III SA/Wa 2288/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 19/10/2015 r. po rozpoznaniu wniosku K. K. działającej przez opiekuna prawnego J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /6/2015 r nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a zwolnić stronę od kosztów sądowych Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Strona skarżąca, tj K. K. , działająca z pomocą córki J. (por postanowienie z [...] ), zwróciła się na formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona powołała się na fakt przebywania w domu opieki społecznej na co przeznacza swoje dochody (renta 600 zł), działanie poprzez opiekuna prawnego, zajęcie egzekucyjne rachunku bankowego. Wskazała, ze koszty przejazdu do córki i koszt pobytu u niej pokrywa córka, pracująca na ½ etatu, nie posiadająca majątku. Córka spłaca pożyczkę i opłaca wydatki na mieszkanie (38 m kw) oraz- co wskazano - wspomaga finansowo mamę. Mieszkanie mamy (38 m kw) jest obecnie wynajmowane w celu "uregulowania długu mieszkaniowego mamy". Córka J. przedłożyła "Oświadczenie o sytuacji materialnej" (z którego wynika, ze "na rękę" otrzymuje 85 zł), "Zawiadomienie od zajęciu wierzytelności", kopie dochodów i opłaty, bilety PKP Referendarz sądowy, z uwagi na wiek, stan zdrowia, wymagane koszty sądowe, jak również zakres wniosku o prawo pomocy i treść oświadczeń składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej, uznał złożone wyjaśnienia za wystarczające i odstąpił od weryfikowania treści oświadczeń strony – tym bardziej, że kondycja życiowa i majątkowa została skrupulatnie i wielokrotnie zweryfikowana przez wysoko wykwalifikowany aparat administracji, który prowadził postępowanie w celu ustalenia zaistnienia przesłanej umorzenia zaległości podatkowych. Wprawdzie pomimo potwierdzenia schizofrenii paranoidalnej (przesłanki ubezwłasnowolnienia) oraz potwierdzenia zadeklarowanej w postępowaniu o prawo pomocy kondycji majątkowej, organ administracji nie umorzył zaległości podatkowych z uwagi na wartość majątku (mieszkania), jednakże referendarz sądowy oceny tej nie może odnieść o prawa pomocy z następujących powodów. Po pierwsze dlatego, że nabyte w drodze spadku mieszkanie jest zadłużone i nie może stanowić źródła skutecznego zgromadzenia środków finansowych. Po drugie, strona nie dysponuje stałym dochodem w wysokości umożliwiającym nie tylko uiszczenie kosztów sądowych, ale także – zaspokojenia wszystkich (innych) potrzeb życiowych (wizyty u córki, przejazdy, koszty leczenia, etc). Bez odpowiedzi należy pozostawić pytanie, czy z kwoty 85 zł pozostawionych do "swobodnej dyspozycji" możliwe jest pokrycie kwoty wpisu od skargi w wysokości 500 zł? Oczywiście bez znaczenia dla wyniku postępowania o prawo pomocy jest okoliczność, że strona, uprawniona z mocy prawa do ulgi podatkowej z tytułu nabycia spadku po osobie najbliższej, miała ograniczone prawo do skorzystania z tego prawa z uwagi na "okoliczności wyłączające świadome/swobodne działanie", tj schorzenie wspólne dla pewnej części społeczeństwa. Skutkiem tej choroby, za którą strona – podobnie jak inni współcierpiący - nie ponosi odpowiedzialności, może być konieczność zapłacenia podatku, którego zdrowa osoba nie byłaby zobowiązana płacić, bo byłaby zdolna złożyć stosowny wniosek. Tą sama miarę można odnieść do innych postępowań (następstw) związanych z postępowaniem głównym, zwłaszcza, że jak wskazano, obowiązki informacyjne względem strony należy traktować szeroko (por wyrok z 27/2/2002 r III SA 2055/00, CBOSA). Jak przyjęło się w europejskim, a przedtem w judeochrześcijańskim paradygmacie kulturowym "z pustego i Salomon nie naleje", zatem referendarz sądowy, rozważając kondycję życiową strony cierpiącej [...] o wskazanych dochodach, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.