II OZ 55/17

Dnia 7 lutego 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 450/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: odrzucić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 450/15 odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że [...] wniosło do WSA w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Postanowieniem z dnia 12 października 2015 r. WSA w Gdańsku odrzucił skargę Stowarzyszenia, które wniosło zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku z dnia 7 września 2015 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy Odpis postanowienia z dnia 18 grudnia 2015 r. nadany został przez sąd wojewódzki na adres przedstawiciela ustawowego skarżącego Stowarzyszenia L. J. ujawniony w aktach. Wobec braku doręczenia przesyłki do rąk adresata, awizowano ją dwukrotnie w dniach 28 grudnia 2015 r. i w dniu 5 stycznia 2016 r. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że korespondencja ta jako niepodjęta w terminie przez adresata wróciła do nadawcy. Zarządzeniem sędziego WSA przesyłkę uznano za doręczoną z dniem 11 stycznia 2016 r. (vide: karta 52 akt sądowych). Termin na wniesienie sprzeciwu upłynął w dniu 18 stycznia 2016 r. W dniu 19 stycznia 2016 r. L. J. zakwestionował fakt otrzymania awiza, wniósł o wydanie przesyłki i umożliwienie mu wniesienia sprzeciwu w terminie. Wniosek ten sąd wojewódzki potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu. Wnioskiem złożonym w tymże sądzie w dniu 27 stycznia 2016 r. Stowarzyszenie zwróciło się o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu przedstawiciel skarżącego wyjaśnił, że dopiero w dniu 19 stycznia 2016 r. przeglądając akta sprawy dowiedział się o nieodebranej przesyłce poleconej zawierającej odpis postanowienia referendarza z dnia 18 grudnia 2015 r. Oświadczył, że do dnia 12 stycznia 2016 r., tj. do dnia, gdy przesyłka ta była w Urzędzie Pocztowym Gdańsk 44, nie zostało mu doręczone żadne awizo. Oba zawiadomienia doręczono mu w piątek po południu 15 stycznia 2016 r. L.J. wskazał, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy, gdyż powtórne zawiadomienie informuje o możliwości odbioru w terminie do 12 stycznia 2016 r., a ustalono, że dla tej przesyłki termin upłynął w dniu 11 stycznia 2016 r. Jako osoba bezdomna nie może stwierdzić, kto nie dotrzymał terminu doręczenia awiz. Zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2016 r. WSA w Gdańsku zwrócił się do Urzędu Pocztowego nr 44 z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej sposobu doręczenia przesyłki o nr [...], skierowanej do przedstawiciela ustawowego Stowarzyszenia [...] L. J., gdyż w toku postępowania sądowoadministracyjnego powstała wątpliwość co do prawidłowości trybu doręczenia przesyłki. W szczególności zwrócono się o odebranie od pracownika Urzędu Pocztowego oświadczenia o miejscu pozostawienia awiza i przyczynach niezłożenia awiza w skrzynce pocztowej oraz wskazania, czy strona skarżąca otrzymała oba awiza w dniu 15 stycznia 2016 r. oraz czy strona drugie awizo zawierało informację o możliwości odbioru przesyłki do dnia 12 stycznia 2016 r. W odpowiedzi na powyższe Biuro Ładu Korporacyjnego i Zgodności Dział Operacyjny w Gdańsku wyjaśniło, że na podstawie danych zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym Poczty Polskiej S.A. ustalono, że przesyłka polecona nr [...] adresowana do przedstawiciela ustawowego Stowarzyszenia [...] L. J., ul. [...] w Gdańsku, była dwukrotnie awizowana w dniach 28 grudnia 2015 r. i 5 stycznia 2016 r. Z oświadczenia listonosza obsługującego rejon ul. [...] wynika, że pierwsze zawiadomienie doręczył do oddawczej skrzynki pocztowej w dniu jego otrzymania, tj. w dniu 28 grudnia 2015 r., a następne w dniu jego otrzymania z placówki pocztowej, jak wynika z systemu zawiadomienie zostało wygenerowane w dniu 5 stycznia 2016 r. Poinformowano, że termin odbioru przedmiotowej przesyłki upływał w dniu 12 stycznia 2016 r., co potwierdzają dane z systemu. Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Niemożność terminowego wniesienia sprzeciwu z powodu niedoręczenia przedstawicielowi skarżącego Stowarzyszenia awiza nie została bowiem uprawdopodobniona. Twierdzenia przedstawiciela strony skarżącej nie znalazły żadnego obiektywnego potwierdzenia w wyjaśnieniach Poczty Polskiej, które korespondują z treścią zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki adresowanej do strony, z którego wynika, że wobec dwukrotnej nieudanej próby doręczenia przesyłki na adres przedstawiciela, przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Pocztowym Gdańsk 44 do odbioru, o czym poinformowano adresata zamieszczając informację w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłkę zwrócono adresatowi dopiero w dniu 13 stycznia 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zdaniem tegoż sądu oznacza to, że strona skarżąca wykazała nie dość staranności w prowadzeniu swoich spraw urzędowych i nie zadbała należycie o to, aby odebrać adresowaną do niej przesyłkę. Zażaleniem - przedstawiciel ustawowy Stowarzyszenia L. J. zaskarżył w całości ww. postanowienie, wnosząc przy tym o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem stowarzyszenie nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie nawet najniższych kosztów postępowania sądowego. Wnosi także o uchylenie "wszystkich decyzji i postanowień". W jego ocenie WSA w Gdańsku nie stanął na wysokości zadania, zamiast wykazać bezprawie i niewłaściwość organów I i II instancji zaczął doszukiwać się uchybień w działaniu strony skarżącej. W uzupełnieniu zażalenia wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenia postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2015 r. w całości. Obu orzeczeniom zarzuca, że zostały wydane przy zachodzącej nieważności postępowania, polegającej na: - braku zdolności sądowej stowarzyszenia, - rozpoznaniu sprawy z udziałem sędzi wyłączonej z mocy samej ustawy, - pozbawieniu przedstawiciela ustawowego możności obrony praw stowarzyszenia. W odpowiedzi pełnomocnika [...] na zażalenie wniesiono o jego oddalenie. W ocenie uczestnika zażalenie jest oczywiście bezzasadne. Skarżący nie przedstawia żadnych merytorycznych uchybień materialnych jak i formalnych, nie stawia rozstrzygnięciu żadnych zarzutów, a w uzasadnieniu nie odnosi się do przedmiotu postępowania incydentalnego, lecz wyłącznie proklamuje niezadowolenie z wyniku dotychczasowego postępowania. Pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. Sekretariat Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego przesłał do WSA w Gdańsku odpis postanowienia tegoż sądu z dnia [...] czerwca 2002 r. sygn. akt [...] o rozwiązaniu Stowarzyszenia [...]. Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 22 stycznia 2005 r. Ustosunkowując się do odpowiedzi uczestnika postępowania w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) działający w imieniu Stowarzyszenia [...] L. J. zarzuca uczestnikowi, że dopuścił się w postępowaniu administracyjnym czynów karalnych, poświadczając nieprawdę we wnioskach, dopuszczając się tym fałszerstwa intelektualnego z art. 271 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), a później wykorzystywał te fałszerstwa w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na powyższe wnosi o zawieszenie niniejszego postępowania oraz "o stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny nieważności całego postępowania sądowoadministracyjnego oraz stwierdzenie nieważności postanowień i decyzji, dotyczących środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm., dalej Ppsa) zdolność sądową mają " (...) jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa". Zatem stowarzyszenie zwykłe, działające na podstawie art. 40 – 43 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.), może być stroną w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 r. Sąd Rejonowy w Gdańsku Wydział XII Gospodarczy rozwiązał jednak stowarzyszenie zwykłe [...]. Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 22 stycznia 2005 r. i z tą datą stowarzyszenie to utraciło swój prawny byt, a co za tym idzie także i zdolność sądową do występowania przed sądami administracyjnymi. Podnoszone w treści pisma z dnia 6 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) tezy o nieważności postępowania dotyczącego rozwiązania stowarzyszenia zwykłego [...] nie mogą być brane przez sąd administracyjny pod uwagę, bowiem nie jest on właściwy do oceny ważności orzeczeń sądów powszechnych. Z tych też przyczyn, ponieważ ww. Stowarzyszenie nie posiadało zdolności sądowej w chwili wniesienia zażalenie, to na mocy art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 178 oraz art. 180 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa podlegało ono odrzuceniu.