespondencji. Prawidłowość spornej korespondencji doręczonej [...] marca 2017 r. (piątek) z uwagi na weekend, została wyjaśniona dopiero [...] marca 2017 r. (poniedziałek) i z taką datą została wprowadzona ona do elektronicznego rejestru. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można przyjąć, by tego rodzaju błąd oraz tłumaczenie skarżącej świadczyły o zachowaniu najwyższej staranności w prowadzeniu sprawy, a co za tym idzie, by mógł zostać uznany za błąd niezawiniony. Pokreślić należy, że to na pracodawcy leży szczególny obowiązek takiego doboru pracowników i prawidłowego rozdysponowania obowiązków między nimi, by zapewnić prawidłową działalność spółki oraz prawidłowy odbiór korespondencji. Takie działanie pracodawcy ustrzegłoby go od uchybienia terminu do wniesienia skargi. Brak winy jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy powinien być oceniony w świetle okoliczności konkretnej sprawy z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o własne interesy, nie pomijając uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że pełnomocnik skarżącej złożył skargę do sądu z uchybieniem terminu, a wskazane okoliczności nie można uznać za uzasadniające przywrócenie terminu. NSA nie podziela również wskazanych w zażaleniu zarzutów, że Sąd odrzucając skargę nie wziął pod uwagę, że odrzucenie skargi dotyczy decyzji o nałożeniu obowiązku zwrotu przez skarżącą kwoty 23 370,38 zł. Wskazać trzeba, że Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bada czy wraz z wnioskiem zostały spełnione cztery przesłanki: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Na obecnym etapie Sąd nie zajmuje się badaniem prawidłowości zaskarżonego aktu, tym samym nie bada okoliczności merytorycznych, które były następstwem decyzji o nałożeniu obowiązku zwrotu przez skarżącą wskazanej kwoty. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §1 i §2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.