I OZ 155/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 581/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Ł. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie Wnioskiem z 28 sierpnia 2015 r. Ł. F. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, uzyskuje zmienny dochód w wysokości od [...] do [...] zł – po spłacie zaległości kredytowych. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2 obciążony hipoteką oraz dwie działki o nr [...] w K. – bez wskazania ich powierzchni – także obciążone hipoteką. Majątku ruchomego nie określił. Wskazał także, iż obecnie spłaca na rzecz Banku P. z tytułu zaległości kredytowych kwotę [...] zł miesięcznie. Na skutek skierowanego wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez złożenie zeznania podatkowego za 2014 r., wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie trzy miesiące oraz wykazanie i udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (faktury za gaz, energię, itp.), skarżący przedstawił zeznanie podatkowe za 2014 r. z wykazanym przychodem w wysokości[...] zł przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł, wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2015 r. z saldem początkowym – [...] zł i saldem końcowym – [...] zł; oraz dwa rachunki za wodę za okresy: maj–czerwiec i czerwiec-wrzesień 2015 r. na kwoty odpowiednio [...] zł i [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a."– postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku wskazując, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na jego obecnym etapie wynoszą 200,00 zł. Podał bowiem, iż jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, po spłacie zaległości kredytowych w kwocie [...] zł, wynosi od [...] do [...] zł. Oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz, że jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Ponadto z zeznania podatkowego skarżącego za 2014 r. wynikało, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał on przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że skarżący zaniechał przedstawienia wyciągu z osobistego rachunku bankowego za okres trzech miesięcy oraz w ogóle przedstawienia wyciągu z rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, do czego był wezwany. Brak więc całościowego przedstawienia własnej, rzeczywistej sytuacji majątkowej, skutkował - zdaniem Sądu - brakiem możliwości weryfikacji twierdzeń skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej. Sąd Wojewódzki wskazywał ponadto, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. W obrocie gospodarczym strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Mając powyższe na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów niniejszego postępowania na Skarb Państwa. Ł. F., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy, wywodził, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi niewielkie dochody. Zaciągnięty kredyt miał zostać przeznaczony na prowadzenie nowej działalności, z której dochód miał posłużyć mu do jego spłaty, a której skarżący dotychczas nie rozpoczął. Powyższe spowodowało trudności w spłacie tego zobowiązania i wszczęcie przez bank postępowania egzekucyjnego. Skarżący zakwestionował również stanowisko, iż po spłacie zaległości kredytowych pozostaje mu kwota [...] zł, której część mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Kwotę tą przeznacza bowiem na pokrycie bieżących, podstawowych kosztów swojego utrzymania. Nie był w związku z tym w stanie zabezpieczyć w przeszłości środków, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji słusznie uznał oświadczenie Ł. F. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżący bowiem w złożonym przez siebie oświadczeniu w niewyczerpujący sposób przedstawił swój stan majątkowy. Nieprzedstawienie przez skarżącego rzetelnej sytuacji finansowej uprawniało zatem Sąd do wezwania go – na podstawie art. 255 p.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia. Skarżący mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, dotyczących jego sytuacji materialnej tj. zeznania podatkowego za 2014 r., wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie trzy miesiące oraz dokumentów potwierdzających jego wydatki na bieżące utrzymanie (faktury za gaz, energię, itp.), nie przedstawił w sposób wyczerpujący żądanych informacji. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika chociażby, iż skarżący dysponuje również innym rachunkiem bankowym z którego przelewa środki, o którym żadnych danych nie przedstawił. Naraził się tym samym na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Takie zachowanie stanowiło bowiem dostateczną podstawę wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Należy jednocześnie zaaprobować stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż z treści przedłożonych przez skarżącego informacji i dokumentów nie wynikało, iż prawo pomocy w tej formie mu przysługiwało. Deklarowany bowiem przez niego miesięczny dochód jest dostateczny na pokrycie na obecnym etapie nieznacznych kosztów postępowania ograniczających się do uiszczania wpisu od skargi. Przedstawione przez skarżącego rachunki za wodę za okresy: maj–czerwiec i czerwiec-wrzesień 2015 r. na kwoty odpowiednio [...] zł i [...] zł, nie świadczą o tym, iż cały uzyskiwany przez niego dochód przeznacza na pokrycie podstawowych bieżących potrzeb. Podnoszenie takiego twierdzenia, bez jego odpowiedniego uzasadnienia, nie mogło zaś stanowić dostatecznej podstawy uwzględnienia złożonego wniosku. Sąd Wojewódzki zasadnie także przyjął, iż dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego istotne znaczenia miał nie tyle uzyskiwany przez niego dochód lecz przychód, jaki osiągnął prowadząc działalność gospodarczą. Z powyższych powodów, nie mogło zatem budzić wątpliwości, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na oddalenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.