II FZ 26/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1/15, mocą którego oddalono wniosek J. O. (dalej: skarżący, strona) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 października 2014 r. w przedmiocie określenia mu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w wysokości 259.948 zł. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący we wniosku wskazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do utraty płynności finansowej, niemożności kontynuowania prowadzenia działalności gospodarczej oraz pozbawi go środków do życia. Obecnie wobec skarżącego toczą się postępowania egzekucyjne, a jego rachunek bankowy został zajęty. Z uzyskiwanych dochodów ściągany jest zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych, przy czym w ostatnim czasie wypowiedziano mu kredyt bankowy, co spowodowało, że środki pieniężne na jego koncie bankowym zostały zajęte. Ponadto w ostatnim czasie otrzymał wezwanie do spłaty kredytu zaciągniętego w PKO S.A. w wysokości 23.000 złotych. Skarżący w związku z prowadzonym postępowaniem w zakresie prawa pomocy złożył oświadczenia, iż w 2013 r. uzyskał dochód w wysokości ponad 208.000 zł i przeznaczył go na życie, prowadzenie działalności i spłatę kredytów. Płynność finansową zapewniają mu karty kredytowe i debetowe. W ostatnim czasie sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu i w rezultacie banki wypowiedziały mu kredyty, a komornik zajął jego rachunki bankowe. Nadto skarżący posiada zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Skarżący podał, że od 10 lat pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Małżonkowie zamieszkują razem, ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Koszty utrzymania mieszkania dzielą po połowie, które łącznie wynoszą 1.269,44 zł. Na jedzenie, środki czystości, ubrania, paliwo wydatkuje 1.000-1.200 zł. Obecnie skarżący uzyskuje dochód w wysokości 3.500 zł brutto. Do majątku zaliczył udziały w spółce A. sp. z o.o. Skarżący oświadczył, że w 2014 r. nie uzyskał dochodu z tytułu pełnienia funkcji w zarządach trzech spółek. Wyjaśnił, że nie posiada nieruchomości i nie wskazał, kto dysponuje prawem do lokalu położonego w W. przy ul. (...), w którym mieszka z żoną. Nadto podniósł, że jego więzi emocjonalne i gospodarcze z małżonką ustały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przytoczywszy treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i dokonawszy jego wykładni uznał, że o spełnieniu przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności można mówić wówczas, gdy zostanie wykazane, że wykonanie tego aktu lub czynności spowoduje szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. W ocenie Sądu okoliczności, na którą powołuje się skarżący, tj. zagrożenie, że na skutek dalszej egzekucji dojdzie do likwidacji działalności gospodarczej skarżącego oraz do pozbawienia go niezbędnych środków do życia, nie zostały dowodowo wykazane. Wykazanie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby polegać na uprawdopodobnieniu, że w konkretnej sytuacji wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje szkodę inną, niż tylko pomniejszenie majątku o kwotę tych zobowiązań lub wywoła skutki niemożliwe do odwrócenia przez zwrot tych kwot w sytuacji, gdyby w wyniku kontroli sądowej okazało się, iż decyzje podatkowe ustalające ich wysokość były wadliwe. Sąd wskazał, że w związku z prowadzonym postępowaniem o przyznanie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 683/15, oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2015 r., sygn. akt III SO/Wa 42/14 o odmowie przyznania prawa pomocy skarżącemu w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu powyższego postanowienia NSA podzielił ocenę wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, że mimo przedłożenia szeregu dokumentów i wyjaśnień skarżący nie przedstawił w sposób kompleksowy swojej sytuacji materialnej, wskazując jedynie selektywnie i sekwencyjnie (w zależności od odpowiedzi uzyskiwanej w kolejnych orzeczeniach) te okoliczności, które są dlań korzystne z perspektywy przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto NSA nie zgodził się z twierdzeniem, że skarżący swoją sytuację majątkową udokumentował "w sposób kompletny i pełny". W wezwaniu skierowanym do skarżącego zażądano m.in. kopii wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Skarżący nie przedłożył tychże wyciągów, a jedynie (jeszcze przed wezwaniem) wydruki, które potwierdzają fakt posiadania konta w danym banku, wykonania przelewu, dokonania zajęcia albo wyciągi, które są niepełne. NSA podniósł, iż skarżący przedstawił stosowne wyciągi przy sprzeciwie od postanowienia referendarza, jednakże tylko w odniesieniu do rachunku prowadzonego przez Bank Pekao S.A., podczas gdy z akt sprawy wynika, że posiada konta bankowe w szeregu innych banków. Nie przedłożono ponadto wszystkich żądanych deklaracji VAT-7 (tylko za 3 miesiące, zamiast za 6 miesięcy). Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, iż w związku z powyższym jest zbyt wiele wątpliwości, by można było bez przeszkód dokonać rzetelnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego zwłaszcza przy uwzględnieniu wielości (możliwych) źródeł dochodów skarżącego (jednoosobowa działalność gospodarcza, przychody z tytułu udziałów bądź sprawowanych funkcji w spółkach prawa handlowego). Zdaniem Sądu sposób przedstawiania kondycji majątkowej przez skarżącego powoduje, iż niemożliwe jest jej zweryfikowanie. Tym samym skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby dla niego trudne do odwrócenia skutki czy groźbę wystąpienia znacznej szkody. Skarżący wywiódł od tego postanowienia zażalenie i wskazał w nim, że mieszkanie w W. należy do jego żony (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu). Skarżący podał, że załącza do zażalenia wyciągi z rachunków bankowych i deklaracje podatkowe VAT. Skarżący stwierdził, że z dokumentów tych wynika, iż jego sytuacja majątkowa jest tragiczna. Skarżący podał, że przedstawia też zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 13 października 2015 r., z którego wynika, że same zobowiązania wobec skarbu państwa wynoszą 355.280,10 zł (należność główna) + 197.724,14 zł (odsetki). Skarżący podkreślił, że ma też inne długi, bank wypowiedział mu kredyt i zażądał spłaty całości należności (23.000 zł). Skarżący nie może prowadzić działalności gospodarczej, bo nie ma środków, którymi mógłby obracać i nabyć za nie towary do odsprzedania. Skarżący dodał, że toczą się wobec niego inne postępowania podatkowe dotyczące podatku dochodowego do osób fizycznych za lata 2008-2010. W przekonaniu skarżącego z załączonych dokumentów wynika, że spółka V. zaprzestała prowadzenia działalności, podobnie A. sp. z o.o., natomiast sytuacja spółki T. sp. z o.o. jest "tragiczna", a jej konta bankowe są zajęte. Spółka ta osiąga przychody m.in. z działalności usługowej w zakresie technologii informatycznych i komputerowych. Skarżący dodał, że z tytułu pełnienia "funkcji reprezentacyjnych" w A. sp. z o.o. nie osiąga dochodów, bowiem konta tej spółki są zajęte. Stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji już doprowadziło go do zapaści finansowej, a dalsze utrzymywanie takiego stanu zmusi go do zamknięcia działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał w sprawie rzetelnej analizy wniosku skarżącego, opierając się nie tylko na informacjach zawartych w tym wniosku, ale i na danych wynikających z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy (prawomocnie oddalonego). Sąd pierwszej instancji na podstawie dokumentów i twierdzeń skarżącego prawidłowo przyjął, że nie wykazał on, by w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji powstało ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ocena ta wynika z faktu, że skarżący przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo i nierzetelnie; w konsekwencji niemożliwe było stwierdzenie, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeśli chodzi o argumenty przedstawione w zażaleniu, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie dołączył do zażalenia załączników, na które się powołuje. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znana jest z urzędu treść dokumentów dołączonych przez skarżącego do zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3823/14, w którym oddalono jego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 września 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2009 r. do lutego 2010 r. Dokumenty te dotyczą zajęć komorniczych wobec spółek T. i A. Skarżący przedłożył również umowę o pracę i zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokumenty te nie dowodzą jednak, że wykonanie zaskarżonej decyzji zmusiłoby go do "zamknięcia działalności gospodarczej" (tj. najpewniej V.), czy doprowadziłoby do jego "zapaści finansowej". W dwóch wyżej wymienionych spółkach skarżący jest, jak oświadczył, odpowiednio prezesem zarządu oraz prezesem zarządu i wspólnikiem. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób zajęcia komornicze dokonane w tych spółkach wpływają na jego sytuację finansową czy sytuację jego firmy V. Przede wszystkim jednak Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie jest środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji, co oznacza, że służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. W zażaleniu skarżący winien był wykazać, że Sąd pierwszej instancji dokonał w jego sprawie błędnego rozstrzygnięcia, mając na uwadze obowiązujące w sprawie przepisy prawa i wniosek skarżącego. Nie można w zażaleniu przedstawiać nowej argumentacji oraz załączać do niego obszernego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.