I OZ 1870/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 723/15 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 723/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. Z., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W punkcie 2 wyroku Sąd I instancji zawarł postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparł o art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania Sąd uwzględnił kwotę wpisu sądowego od skargi i opłaty skarbowej uiszczonej od udzielonego pełnomocnictwa. Nie uwzględnił natomiast wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w części dotyczącej wynagrodzenia radcy prawnego wskazując, że pełnomocnik skarżącego został zgłoszony do udziału w postępowaniu dzień przez rozprawą, w piśmie procesowym z dnia 30 października 2015 r. w istocie przyłączył się do stanowiska skarżącego zaprezentowanego w skardze, nie zapoznał się z aktami sprawy i nie uczestniczył w rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. Tym samym, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm.), nie reprezentował w postępowaniu sądowym swego mocodawcy w sposób mający na celu ochronę prawną interesu podmiotu, na rzecz którego ta pomoc powinna być świadczona. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w świetle art. 206 P.p.s.a. (w brzmieniu zmienionym art. 1 pkt 60 ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) – Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Pojęcie uzasadnionego przypadku nie zostało zdefiniowane w ustawie procesowej, co oznacza, iż podjęcie rozstrzygnięcia w tym zakresie zostało pozostawione uznaniu Sądu. Dokonując wykładni pojęcia "uzasadnionego przypadku" z art. 206 P.p.s.a. wskazano, że na podstawie tego przepisu Sąd działa w sposób uznaniowy, oceniając na tle konkretnej sprawy, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, mając na uwadze przedstawione okoliczności, pełnomocnik skarżącego tylko "formalnie" reprezentując stronę w niniejszym postępowaniu, nie realizował celu ochrony prawnej interesu swego mocodawcy. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wniósł A. Z., zarzucając naruszenie: a) art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 i 4 i art. 206 P.p.s.a. poprzez niezasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowym według norm przepisanych, podczas gdy pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy przedstawionymi przez skarżącego, świadczył pomoc prawną na jego rzecz, m.in. udzielił pomocy prawnej, a także przyłączył się do prawidłowego stanowiska skarżącego, a wobec powyższego nie istnieje uzasadniony przypadek dający asumpt do odstąpienia od zasądzenia kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowym według norm przepisanych; b) art. 206 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie wystąpił uzasadniony przypadek polegający na tym, że pełnomocnik nie realizował celu ochrony prawnej interesu swego mocodawcy, podczas gdy pełnomocnik wstąpił do sprawy na określonym jej etapie, po udzieleniu mu pełnomocnictwa i niezwłocznie przyłączył się do stanowiska skarżącego, które było prawidłowe; c) § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że sąd może nie zasądzić kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym, pomimo że w sprawie pełnomocnik świadczył skarżącemu pomoc zastępstwa prawnego, a zgodnie z ust. 2 tego przepisu sąd winien zasądzić wynagrodzenie co najmniej według stawki minimalnej. W oparciu o powyższe zarzuty wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie również kosztów zastępstwa w postępowaniu według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zasada związana z rozliczaniem kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym została określona w art. 200 P.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., stosownie do którego Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać należy, że obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) nie zobowiązywał Sądu I instancji do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego, w każdym przypadku, gdy uwzględniał on skargę. Decyzja w tym zakresie została pozostawiona do uznania sądu, o czym świadczy treść powołanego art. 206 P.p.s.a. Stosowanie art. 206 P.p.s.a. zostało pozostawione do uznania sądu, co nie oznacza dowolności w tym zakresie. Ustawodawca wskazał, że sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w uzasadnionych przypadkach. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do takiego uzasadnionego przypadku należy do sądu rozpatrującego indywidualną sprawę. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, szczegółowo uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku strony o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, doszedł do przekonania, że pełnomocnik skarżącego nie reprezentował w postępowaniu sądowym swego mocodawcy w sposób, o którym mowa w art. 2 ustawy o radcach prawnych. Z oceną taką należy się zgodzić. Oceniając nakład pracy pełnomocnika zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że aktywność radcy prawnego sprowadzała się jedynie do przyłączenie się do stanowiska skarżącego w piśmie procesowym, które nie zawierało pogłębionego wywodu prawnego. Pełnomocnik nie zapoznał się natomiast w siedzibie Sądu z aktami sprawy i nie stawił się na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. Charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika nie przyczyniły się zatem do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w części dotyczącej wynagrodzenia radcy prawnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia.