I SA/Wa 820/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-12

Skład orzekający: Przemysław Żmich, Dorota Apostolidis, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka może zostać przyznana, jeśli kobieta zgłosiła się pod opiekę medyczną po 10. tygodniu ciąży, a opóźnienie wynikało z przyczyn zdrowotnych i organizacyjnych?
Ratio decidendi
Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka może zostać przyznana, nawet jeśli kobieta zgłosiła się pod opiekę medyczną po 10. tygodniu ciąży, jeśli opóźnienie wynikało z przyczyn niezawinionych przez nią, takich jak problemy zdrowotne (np. zaburzenia miesiączkowania, skutki operacji ginekologicznej) uniemożliwiające wcześniejsze rozpoznanie ciąży, lub z przyczyn systemowych związanych z organizacją opieki medycznej i terminami oczekiwania na wizytę. Literalna wykładnia przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wymaga opieki medycznej od 10. tygodnia ciąży, może prowadzić do nierównego traktowania kobiet i nie uwzględniać sytuacji, w których opóźnienie jest usprawiedliwione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka skarżącej A. B. (dawniej M.). Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżąca zgłosiła się pod opiekę medyczną dopiero w 12. tygodniu ciąży, co naruszało wymóg określony w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podnosiła, że opóźnienie wynikało z przyczyn zdrowotnych (zaburzenia miesiączkowania, skutki operacji ginekologicznej) oraz z trudności w dostępie do opieki medycznej w ramach publicznej służby zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] i zobowiązał Prezydenta [...] do wydania decyzji przyznającej A. B. jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; 2. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, decyzji przyznającej A. B. jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka – A. B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. M., decyzją z dnia [...] marca 215 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka na dziecko A. M., obecnie A. B.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił A. M. przyznania prawa do świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka na dziecko A. M., obecnie A. B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. M., decyzją ż dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]. Na skutek skargi A. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 843/14 uchylił zaskarżoną decyzje oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza zaświadczenia lekarza ginekologa, odniosą się do twierdzeń A. M. dotyczących jej stanu zdrowia i wszechstronnie wyjaśnią okoliczności i przyczynę zgłoszenia się skarżącej do lekarza ginekologa dopiero w 12 tygodniu ciąży. Sąd stwierdził, że wyjaśnienie sprawy w omówionym zakresie jest niezbędne dla właściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem wykładni dokonanej przez Sąd w wyroku. Decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił A. M. przyznania prawa do świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka na dziecko A. M., obecnie A. B.. Od wyżej wymienionej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosła A. M., wnosząc o zmianę tej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 215 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady przyznawania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka określa art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) - zwana dalej "uśr". Zgodnie z tym przepisem z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko (art. 15b ust. 1 uśr). Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. Zapomoga, o której mowa art. 15b ust. 1 uśr, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później, niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 15b ust. 5 uśr). Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie przeszkodą do udzielenia świadczenia jest pozostawanie pod opieką medyczną A. M. dopiero od 12 tygodnia ciąży, co wynika z zaświadczenia wystawionego dnia [...] września 2013 r. przez lekarza ginekologa-położnika L. H.. