II GZ 971/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 1148/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 14 października 2015 r. o sygn. akt III SA/Lu 1148/15, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. oddalił wniosek P. Sp. z o.o. Sp. k. w W. (dalej: Spółka) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] lipca 2015 r. nakładającej karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania, argumentując, że wydano wobec niej decyzje wymierzające kary pieniężne na łączną kwotę 600 000 zł. Kary są wymagalne, a postępowania egzekucyjne wszczęte. Spółka podkreśliła, że tak duży rozmiar kar skutkować będzie zaprzestaniem realizacji zobowiązań, co wprost doprowadzi do stanu upadłości, ponieważ z bilansu wynika, że w pierwszych pięciu miesiącach 2015 r. Spółka poniosła stratę w wysokości 5 468,87 zł i 10 304,88 zł w roku obrotowym 2014 r. Oceniając wniosek odmownie Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wykazała na czym to niebezpieczeństwo polega ani nie przedstawiła okoliczności, które miałyby świadczyć o jego rzeczywistym wystąpieniu. Za oczywiste Sąd uznał, że decyzja nakładająca karę może rodzić wymierne skutki, jednak w braku podania przez Spółkę konkretnych okoliczności uzasadniających żądanie, WSA nie uwzględnił wniosku. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Spółka domagała się zmiany postanowienia Sądu z dnia 14 października 2015 r. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla ustalenia, czy w wyniku wykonania zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wystarczające jest uwzględnienie kosztów wykonania tego aktu zaskarżonego w danej sprawie, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu nakazuje uwzględnić również okoliczności skumulowania się wielu identycznych aktów wydanych wobec skarżącego, a w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że Spółka nie wskazała w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wystarczających do uznania wniosku za zasadny, mimo że wskazała na wysokie prawdopodobieństwo wyrządzenia jej znacznej szkody w postaci niewypłacalności i przyczyny takiego ryzyka. Ponadto Spółka wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia na okoliczność wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała przede wszystkim na ponoszoną stratę z działalności gospodarczej, wielość nałożonych kar pieniężnych, a także wysokie prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd dokonał prawidłowej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA trafnie przyjął, że znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że elementem takiej sytuacji może być również okoliczność, że w stosunku do wnioskodawcy toczą się postępowania egzekucyjne związane z wymierzeniem kar w innych postępowaniach administracyjnych. Sąd nie zajął – wbrew twierdzeniom autora zażalenia – odmiennego stanowiska. W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej dotyczył decyzji o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. Sąd uznał, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca Spółka nie wykazała na czym polega niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia ani nie przedstawiła okoliczności, które miałyby świadczyć o jego rzeczywistym wystąpieniu. Zdaniem NSA, dokonana przez Sąd ocena jest prawidłowa. Sąd oczywiście wziął pod rozwagę załączone do wniosku dokumenty: bilans aktywa i bilans pasywa strata na dzień 31.05.2015 r., rachunek zysków i strat (porównawczy) na dzień 15.07.2015 r. oraz zestawienie 23 decyzji wymierzających Spółce karę pieniężną w łącznej wysokości 600 000 zł, jednak zasadnie przyjął, że w braku wskazania jakichkolwiek okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o jej wstrzymanie nie mógł zostać uwzględniony. Konkretyzując stanowisko Sądu dodać należy, że dokumenty te nie uprawdopodobniają twierdzenia, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do upadłości Spółki, natomiast tożsame dokumenty, załączone do zażalenia, w żadnym razie nie uzasadniają żądania uchylenia kontrolowanego postanowienia i wstrzymania wykonania decyzji. Należy również zaznaczyć, że wniosek o wstrzymanie wykonania nie może być oparty na przekonaniu strony o "wysokim prawdopodobieństwie uchylenia zaskarżonej decyzji", a zatem o jej wadliwości. W toku postępowania wpadkowego dotyczącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje się bowiem kontroli legalności tej decyzji, tylko bada się złożony wniosek pod kątem wystąpienia przesłanek wstrzymania zawartych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Jedynie na marginesie NSA wyjaśnia, jak czynił to już wielokrotnie w judykaturze, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.