III SA/Wa 3772/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia w sprawie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącego - D.K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "D.", na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za luty, marzec, lipiec, sierpień i wrzesień 2007 r., w łącznej kwocie należności głównej 460.074,60 zł oraz odsetki za zwłokę. Podstawę prawną wystawionych tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2013 r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Organ egzekucyjny w celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiących wierzytelność z rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 30 maja 2014 r., w Banku [...] S.A. we W. (brak środków na rachunku). Zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanemu i Bankowi w dniu 10 czerwca 2014 r. Skarżący pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. zgłosił zarzuty do postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] i [...], oparte na przesłance art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazał, iż z dniem 31 grudnia 2012 r., nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2007 r., będącego podstawą do wydania ww. tytułów wykonawczych. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wskazał na brak współpracy ze strony Skarżącego w zakresie złożenia zeznań i wyjaśnienia przeprowadzonych transakcji handlowych oraz składanie nowych wniosków dowodowych, przez co nastąpiło przedłużenie terminu zakończenia postępowania kontrolnego. Doprowadziło to do opóźnienia w wydaniu decyzji wymiarowych z przyczyn niezależnych od organu. Organ wyjaśnił, iż w dniu 20 listopada 2012 r., w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej w K.doręczono Skarżącemu zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za okres od stycznia do kwietnia 2007 r. i od czerwca do grudnia 2007 r., od dnia 25 września 2012 r., w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe na podstawie art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Skarżący pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 24 lipca 2014 r. zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej "K.p.a.") przez bezpodstawne odstąpienie przez organ I instancji od wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się przy wydawaniu ww. postanowienia oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec obowiązku, który wygasł z powodu przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na nie zebraniu wyczerpująco materiału dowodowego oraz nie rozważeniu wszelkich aspektów sprawy i w konsekwencji nie wzięciu pod uwagę zarzutów Skarżącego. W ocenie organu nadzoru, organ egzekucyjny rozpatrując zarzut przedawnienia zobowiązania z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podniesiony w piśmie z dnia 17 czerwca 2014 r. stanowiącym zarzuty do postępowania egzekucyjnego, nie zbadał przedmiotowej sprawy w sposób kompleksowy. Organ nadzoru wskazał na zaniechanie poczynienia ustaleń pozwalających ocenić, czy w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 34 § 1a u.p.e.a. Zdaniem organu odwoławczego, organ egzekucyjny posiadał wiedzę, iż zarzut przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2007 r., został podniesiony w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożonej na decyzję wymiarową Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2013 r. W ponownym postępowaniu zobowiązano organ egzekucyjny do dbałego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również do zbadania, czy przesłanka przedawnienia podlega merytorycznej ocenie organu egzekucyjnego. Ponadto zwrócono się o zastosowanie prawidłowego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił: 1) obrazę prawa materialnego, tj.: - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie, że w sprawie nastąpiło przedawnienie obowiązku oraz 2) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj.: - art. 6, art. 8, art. 11, art. 124 § 2, art. 140 K.p.a. w zw. z art. 34 § 1a u.p.e.a. przez brak ustosunkowania się w postanowieniu do wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez Skarżącego w zażaleniu i niewyjaśnienie przyczyn odmówienia im racji, a ograniczenie się w uzasadnieniu postanowienia do wskazania naruszenia przepisu proceduralnego nakazującego uznanie zgłoszonych zarzutów za niedopuszczalne, - art. 138 § 2 K.p.a. przez wydanie postanowienia uchylającego postanowienie organu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy pozostały do przeprowadzenia zakres postępowania wyjaśniającego nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, ani w znacznej części, a wydając postanowienie kasacyjne organ bezzasadnie uwolnił się od merytorycznego rozpatrzenia sprawy, - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przez brak zastosowania tych przepisów w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest w ocenie Sądu zagadnienie, czy zaistniały przesłanki do wydania zaskarżonego postanowienia, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Powyższy przepis ma w sprawie zastosowanie w związku z art. 17 § 1 oraz art. 18 u.p.e.a. Rozstrzygnięcie kasacyjne, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a. może być zastosowane wtedy, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a równocześnie ustali, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, którego to naruszenia nie może sanować przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Ma to miejsce między innymi wówczas gdy organ I instancji nie przeprowadził wymaganego w sprawie postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami prawa procesowego co do regulacji postępowania dowodowego, naruszając reguły wynikające z zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i przepisów szczególnych, a zakres czynności dowodowych ma wpływ istotny na wynik sprawy. Ma to miejsce w przypadku gdy zakresem czynności dowodowych nie objęto całości lub istotnej części hipotetycznego stanu faktycznego wynikającego z normy przepisów prawa materialnego. Podjęcie rozstrzygnięcia przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (postępowania dowodowego), jeżeli nie było podstaw do zastosowania uproszczonego postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 2 K.p.a.), nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, naruszałoby to bowiem zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ odwoławczy ma tylko kompetencje kasacyjne. Rozstrzygnięcie kasacyjne połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji nie może być wydana w sytuacji innej niż ta, która została określona w art. 138 § 2 K.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady rozstrzygnięcia podjętego w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego tego typu. Uchylenie się przez organ odwoławczy od wykonania kompetencji merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy godzi w zasadę ogólną szybkości postępowania, zasadę dwuinstancyjności, pozbawiając stronę prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ wyższej instancji. Wydając rozstrzygnięcie kasacyjne połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, organ odwoławczy obowiązany jest wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (por. Komentarz do art. 138 K.p.a. Prawo procesowe administracyjne System Prawa Administracyjnego Tom 9, 2014 prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Andrzej Wróbel, prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski, Legalis). Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy Sąd zauważa, iż przedmiotem rozpoznania organów administracyjnych były zarzuty zobowiązanego (Skarżącego) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których jako podstawę wskazano przedawnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Zgodnie natomiast z art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W świetle powyższego przepisu organ egzekucyjny rozpoznając zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w każdym przypadku zobligowany jest dokonać ustaleń, czy okoliczność stanowiąca jego podstawę była przedmiotem rozstrzygania w odrębnych postępowaniach. To bowiem determinuje sposób rozstrzygnięcia tego organu. W przypadku bowiem zaistnienia okoliczności wymienionych w 34 § 1a u.p.e.a. organ egzekucyjny stwierdzi niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. Natomiast w innych przypadkach zobligowany będzie zająć merytoryczne stanowisko co do zarzutów zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny rozpoznając zarzuty Skarżącego w I instancji nie dokonywał ustaleń, czy ich podstawa (przedawnienie egzekwowanego zobowiązania) była przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu. A zatem w ocenie Sądu zaistniała okoliczność wskazana w art. 138 § 2 K.p.a., albowiem zakresem czynności dowodowych nie objęto istotnej części hipotetycznego stanu faktycznego wynikającego z normy przepisów prawa. Zasadnie zatem organ odwoławczy zlecił organowi I instancji wyjaśnienie tej kwestii. Natomiast na tym etapie postępowania niedopuszczalnym byłoby zajęcie stanowiska przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. w zakresie oceny czy egzekwowane zobowiązanie uległo przedawnieniu. Ponowne postępowanie organu I instancji da bowiem odpowiedź, czy stanowisko w powyższym zakresie może być w ogóle w tym postępowaniu wyrażone ze względu na treść art. 34 § 1a u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.