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2014 r. wystawione przez lekarza specjalistę ginekologa-położnika L. H., z którego wynika, że A. M. jest po operacji ginekologicznej w 2008 r. i wymaga systemicznej kontroli lekarskiej. Wizyty były regularne. W dniu [...] stycznia 2013 r. pacjentka zgłosiła się z powodu zatrzymania miesiączki (od dnia 14 października 2013 r.). Badanie USG wykonane w dniu [...] stycznia 2013 r. wykazało ciążę ok. 12 tyg. 3 dni. Z pisma Kierownika Przychodni [...] z dnia [...] października 2014 r. wynika, że A. M. odbyła w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. wizyty ginekologiczne w dniach: 30 kwietnia 2012 r. (data zapisu 28 marca 2012 r.), 2 lipca 2012 r. (data zapisu 2 lipca 2012 r.), 23 lipca 2012 r. (data zapisu 23 lipca 2012 r.), 29 sierpnia 2012 r. (data zapisu 29 sierpnia 2012 r.). Ponadto z pisma Kierownika Przychodni [...] z dnia [...] września 2014 r. wynika, że A. M. odbyła w okresie od 1 października 2012 r. do 10 stycznia 2014 r. wizytę ginekologiczną w dniu [...] stycznia 2013 r. Wizyta została zarejestrowana w dniu [...] stycznia 2013 r. Poza tą wizytą pacjentka we wskazanym okresie nie była zapisana na żadną wizytę. Pacjentka nie musiała oczekiwać na termin wizyty, w dniu zapisu została przyjęta. SKO w W., mając na uwadze przywołane wyżej terminarze wizyt lekarskich i zapisów na te wizyty, stwierdziło, że nie jest uprawnionym twierdzenie jakoby strona odwołująca się, z uwagi na brak środków finansowych, skorzystała z opieki medycznej w poradni rejonowej, w której oczekuje się na wizyty lekarskie, i to właśnie ze względu na przyczynę, tkwiącą w samym systemie, uznać należy za usprawiedliwione opóźnienie w pozostawaniu pod opieką medyczną. Mając bowiem na uwadze przywołane wcześniej terminarze wizyt lekarskich i zapisów na te wizyty można uznać ponad wszelką wątpliwość, że A. M. nie miała trudności z zapisaniem się i dostępnością ginekologicznych wizyt lekarskich. Strona odwołująca się w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. odbyła cztery wizyty, z czego trzy odbyły się tego samego dnia, w którym zapisała się na nie. Co więcej A. M. pomiędzy wizytą ginekologiczną w dniu [...] sierpnia 2012 r. a wizytą w dniu [...] stycznia 2013 r., nie odbyła żadnej innej wizyty w poradni, pomimo, że jak wskazano w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2014 r., wystawionym przez lekarza specjalistę ginekologa-położnika L. H., wymagała ona systemicznej kontroli lekarskiej. Trafnie zatem, po wykonaniu dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 843/14, organ pierwszej instancji odmówił przyznania żądanego świadczenia. Na gruncie niniejszej sprawy nie stwierdzono okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie, na które powoływała się strona odwołująca się. Pomimo przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego nie stwierdzono również innych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie. Przepis art. 15b ust. 5 uśr jest precyzyjny. Ustawodawca przewidział, że najpóźniej od 10 tygodnia ciąży do porodu kobieta powinna być objęta opieką medyczną. W uzasadnieniu do ustawy czytamy, że intencją tej regulacji jest zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Istotną okolicznością dla przyjęcia przez ustawodawcę warunku pozostawania przez ciężarną pod opieką medyczną od 10 tygodnia była wiedza medyczna dotycząca zagadnienia przebiegu ciąży i zdrowia ciężarnej. Szczegółowy harmonogram badań, jakie wykonuje się podczas ciąży zawiera Rekomendacja Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu (dostępne na: http://leki-informacje.pl/400.wytyczne_polskie_ towarzystwo_ginekologiczne.html). Z rekomendacji wynika, że po 10 tygodniu ciąży wykonuje się szereg obowiązkowych badań, których wynik pozwala na ocenę zdrowia płodu i matki oraz stosowne do wiedzy medycznej zapobieganie nieprawidłowościom. Niewątpliwie zapis art. 15b ust. 5 uśr sprowadza się do tego, że niejako wymusza od beneficjentki zachowanie należytej staranności. Jest powszechnie znanym fakt, że rozpoznanie ciąży może zostać dokonane we własnym zakresie przez kobietę na podstawie szeregu objawów fizjologicznych. Przy czym ostateczny wynik może potwierdzić jedynie test ciążowy (najbardziej wiarygodny jest test laboratoryjny) lub badanie lekarskie. Jednakże za każdym razem niezbędna jest świadomość oraz podjęcie działań zmierzających do ustalenia faktów. Znane są przypadki kobiet, które o ciąży dowiedziały się na sali porodowej, zapewne w ich ocenie własny stan fizjologiczny nie budził zastrzeżeń i aż do rozwiązania nie miały wiedzy o ciąży. Skoro ustawodawca zakreślił termin i nie przewidział okoliczności w jakich można go przywrócić dla uzyskania świadczenia, to jedynie od zachowania beneficjentki zależy dochowanie ustawowych wymogów. Przepis niewątpliwie ma za zadanie zdyscyplinować kobiety w wieku rozrodczym i aktywne płciowo do podjęcia działań zmierzających do uchwycenia chwili pojawienia się ewentualnej ciąży (co przy szeregu powszechnie dostępnych w aptekach, czy drogeriach testów ciążowych, owulacyjnych, niezależnie od funkcjonowania organizmu, jest możliwe). Wczesne zgłoszenie się po poradę umożliwia lekarzowi ocenę stanu dziecka i matki, a w konsekwencji specjalista, w zależności od diagnozy, udzieli porady co do trybu życia, skieruje do hospitalizacji, czy zaleci stosowne środki farmakologiczne w trybie doraźnym. Zakreślenie pozostawania od 10 tygodnia ciąży do porodu pod opieką medyczną spowodowane było troską o wczesne diagnozowanie stanu zdrowia matki i dziecka, pozwalające na wychwycenie przypadków odbiegających od norm i objęcie właściwą pomocą medyczną. W świetle art. 15b ust. 5 uśr, tzw. becikowe, należy uznać niejako za "premię" dla kobiet, które świadome możliwości zajścia w ciążę podejmują działania w celu skontrolowania swojego stanu. Natomiast w przypadku wystąpienia trudności bytowych, system pomocy społecznej przewiduje innego rodzaju świadczenia mogące stanowić wsparcie dla kobiet potrzebujących pomocy rzeczowej, czy materialnej. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 215 r., nr [...] A. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15b ustawy poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżąca pomimo swojego braku zawinienia w zgłoszeniu się pod opiekę medyczną w związku z późnym wykryciem ciąży oraz w związku z realiami funkcjonowania instytucji opieki medycznej wpływającymi na to opóźnienie nie jest uprawniona do świadczenia, o którym mowa w tym przepisie, czym nota bene organ powtórzył błąd na który wskazano w poprzednim wyroku uchylającym decyzję skarżącej w tej samej sprawie; 2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 75 Kpa poprzez: a) naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na błędnym ustaleniu, iż skarżąca zawiniła w opóźnieniu w zgłoszeniu się pod opiekę medyczną podczas, gdy opóźnienie to wynikało z medycznych i osobowych przyczyn polegających na stanie skarżącej, który pozwolił jej na wykrycie ciąży dopiero w późniejszym okresie oraz z uwagi na funkcjonowanie instytucji opieki medycznej, z którego to powodu skarżąca nie miała możliwości wcześniejszego zgłoszenia się pod opiekę medyczną, b) naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez nierozpatrzenie całości materiału zgłoszonego w sprawie, w tym zwłaszcza dowodu z przesłuchania L. H. na okoliczność: rzeczywistej praktyki zapisywania pacjentów do przychodni, daty wykrycia ciąży przez skarżącą i możliwości jej zgłoszenia się pod opiekę medyczną; 3) naruszenie art. 107 w zw. z art. 8 i art. 11 Kpa poprzez wydanie decyzji w sposób dowolny i arbitralny, z pominięciem prawidłowej oceny dowodów, w tym zwłaszcza poprzez przyjęcie, iż wystarczającym jest pisemne wyjaśnienie kierownika [...] dla ustalenia stanu faktycznego, podczas gdy spójne i logiczne wyjaśnienia zgromadzone dokumenty, w tym zaświadczenie lekarza prowadzącego, którego wiedza na temat stanu zdrowia i działań skarżącej miała cechę bezpośredniości, stoją w sprzeczności ze stanowiskiem, które z oczywistych względów neguje nieprawidłowości w funkcjonowaniu placówki medycznej, czym organ naruszył nie tylko zasadę zaufania do organów administracji, ale również podstawowe zasady, którymi powinien się kierować przy wydaniu prawidłowej decyzji. W skardze wniosła o: 1) zmianę decyzji, co do istoty poprzez przyznanie dochodzonego świadczenia skarżącej, alternatywnie wniosła o: 2) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie przez Sąd dowodów pomijanych przez organ z: 1) dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego, w tym zaświadczenia lekarza prowadzącego L. H.; 2) przesłuchania stron z ograniczeniem do skarżącej na okoliczność daty wykrycia ciąży i możliwości jej zgłoszenia się pod opiekę medyczną; 3) zeznań świadka L. H. na okoliczność rzeczywistej praktyki zapisywania pacjentów do przychodni, daty wykrycia ciąży przez skarżącą i możliwości jej zgłoszenia się pod opiekę medyczną. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd zwraca uwagę, że sprawa o przyznanie A. B. (poprzednio M.) jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się A. B. (poprzednio M.) była już przedmiotem oceny ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 843/14 WSA w Warszawie uwzględnił skargę A. M., uchylając decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że - co do zasady - przepis art. 15b uśr ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym wydanie pozytywnej decyzji nie zależy od uznania organu. Zdaniem Sądu, przy ocenie zasadności wniosku trzeba mieć na uwadze przede wszystkim rzeczywistą intencję ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie, przejawiającej się w poddaniu ich systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. Istotne będą zatem dla sprawy ustalenia organu zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawanie w tym okresie pod opieką lekarską), jak również dołożenie przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 uśr terminu poddania się opiece medycznej. Przyczyn niezależnych od woli kobiety należy upatrywać w szczególności w braku możliwości rozeznania przez kobietę w ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni, z uwagi na uwarunkowania zdrowotne i fizjologiczne. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji RP. Odwołanie się jedynie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 omawianej ustawy może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawej kobiety w ciąży, ze względu na stan zdrowia. Kobiety niecierpiące na jakikolwiek dolegliwości uniemożliwiające spostrzeżenie w sposób naturalny, że są w ciąży byłyby faworyzowane w stosunku do tych kobiet - również w ciąży - które z uwagi na określone okoliczności związane z ich stanem zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozeznać tego, że są w ciąży. W ten sposób nie mogłyby być beneficjentami pomocy dla rodzin przewidzianej przez ustawodawcę. WSA w Warszawie zauważył, że skarżąca wskazała w odwołaniu od decyzji I instancji, a następnie w skardze skierowanej do sądu administracyjnego, na medyczne powody nierozpoznania u siebie ciąży. Powyższe potwierdza adnotacja na zaświadczeniu lekarza prowadzącego ciążę, specjalisty ginekologa-położnika L. H. z dnia [...] września 2013 r., który wskazał, że "ciąża rozpoznana w 12 tyg. Pacjentka z zaburzeniami miesiączkowania. Uniemożliwiło to wcześniejsze rozpoznanie ciąży". W ocenie Sądu, nie bez znaczenia pozostaje również, podnoszona przez skarżącą, kwestia organizacji służby zdrowia i aktualne realia publicznej opieki medycznej. Skarżąca z uwagi na brak środków finansowych skorzystała z opieki medycznej w poradni rejonowej, w której oczekuje się na wizyty lekarskie. Powyższą przyczynę, tkwiącą już w samym systemie, uznać również należy jako przesłankę usprawiedliwiającą opóźnienie. Niewątpliwie bowiem strona nie może ponosić negatywnych skutków związanych z terminami oczekiwania na wizytę lekarską w ramach bezpłatnej, publicznej opieki zdrowotnej. Sąd wskazał, że nie można a priori zdyskwalifikować twierdzeń skarżącej co do przyczyny zgłoszenia się przez nią do ginekologa dopiero w 12 tygodniu ciąży. Koniecznym wydaje się bowiem przeprowadzenie takiej wykładni omawianych przepisów, która gwarantowałaby możliwość korzystania z tej formy pomocy także kobietom, które z niezawinionych przez siebie przyczyn nie były w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży, a które w późniejszym okresie były objęte systematyczną (w każdym trymestrze ciąży) opieką medyczną, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Uchylając decyzje organów obu instancji, z uwagi na brak ustaleń w wyżej wskazanym kierunku, a przez to naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa Sąd zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organy dokonały analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza zaświadczenia lekarza ginekologa, odniosły się do twierdzeń skarżącej dotyczących jej stanu zdrowia i wszechstronnie wyjaśniły okoliczności i przyczynę zgłoszenia się skarżącej do lekarza ginekologa dopiero w 12 tygodniu ciąży. Sąd stwierdził, że właściwe zastosowanie art. 15b uśr musi uwzględniać wykładnię dokonaną przez Sąd w wyroku. Tymczasem zarówno Prezydent [...], jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. pominęły zupełnie kierunek prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 15b uśr zaprezentowany w niniejszej sprawie przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 maja 2014 r. w kontekście znajdujących się w materiale dowodowym sprawy: 1) zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza L. H. ginekologa-położnika z dnia [...] września 2013 r., z którego wynika, że skarżąca wprawdzie pozostawała pod opieką medyczną od 12 tyg. Ciąży, jednakże lekarz prowadzący wyraźnie wskazał, że pacjentka ma zaburzenia miesiączkowania i że te problemy zdrowotne uniemożliwiły wcześniejsze rozpoznanie ciąży; 2) zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez L. H. z dnia [...] lipca 2014 r., z którego wynika, że pacjentka pozostaje pod opieką wskazanego wyżej lekarza od kwietnia 2012 r. i że zgłosiła się do lekarza z powodu zatrzymania miesiączki wiążąc to z chorobą zasadniczą; 3) odwołania z dnia 22 grudnia 2013 r. i tegoż zaświadczenia, z których wynika, że A. B. miała w 2008 r. operację ginekologiczną (usunięcia szyjki macicy). W odwołaniu tym skarżąca wskazała, że jej miesiączki były nieregularne. Skarżąca podała, że niepokoił ją brak miesiączki, lecz nie był to pierwszy taki przypadek. Skarżąca podała, że wiązała taki stan z wcześniejszą operacją i obawiała się, że ma to podłoże nowotworowe i że pojawiły się przerzuty. Opisany wyżej materiał dowodowy jest spójny i wskazuje, że powodem zgłoszenia się A. B. do lekarza ginekologa po 10 tyg. ciąży były, niezależne od niej, przyczyny natury zdrowotnej – skutki przebytej operacji ginekologicznej, zaburzenia miesiączkowania, które – co potwierdził lekarz prowadzący – uniemożliwiały wcześniejsze rozpoznanie ciąży. Na to nałożyła się obawa skarżącej o powrót choroby nowotworowej. Skoro zatem zastosowanie w tej konkretnej sprawie przepisu art. 15b ust. 5 uśr musiało uwzględniać okoliczności związane ze stanem zdrowia kobiety w ciąży, powodujące brak możliwości zgłoszenia się pod opiekę medyczną do 10 tyg. ciąży, to Prezydent [...] winien uwzględnić wniosek A. B. i przyznać jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka A. B., o której mowa w przepisie art. 15b ust. 1 uśr. Nie można się przy tym zgodzić z SKO w W., że skarżąca nie dochowała należytej staranności w dbałości o swe własne interesy. Z zaświadczeń z dnia: [...] lipca 2014 r., [...] września 2013 r., [...] października 2014 r. wynika, że od kwietnia 2012 r. skarżąca była pod opieką lekarza ginekologa. Odbywała wizyty lekarskie w dniach: 30 kwietnia 2012 r., 2 lipca 2012 r., 5 lipca 2012 r., 23 lipca 2012 r., 29 sierpnia 2012 r., 7 stycznia 2013 r., 10 stycznia 2013 r. (badanie usg), 14 stycznia 2013 r., 14 marca 2013 r. i 19 czerwca 2013 r. Brak wizyt w okresie od 1 października 2012 r. do 7 stycznia 2013 r. – jak wskazuje materiał dowodowy – był niezawiniony przez A. B. i związany z jej problemami zdrowotnymi i obawą o nawrót choroby nowotworowej. Uznając, że organy obu instancji naruszyły w niniejszej sprawie przepis art. 15b ust. 5 uśr w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie możliwości przyznania zapomogi, o której mowa w przepisie art. 15b ust. 1 uśr w sytuacji, uzasadnionego stanem zdrowia skarżącej, braku zgłoszenia się pod opiekę medyczną w terminie do 10 tyg. ciąży oraz uznając, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały już w sprawie wyjaśnione, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 oraz art. 145a § 1 Ppsa orzekł - jak w sentencji. Po otrzymaniu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Prezydent [...], w terminie 14 dni, uwzględni wniosek A. B. z dnia [...] października 2013 r. i wyda decyzję o przyznaniu wnioskodawczyni jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. B.. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 145a § 2 Ppsa, o wydaniu decyzji Prezydent [...] zawiadomi tut. Sąd w terminie siedmiu dni od dnia jej wydania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło