II GZ 651/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Grupy Producentów Owoców i Warzyw G. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 861/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi Grupy Producentów Owoców i Warzyw G. Sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych dla grup producentów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 861/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił Grupie Producentów Owoców i Warzyw "G." Spółce z o.o. w B. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z 2 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę Grupy Producentów Owoców i Warzyw "G." sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych. Pismem z [...] listopada 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Jako podstawę wniosku podała, iż 13 lipca 2014 r. doręczyła adw. A. G. oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa do reprezentowania w niniejszej sprawie, zaś w dniu 21 lipca 2015 r. odebrała odpis zaskarżonej decyzji. Wobec tego, że adw. A. G. nie był już uprawniony do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym i zobowiązał się poinformować Prezesa ARiMR o wypowiedzeniu pełnomocnictw, odebrawszy w dniu 21 lipca 2015 r. decyzję Prezesa ARiMR, spółka działała w uzasadnionym przekonaniu, że wyłącznie jej została doręczona zaskarżona decyzja. Wskazała, iż w treści przesyłki nadanej przez organ brak jest jakiegokolwiek śladu świadczącego o tym, że ma ona zostać doręczona także adwokatowi A. G. Na stronie 17 zaskarżonej decyzji pod pouczeniem i podpisem osoby uprawnionej znalazła się adnotacja: "Otrzymują: 1) adresat, 2) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, 3) a/a. WSA w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. WSA uznał, że bezsprzeczną jest okoliczność, iż zaskarżona decyzja doręczona została prawidłowo doręczona ustanowionemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 lipca 2015 r. Jednocześnie decyzja ta doręczona została spółce w dniu 21 lipca 2015 r. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Zatem termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej, czy później, zostało ono doręczone stronie. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że mimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. WSA nie podzielił stanowiska skarżącej, że na skutek doręczenia 13 lipca 2014 r. adw. A. G. oświadczenia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa do reprezentowania w niniejszej sprawie, ww. pełnomocnik nie był już uprawniony do jej reprezentowania i odnosiło to skutek także względem organu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ wydając decyzję z [...] lipca 2015 r., obowiązany był doręczyć rozstrzygnięcie pełnomocnikowi spółki, bowiem o jego ustanowieniu był powiadomiony, a nie został zawiadomiony o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Sąd, odwołując się w kwestii pełnomocnictwa do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.), uznał, że w przypadku cofnięcia przez stronę pełnomocnictwa pełnomocnikowi występującemu w jej imieniu w postępowaniu administracyjnym, takie cofnięcie jest skuteczne wobec organu dopiero w dniu poinformowania go o tej czynności. Jednocześnie Sąd zauważył, iż wbrew twierdzeniom skarżącej treść pisma informującego adw. A. G. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie zobowiązywała go do złożenia oświadczenia o powyższym fakcie organowi. Ponadto w komparycji zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano jako jej adresata skarżącą – Grupę Producentów Owoców i Warzyw "G." sp. z o.o. z siedzibą w B. reprezentowaną przez adw. A. G. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, niedochowanie przez skarżącą terminu do złożenia skargi nie jest następstwem okoliczności od niej niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. Ponadto Sąd uznał, że wbrew regulacji art. 87 § 1 p.p.s.a. przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, nie został złożony za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę, ewentualnie o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, a w konsekwencji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione, więc zaskarżone postanowienie należało uchylić. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Zgodnie natomiast z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: uchybiono terminowi do dokonania czynności, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie sporne jest jedynie, czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. W tym zakresie stwierdzić należy, że strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, tj. zbadać, czy strona była w stanie pokonać (usunąć) przeszkodę przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W rozpoznawanej sprawie strona twierdzi, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi, ponieważ zaskarżona decyzja została jej doręczona, w sytuacji gdy przed jej wydaniem zostało wypowiedziane pełnomocnictwo adw. A. G. Tymczasem WSA stwierdził, że okoliczność ta nie świadczy o braku winy strony w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Ze stanowiskiem Sądu nie sposób się zgodzić. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja z [...] lipca 2015 r. została doręczona zarówno adw. A. G. (17 lipca 2015 r.), jak i samej spółce (21 lipca 2015 r.). W momencie otrzymania decyzji adw. A. G. nie był już pełnomocnikiem spółki, ponieważ pismem z 13 lipca 2015 r. skarżąca cofnęła udzielone mu pełnomocnictwo. Wobec tego, w sytuacji gdy spółka otrzymała decyzję organu, mogła przypuszczać, że z uwagi na treść art. 40 § 2 k.p.a., organ został zawiadomiony przez jej dawnego pełnomocnika o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i doręczył decyzję tylko jej. Sąd I instancji przyjmując, że argumenty podnoszone przez skarżącą dotyczące kwestii doręczenia zaskarżonej decyzji zarówno skarżącej, jak również adw. A. G., w sytuacji gdy zostało cofnięte jego umocowanie do reprezentowania spółki, nie przemawiają za przywróceniem terminu do wniesienia skargi, nie uwzględnił okoliczności, na które powoływała się skarżąca. Ponownie rozpoznając sprawę, WSA w W. oceni wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, uwzględniając, że skarżąca – w świetle art. 40 § 2 k.p.a. – mogła mieć uzasadnione powody, aby uznać, że zaskarżona decyzja nie została skierowana do pełnomocnika, którego umocowanie zostało skutecznie przez nią cofnięte. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.