II FZ 1030/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 968/15 w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych i egzekucji w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 6 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 968/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek B. S. o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych i egzekucji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca składając skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, złożyła jednocześnie wniosek o "wstrzymanie wykonywania czynności egzekucyjnych i egzekucji, do czasu rozpatrzenia zażalenia". Zdaniem Sądu wniosek o wstrzymanie wykonania nie dotyczy zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), po przekazaniu skargi sądowi może on, na wniosek, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu innego niż zaskarżony, o ile został wydany lub podjęty w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy. W ocenie Sądu bez znaczenia jest czy "czynności egzekucyjne i egzekucja" mieszczą się w pojęciu "innego aktu wydanego lub podjętego w każdym postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy". Sąd podkreślił, iż podziela pogląd według którego możliwe jest udzielenie ochrony tymczasowej jedynie w odniesieniu do aktów i czynności organów administracji publicznej, które objęte są zakresem kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie egzekucyjne, to zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie wydane w tym postępowaniu postanowienia, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zdaniem Sądu można podjąć orzeczenie o wstrzymaniu wykonania tylko w odniesieniu do tychże postanowień, natomiast żądanie wstrzymania "czynności egzekucyjnych i egzekucji" nie może zostać uwzględnione, ponieważ nie są one objęte zakresem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Następnie Sąd zauważył, że "wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych i egzekucji" oznaczałoby wstrzymanie wykonania decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze. Skarga nie dotyczy zaś tych decyzji, a postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. 2. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych i egzekucji. Autor zażalenia zarzuciła naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 1535 poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i 3 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez wykonania kontroli stanu faktycznego i prawnego skutkującego o niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, pod względem z godności z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do oddalenia wniosku, - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w tym postępowaniu skargowym taki wniosek o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych i egzekucji nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie są one objęte zakresem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 § 3 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.) poprzez niezastosowanie tych przepisów i wydanie zaskarżonego postanowienia w dacie w której niedopuszczalne jest stosowanie środka egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 184 Konstytucji RP, poprzez niewykonanie kontroli przesłanek uzasadniających uzasadnienie wniosku pod względem zgodności z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosku. 3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie jest bezzasadne. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi może on na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, które muszą zostać we wniosku wskazane i uprawdopodobnione. Oznacza to, że skarżący obowiązany jest wskazać we wniosku okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają ten wniosek uprawdopodabniając, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenie skutki. Stosownie zaś do art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, a skuteczność ponownego wniosku jest uzależniona od wykazania przez stronę zmiany okoliczności istotnych z punktu widzenia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Oceniając zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji przez pryzmat powołanych wyżej przepisów, treści wniosku skarżącej oraz zażalenia uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, że postanowieniem skarżąca składając skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, złożyła jednocześnie wniosek o "wstrzymanie wykonywania czynności egzekucyjnych i egzekucji, do czasu rozpatrzenia zażalenia". W rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że skarżący wnosi o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych, natomiast Sąd nie ma kompetencji do wstrzymania postępowania egzekucyjnego bowiem wstrzymania czynności egzekucyjnych może dokonać organ egzekucyjny na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Stosowny wniosek podlega rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym przez organ właściwy do jego przeprowadzenia, a następnie orzeczenie organu egzekucyjnego podlega kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przepisami p.p.s.a. Sądy administracyjne jedynie sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym przez art. 3 p.p.s.a. Z podanych wyżej przyczyn, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie