II FZ 67/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dumas, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "P. P." sp. z o.o. z siedzibą w Z. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1831/15 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "P. P." sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1831/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PPHU P. P. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2015 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do przesłania wypełnionego formularza PPPr oraz dodatkowej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego. Skarżąca przesłała żądany formularz, w którym wskazała na fakt zablokowania wszystkich jej kontr bankowych, środków ruchomych i nieruchomości. Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z wniesionym sprzeciwem wezwano skarżącą do nadesłania dokumentacji, m.in. takiej, która potwierdzałaby zablokowanie kont bankowych spółki. W odpowiedzi skarżąca podniosła, że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Oświadczyła przy tym, że dokumentów nie nadeśle. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. WSA w Warszawie odrzucił zażalenie na ww. postanowienie. Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2016 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od ww. zażalenia. Skarżąca wniosła o zwolnienie z wniesienia żądanej opłaty. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. WSA w Warszawie odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Ponadto wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając zaś na uwadze, że wniosek skarżącej został uznany za wniosek o zmianę postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy, wezwano skarżącą do wykazania i udokumentowania, czy i w jakim zakresie jej sytuacja majątkowa zmieniła się od czasu wydania postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. W zaskarżonym postanowieniu Sąd podniósł, że wniosek złożony w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta wynikała przede wszystkim z tego, że skarżąca w piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r. nie uzasadniła swojego wniosku, ani nie załączyła do powyższego pisma jakiejkolwiek dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową. Ponadto pomimo wezwania Sądu do wykazania i udokumentowania w jakim zakresie zmieniła się sytuacja majątkowa skarżącej od czasu wydania ww. postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na powyższe wezwanie. Z tych względów Sąd uznał, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat obecnej sytuacji majątkowej skarżącej, a tym samym brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych objętych postępowaniem sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi skarżącej, co wyklucza dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na to postanowienie wniesiono o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, na podstawie art. 165 p.p.s.a., że brak jest podstaw do zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniają. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek strony, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Skoro natomiast w świetle art. 246 § 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak wykazania konkretnych okoliczności wiąże się z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decyduje, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie. Z przedstawionego wniosku nie wynikają żadne okoliczności, które dałyby się poddać ocenie Sądu. Mimo stosownego wezwania, strona skarżąca kontynuuje przyjętą w sprawie dotychczas praktykę prezentowania pism tak zwięzłej treści, że nie sposób odczytywać z nich jej intencje. Tym samym nie sposób uznać, że w sprawie zaszły zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona nie powołuje bowiem żadnych okoliczności i braku tego nie uzupełnia nawet po otrzymaniu stosownego wezwania. Choć kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało poddane postanowienie WSA w Warszawie, można odnotować, że również w zażaleniu skarżąca nie wskazała na jakiejkolwiek nowe okoliczności, świadczące o istotnej zmianie jej sytuacji. Mając na uwadze powyższe, trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że nie zaistniała przesłanka zmiany prawomocnego orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.