I SAB/Wa 476/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi W. S. i P. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. S. i P. B. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. (data wpływu do organu) W. S. wystąpił do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismami z dnia 10 lipca 2013 r. Prezydent [...] zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych i akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. wnioskodawca poinformował, że spadek po M. F. nabył na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] maja 1988 r., sygn. akt [...] P. B. Zatem, wobec ustalenia wszystkich stron postępowania wnioskodawca wystąpił o nadanie sprawie biegu. Pismem z dnia 3 lipca 2014 r. wnioskodawca ponownie zwrócił się o pilne rozpoznanie wniosku odszkodowawczego. Pismami z dnia 1 grudnia 2014 r. organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie kopii dokumentów dotyczących daty rozpoczęcia prac inwestycyjnych na terenie położonym przy [...] oraz do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Równocześnie, pismem z dnia 1 grudnia 2014 r., Prezydent [...] poinformował strony, że z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego w terminie określonym przez art. 35 k.p.a., a postępowanie zostanie zakończone do dnia 31 marca 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał jako uzasadnione zażalenie W. S. i P. B. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2015 r. Akta sprawy wraz z powyższym postanowieniem Wojewody zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 12 stycznia 2015 r. Pismem z dnia 4 maja 2015 r. W. S. i P. B., reprezentowani przez radcę prawnego [...], wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...]. Skarżący zarzucili organowi rażące naruszenie art. 35 k.p.a. przez przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy i art. 37 § 2 k.p.a. przez nie zakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...]. Wskazali, że mimo zebrania materiału dowodowego nie została do tej pory wydana decyzja administracyjna. Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących, że w chwili obecnej trwa analiza zebranej dokumentacji a przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 października 2015 r. Prezydent [...] odpowiadając na skargę - pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. - wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Ponadto, pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do mającej zastosowanie w przedmiotowej sprawie treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei, z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "k.p.a.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zaś do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast, instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...]. Wniosek ww. o przyznanie odszkodowania wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2013 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu ustawowego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za wskazaną nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Ponieważ, Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., dokonując pod tym kątem oceny sprawy, Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika wprawdzie, że organ pierwsze czynności w sprawie podjął po kilkunastu dniach od złożenia przez W. S. wniosku odszkodowawczego (wystąpienia z dnia 10 lipca 2013 r. do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]), jednakże dalsze czynności organ podjął dopiero po złożeniu przez strony postępowania zażalenia z dnia 5 sierpnia 2014 r. na niezałatwienie sprawy w terminie. Ponadto, od wydania przez Wojewodę [...] powołanego postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. i zwrotu akt do organu I instancji Prezydent [...] nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania opisanego wniosku. Organ nie zastosował się również do terminu wskazanego przez siebie w piśmie wystosowywanym do stron postępowania, jak i terminu zakreślonego przez Wojewodę [...]. Podkreślić zaś należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a. zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.