II OSK 1124/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. T. i A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 676/15 w sprawie ze skargi D. T. i A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od D. T. i A. T. solidarnie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze kwotę 3.000 zł (trzy tysiące złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 676/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę D. T. i A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną wnieśli D. T. i A. T. podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 157 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zwrócenia się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych z wnioskiem o dokonanie oceny kwestionowanego operatu sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego D. G., mimo powzięcia przez Sąd uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości operatu (skarżący wskazywali szczegółowo na liczne rozbieżności zawarte w znajdujących się w aktach sprawy operatach szacunkowych, a także nieprawidłowości w samym operacie, nadto w aktach sprawy znajdują się znacznie rozbieżne operaty szacunkowe określające wartość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny) - podczas gdy wobec powstałych wątpliwości organ winien był ustalić prawidłowość operatu; 2) art. 87 ust. 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niezastosowanie i brak ustalenia wartości nieruchomości dla trzech rodzajów przeznaczenia terenu (według planu, który wygasł, według faktycznego sposobu wykorzystania w okresie, gdy nie było planu i według aktualnego planu); 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji, mimo że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez te organy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także nienależytą realizację obowiązku kontroli legalności decyzji administracyjnych wynikającą z niedostrzeżenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszenia: a. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego D. G. i dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny tego dowodu bez uwzględnienia zasad wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także uznanie za wiarygodny dowodu w postaci operatu szacunkowego sporządzonego niezgodnie z przepisami prawa, w sposób nieprawidłowy oraz zawierającego liczne niejasności, błędy i nielogiczne wnioski, b. art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, pomimo że operat szacunkowy sporządzony na potrzeby postępowania został sporządzony w sposób nieprawidłowy i niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z art. 153 i art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 56 i § 57 ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego - organ winien był odmówić mu przymiotu wiarygodności i dopuścić dowód z drugiego operatu, c. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 157 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez brak kontroli operatu szacunkowego i niezwrócenie się przez organ do organizacji zawodowej rzeczoznawców, mimo że operat szacunkowy został sporządzony w sposób nieprawidłowy i niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa, d. art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez: niewyjaśnienie w sposób prawidłowy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności; niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia renty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej zmianą planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie kwestionowanego przez skarżących nieprawidłowego i nierzetelnego operatu szacunkowego D. G. z dnia [...] kwietnia 2014 r., który jest rozbieżny ze sporządzonym dla tożsamego celu wyceny, a znajdującym się w aktach sprawy operatem rzeczoznawcy majątkowego R. K. z 2007 r., dochodzi natomiast do ustaleń zbieżnych z operatami skutecznie zakwestionowanymi w toku postępowania przez skarżących (wydane na ich podstawie decyzje zostały uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania); niepodjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości w okresie między wygaśnięciem poprzedniego a wejściem w życie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i poprzestanie na bezkrytycznym przyjęciu przez organy orzekające, jako własne ustaleń faktycznych zawartych w kwestionowanym operacie szacunkowym - wobec konieczności wyjaśnienia wątpliwości wynikających z operatu szacunkowego i zwrócenia się do organizacji rzeczoznawców majątkowych celem weryfikacji prawidłowości operatu; nienależyte uzasadnienie zaskarżonych decyzji z uwagi na zawarcie w nich zbyt ogólnych twierdzeń; niewyjaśnienie w uzasadnieniu przyczyn uznania operatu szacunkowego za prawidłowy, braków w uzasadnieniach decyzji organu I i II instancji co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania, a także uniemożliwia dokonania kontroli zaskarżonych decyzji, e. art. 10 K.p.a. polegające na uniemożliwieniu skarżącym czynnego udziału w każdym stadium postępowania, poprzez pozyskanie od rzeczoznawcy majątkowego wyjaśnień, których treść nie jest znana skarżącym, w aktach sprawy brak jest bowiem takowych wyjaśnień - co uniemożliwia skarżącym ustosunkowanie się do wyjaśnień biegłego, złożenie ewentualnych zastrzeżeń i skuteczne podważenie operatu szacunkowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazane zostały argumenty mające potwierdzać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze wniosło o jej oddalenie wskazując argumenty mające potwierdzać niezasadność podniesionych w skardze kasacyjnej argumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez D. T. i A. T. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zasadnicza część podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do kwestionowania przydatności dowodowej operatu szacunkowego. Tego dotyczą zarzuty opisane w pkt 1 skargi kasacyjnej oraz w punkcie 3 ppkt a, b, c i e. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny wydanych przez organy administracji decyzji. Słusznie Sąd I instancji uznał, że zgromadzony w sprawie w postępowaniu administracyjnym materiał dowody był wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz wydania rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia. Słusznie też Sąd I instancji uznał, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczała poza granice swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku została przedstawiona należyta argumentacja w tej kwestii. Argumentację tę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Ponowne jej przytaczanie jest tym samym zbędne. Dodać jedynie należy, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 157 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 j.t. ze zm.). Z przepisu tego wynika, że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w przypadku rozbieżnych operatów szacunkowych określających wartość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod pojęciem "rozbieżności", o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć istotne różnice między wycenami w operatach szacunkowych. W niniejszej sprawie tego rodzaju różnica między wycenami nie występuje. Odnośnie do zarzutu naruszenia § 56 i § 57 ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109) to zarówno w zarzucie jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów. W tej sytuacji merytoryczne odniesienie się do tego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny nie było możliwe. Niezasadny, zdaniem NSA, jest opisany w pkt. 2 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 87 ust. 3a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1073 j.t. ze zm.). Kwestia spełnienia wymogów wynikających z tego przepisu została szczegółowo omówiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 9). Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko to uznaje za prawidłowe i w pełni je akceptuje. Ponowne przytaczanie tego stanowiska jest niecelowe. Nie znajduje również uzasadnienia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. w kontekście wykorzystania w postępowaniu administracyjnym wyjaśnień rzeczoznawcy. Także w tej kwestii zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie został poinformowany o uzyskaniu tych wyjaśnień i zarówno pełnomocnik jak i sami skarżący kasacyjnie mieli możliwość ustosunkowania się do nich. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia prawa skarżących kasacyjnie do czynnego udziału w postępowaniu. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.