I FZ 251/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka Masy Upadłości Z. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1597/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości Z. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 15 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1597/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odmówił przyznania prawa pomocy Syndykowi Masy Upadłości Z. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. Pismem z dnia 17 lipca 2015 r., skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 15 czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. W skardze wniesiono o przyznanie spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. WSA w Poznaniu postanowieniem z 12 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1597/15 odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zażalenie skarżącej na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 588/15. Z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi. W terminie otwartym do opłacenia skargi strona ponowie wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz jest postawiona w stan upadłości likwidacyjnej. W chwili obecnej spółka nie dysponuje wolnymi środkami umożliwiającymi zapłatę wpisu sądowego, a brak możliwości wniesienia skargi spowoduje nieuzasadnione obciążenie upadłej spółki wyliczonym podatkiem. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z informacji przedstawionych przez skarżącą, zwłaszcza tych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 15 lutego 2016 r., uzupełnionych następnie wnioskiem z 4 marca 2016 r. oraz 25 marca 2016 r., nie wynika aby sytuacja wnioskodawczyni uległa zmianie w porównaniu do sytuacji udokumentowanej pierwszym z wniosków o przyznanie prawa pomocy, tj. wnioskiem z 17 lipca 2015 r. Zmianie nie uległa w szczególności wysokość kapitału zakładowego skarżącej oraz wartość jej majątku. Również wartość środków trwałych wnioskodawczyni wykazana w późniejszym z wniosków o przyznanie prawa pomocy pokrywa się z wartością wykazaną w pierwszym z wniosków. Nie uległa również zmianie argumentacja skarżącej mająca na celu wykazanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka w dalszym ciągu podnosi, że istotą postępowania upadłościowego jest sprzedaż majątku i podział uzyskanych z tego tytułu środków na poszczególne fundusze. Strona w dalszym ciągu podnosi, że w chwili obecnej nie dysponuje wolnymi środkami na zapłatę wpisu sądowego. Sąd uznał zatem, że w sytuacji gdy podnoszona argumentacja, mająca przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy, nie uległa w istocie zmianie, a przywołane okoliczności zostały już wzięte pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia, to nie doszło do zmiany okoliczności sprawy umożliwiającej uznanie, że obecnie wykazano spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie skarżącej od kosztów wpisu sądowego; uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że istotą postępowania upadłościowego jest likwidacja masy upadłości i zaspokojenie wierzycieli. Koszty postępowania sądowego zaliczane są do pierwszej uprzywilejowanej grupy, jednakże w ocenie strony nie będzie zasadne uregulowanie kosztów postępowania sądowego nawet na poczet przyszłych przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Poznaniu trafnie uznał, że analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala w zaistniałej sytuacji finansowej strony na przyznanie prawa pomocy i czyni je niemożliwym. Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Do postanowień takich należą postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Stąd też należy zauważyć, że w niniejszej sprawie strona ubiegała się już o prawo pomocy w tym samym, co obecnie zakresie – wniosek ten został oddalony postanowieniem WSA w Poznaniu z 12 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1597/15, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 588/15, oddalił wniesione na nie zażalenie. Istotne jest to, że informacje zawarte we wniosku ocenianym obecnie nie różnią się znacząco od tych podnoszonych w zakończonym 19 stycznia 2016 r. postępowaniu i nie sposób w konsekwencji uznać, że strona wskazuje na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska, co do spełniania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że tylko taka zmiana mogłaby prowadzić do przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Do wniosku nie dołączono jakichkolwiek dodatkowych dokumentów, mających na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Również argumentacja podnoszona na obecnym etapie, a mająca przemawiać za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie uległa żadnej zmianie i w dalszym ciągu strona powołuje się na trudną sytuację finansową oraz fakt, że istotą postępowania upadłościowego jest likwidacja masy upadłościowej i zaspokojenie wierzycieli w maksymalnej ilości. Okoliczności podnoszone przez stronę zostały już wzięte pod uwagę poprzednio, a zatem nie doszło do zmiany sytuacji w sprawie. Skoro argumentacja podnoszona przez stronę, a mająca przemawiać za przyznaniem prawa pomocy, nie uległa w istocie zmianie, a powołane okolicznosci zostały już wzięte pod uwagę przy wydawaniu wyżej wskazanych rozstrzygnięć, nie doszło zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do zmiany okoliczności sprawy umożliwiającej uznanie, że obecnie strona wykazała spełnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji