II OZ 956/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1675/15 w przedmiocie odmowy przyznania I. S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 maja 2015 r. znak ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1675/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił I. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 maja 2015 r., znak: ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wnioskodawczyni złożyła na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentując wniosek wnioskodawczyni wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, utrzymują się z własnych dochodów tj. z rent w łącznej wysokości 1125.91 zł. Wnioskodawczyni posiada budynek gospodarczy z adaptacją na mieszkanie o pow. 54 m2, nieruchomość – działkę pod sklep w budowie o pow. 64 m2. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi następujące wydatki: gaz 50 zł, telefon 120 zł., światło 200 zł, woda 75 zł, ogrzewanie 200 zł, koszty leczenia wnioskodawczyni i męża łącznie 500 zł. W dodatkowym piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r., złożonym na wezwanie Sądu wnioskodawczyni wskazała, że inwestycja będąca przedmiotem sprawy planowana była na okres 2-3 miesięcy od marca 2014 r., natomiast z uwagi na sytuację prawną trwa do dziś. Wnioskodawczyni złożyła zabezpieczenie finansowe na 6 miesięcy, jednakże trzeba było przeznaczyć je na dalsze prace przy budynku. Obecnie prace budowlane wykonane zostały w 85%, budynek jednak stoi niewykorzystywany do działalności gospodarczej, natomiast wnioskodawczyni zmuszona jest do ponoszenia za niego opłat (prąd, woda, podatki). Wskazała, że obecnie nie posiadają środków na prowadzenie rozbudowy budynku handlowo- usługowego. Po zakończeniu postępowania i uzyskaniu pozwolenia na rozbudowę wnioskodawczyni planuje wystąpić o kredyt hipoteczny na dokończenie budowy. Wnioskodawczyni z mężem nie prowadzą działalności gospodarczej, posiadają samochód osobowy Skoda Felicia z 1998 r. (niesprawny) oraz Ranault Scenic z 2000 r. Koszty związane z utrzymaniem samochodów to ubezpieczenie Skody 426 zł, Renault 57, plus około 100 zł na paliwo miesięcznie. Wnioskodawczyni z mężem korzystają z pomocy rodziny w postaci zakupów na święta, odzież używaną oraz korzystanie z owoców i warzyw z przydomowego ogródka. Nie otrzymują świadczeń z pomocy społecznej. Do wniosku dołączono zaświadczenie o stanie zdrowia, paragon za leczenie, kopię decyzji o wysokości renty, kopie wyciągów z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2016r. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że suma wydatków przez nią wskazanych jest wyższa od sumy renty ustalonej przez sąd. Nie stać ją na pokrycie kosztów skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, które wynoszą od 1000 zł do 2000 zł. Nie mogła nadesłać kopi dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2015 r. w wyznaczonym przez sąd terminie, z uwagi na chorobę księgowej. Jej mąż odwiesił działalność gospodarczą, lecz jej nie prowadził. Wskazała również, iż budynek gospodarczy zaadaptowany na mieszkanie wchodził w skład gospodarstwa rolnego, które na skutek złego stanu zdrowia wnioskodawczyni i jej męża przejął ich syn, u którego wspólnie z mężem mieszkają. Do sprzeciwu wnioskodawczyni dołączyła PIT za rok 2015 r. oraz niepełny wyciąg z konta bankowego wnioskodawczyni (brakuje drugiej strony) oraz wyciąg z konta bankowego męża. W ocenie Sądu I instancji z przedstawionego przez wnioskodawczynię opisu stanu majątkowego nie wynikało, aby sytuacja materialna wnioskodawczyni była na tyle trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwo domowe i utrzymują się z rent. Posiada wspólnie z mężem budynek gospodarczy z adaptacją na mieszkanie o pow. 54 m2, nieruchomość – działkę pod sklep w budowie o pow. 64 oraz dwa samochody osobowy Skoda Felicia z 1998 r. (niesprawny) oraz Ranault Scenic z 2000 r. Sąd wskazał, iż sam fakt wykazania przez wnioskodawczynię majątku nieobciążonego prawami osób trzecich, z możliwością jego zbycia w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia wnioskodawczynie z kosztów sądowych. Takim majątkiem jest np. niesprawny samochód osobowy, który wnioskodawczyni może sprzedać, a pieniądze uzyskane z jego sprzedaży przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Nadto Sąd uznał, że wnioskodawczyni, pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, nie nadesłała kopi dokumentu rozliczającego jej podatek dochodowy za 2015 r. oraz nie nadesłała kompletnych kopii wyciągów z rachunków bankowych swojego i męża za ostatnie 3 miesiące (w wyciągu z konta bankowego wnioskodawczyni brakuje drugiej strony, nadto w obydwu wyciągach nie jest zaznaczony 3 miesięczny okres). Również podana przez wnioskodawczynię w formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy kwota dochodów uzyskiwanych przez nią wspólnie z mężem z tytułu rent w wysokości 1125,91 zł jest niezgodna z załączoną dokumentacją - zgodnie z kopiami decyzji o wysokości rent (k.141-143) wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości 1065.35 zł, a jej mąż 1214,2 zł, co łącznie daje kwotę 2279,55 zł. W ocenie Sądu, niewykonanie wezwania w zakresie pełnego ujawnienia stanu majątkowego i dochodowego, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Niedopełnienie przez wnioskodawczynię obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a, Sąd I instancji odmówił I. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując, że do złożonego sprzeciwu dołączyła PIT za rok 2015 oraz wyciągi z konta, czyniąc zadość żądaniom Sądu. Nadto wskazała, że wysokość miesięcznej renty skarżącej to 906,35 zł a jej męża 894,25 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Treść art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się głównie w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem. Dopóki zatem strona nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, że niezłożenie oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że nienadesłanie dokumentów, o które skarżąca została wezwana (dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za 2015r.) spowodowało niewypełnienie obowiązku współdziałania z sądem, uniemożliwiając tym samym ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. W konsekwencji, nie zaistniała możliwość rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W skutek braku pełnej informacji nie można było dokonać analizy stanu majątkowego skarżącej. Dane nadesłane przez skarżącą nie są bowiem miarodajne przy ocenie jej sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku, w konsekwencji rozpatrywanie podanych przez skarżącą danych, w tym dotyczących wysokości renty nie było konieczne. Natomiast stan majątkowy i rodzinny wnioskodawczyni ustalony na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów nie uprawnia do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. ----------------------- 3