II OW 49/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia del. WSA Sławomir Wojciechowski, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Stara Kamienica z [...] marca 2015 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Stara Kamienica a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we Wrocławiu przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 6 marca 2015 r. Wójt Gminy Stara Kamienica wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we Wrocławiu przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku z 5 września 2011 r. złożonego przez A. Sp. z o.o. we W. w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: Poszukiwanie polimetalicznego złoża uranu w obszarze koncesyjnym [...]. W uzasadnieniu Wójt Gmina Stara Kamienica wyjaśnił, że postępowanie w sprawie toczy się od 5 września 2011 r. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze uchyliło decyzję Wójta Gminy Stara Kamienica z [...] października 2014 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Akta zostały zwrócone Wójtowi Gminy Stara Kamienica 23 stycznia 2015 r., a więc już po wejściu w życie przepisów ustawy z 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1133 – dalej jako "ustawa zmieniająca"), co nastąpiło 1 stycznia 2015 r. W nowym stanie prawnym organem właściwym w sprawie jest regionalny dyrektor ochrony środowiska, co wynika z dodanego powyższą ustawą zmieniającą art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. j) ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm. – dalej jako "ustawa środowiskowa"). W ocenie Wójta Gminy Stara Kamienica, ustawa zmieniająca nie zawiera "klasycznych" przepisów intertemporalnych. Jedynie w art. 19 wskazano, że po dniu wejścia w życie noweli organy określane jako właściwe na podstawie dotychczasowych przepisów przekażą organom określanym jako właściwe na podstawie niniejszej ustawy akta spraw: 1) zakończonych - w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, 2) będących w toku - niezwłocznie po zakończeniu postępowania. Zdaniem Wójta Gminy Stara Kamienica, z normy tej nie wynika jednoznacznie, czy w sprawie znajdują zastosowanie nowe czy dotychczasowe przepisy w zakresie właściwości organu. W odpowiedzi na wniosek Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wniósł o wskazanie Wójta Gminy Stara Kamienica jako organu właściwego w sprawie. W ocenie tego organu, o konieczności stosowania przepisów dotychczasowych, a więc również o właściwości Wójta Gminy Stara Kamienica, przesądza treść art. 19 ustawy zmieniającej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół zmiany stanu prawnego, jaka nastąpiła na skutek wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. powołanej wyżej ustawy zmieniającej. Zmiana ta dotyczy między innymi ustawy środowiskowej, w tym organu właściwego do wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć polegających na poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż kopalin lub na wydobywaniu kopalin ze złóż, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, prowadzonych na podstawie koncesji. W obecnym stanie prawnym organem właściwym w tego rodzaju sprawach jest regionalny dyrektor ochrony środowiska, co wynika wprost z dodanego na mocy ustawy zmieniającej art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. j) ustawy środowiskowej. Ustawa zmieniająca nie zawiera normy intertemporalnej, która w sposób ogólny regulowałaby skutki jej wejścia w życie. Zawiera natomiast szereg norm intertemporalnych o charakterze szczegółowym, które odnoszą się do konkretnych postępowań i konkretnego rodzaju spraw. Chodzi tu o przepisy art. 18, art. 22 i art. 23 ustawy zmieniającej, które przewidują, że w ściśle określonych przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe. Żadne jednak z postępowań, o których stanowią te przepisy nie jest postępowaniem dotyczącym środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, z którym mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Wskazanie wyjątków, w których zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe jest konsekwencją przyjęcia ogólnej zasady intertemporalnej prawa procesowego - bezpośredniego stosowania przepisów nowego prawa. Oznacza to, że na gruncie ustawy zmieniającej przyjęto ogólną zasadę stosowania przepisów nowych, przy jednoczesnym enumeratywnym wskazaniu wyjątków od tej zasady. W katalogu tych wyjątków, którego zgodnie z zasadami wykładni nie można interpretować rozszerzająco, brak jest postępowań toczących się na skutek wniosku o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięć polegających na poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż kopalin lub na wydobywaniu kopalin ze złóż, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, prowadzonych na podstawie koncesji. Oznacza to, że zastosowanie znajdzie reguła ogólna stosowania nowego prawa, a więc organem właściwym będzie obecnie regionalny dyrektor ochrony środowiska, a w tej konkretnej sprawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Na powyższą ocenę nie ma wpływu dyspozycja powoływanego przez organy art. 19 ustawy zmieniającej. Przepis ten w żaden sposób nie określa właściwości organu, stanowi natomiast normę techniczną, porządkującą, z której wynikają określone obowiązki dla organów dotychczasowych, związane z przekazaniem akt zakończonych postępowań. Wynika z niej, że akta spraw już zakończonych powinny zostać przekazane do organu obecnie właściwego w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Natomiast akta spraw pozostających w toku mają zostać przekazane bezzwłocznie po zakończeniu postępowania. Nie oznacza to jednak, że we wszystkich sprawach pozostających w toku organy dotychczas właściwe zobowiązane są zakończyć postępowanie załatwieniem sprawy, a więc wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do istoty. Przyjęta przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu interpretacja tego przepisu prowadziłaby do nieuzasadnionego wniosku, że dyspozycja art. 19 ustawy zmieniającej stanowi ogólną normę intertemporalną, na mocy której wszelkie postępowania prowadzone przez właściwe dotychczas organy i pozostające w toku, powinny zostać zakończone według uprzedniego stanu prawnego. Taka interpretacja czyniłaby powołane wyżej art. 18, art. 22 i art. 23 ustawy zmieniającej zbędnymi, skoro i tak w każdym przypadku niezakończonego postępowania powinno się ono toczyć na gruncie przepisów dotychczasowych. Przeciwko takiej interpretacji przemawia także pozornie nieprecyzyjne sformułowanie "po zakończeniu postępowania" bez jednoznacznego wyjaśnienia, o jakiego rodzaju zakończenie postępowania chodzi (decyzją ostateczną, decyzją organu I instancji). Sformułowanie to jest jednak skorelowane z całością regulacji, ponieważ część postępowań na mocy art. 18, art. 22 i art. 23 toczyć się będzie na podstawie przepisów dotychczasowych i w takim przypadku możliwe będzie załatwienie sprawy (zakończenie postępowania) co do istoty, a część spraw zakończone zostanie rozstrzygnięciem o charakterze procesowym na skutek zmiany dotychczasowej właściwości organu w sprawie (zależnie od etapu postępowania może to być umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy według właściwości). Niezależnie jednak od tego, w jaki sposób postępowanie przed organem dotychczasowym zostanie zakończone, jest on zobowiązany niezwłocznie przekazać akta sprawy do organu właściwego według nowego stanu prawnego. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu jako organ właściwy w sprawie.