I SA/Bk 356/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu zażalenia A. S. (zwanego dalej: "skarżącym") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutu dotyczącego tytułów wykonawczych nr [...]i nr [...]. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Prezydent Miasta Białegostoku, działając jako organ egzekucyjny, wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]i nr [...]dotyczących należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącemu w dniu 11 sierpnia 2014 r. Skarżący, w ustawowym terminie, pismami z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2014 r. 2014 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Wskazał na nieistnienie obowiązku alimentacyjnego oraz na kwestię przedawnienia. W zakresie pierwszego argumentu wskazał, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt[...], ponieważ sąd ustalił, że z dniem [...]lutego 2008 r. ustał obowiązek alimentacyjny wobec syna A. Dłużnik podał, że w okresie od października 2009 r. do sierpnia 2010 r. wypłata z funduszu alimentacyjnego była nieuprawniona, gdyż syn załatwił sobie zaświadczenie o kontynuowaniu nauki, był skazany za handel narkotykami i przebywał w więzieniu. W zakresie zarzutu dotyczącego przedawnienia podał, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego należą do świadczeń okresowych, które zgodnie z art. 118 k.c. przedawniają się z upływem lat trzech, ostatnie świadczenie przedawniło się zatem 11 września 2012 r., czyli zgodnie z art. 117 § 2 k.c. nie można domagać się jego zwrotu. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...]Prezydent Miasta B. nie uwzględnił podniesionych zarzutów. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzył wcześniejsze stanowisko odnośnie nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia oraz sformułował nowy zarzut, tj. brak doręczenia tytułów wykonawczych, ponieważ nie zostały one doręczone bezpośrednio zobowiązanemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonego przez skarżącego rozstrzygnięcia i postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podniosło, że przedmiotem zarzutu nie mogą być kwestie związane z postępowaniem administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną. Podnoszone zatem uwagi dotyczące tego, że obowiązek alimentacyjny nie istniał lub też, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacone nieprawidłowo, nie mogą być przedmiotem badania na etapie postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wskazał, że owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Kolegium zaznaczyło, że z akt sprawy wynika, iż obowiązek dłużnika został określony decyzjami wydanymi z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]oraz z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]utrzymanymi w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]czerwca 2011 r., nr [...]oraz z dnia [...] maja 2013 r., nr[...]. Powyższe sprawy były też weryfikowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Organ odwoławczy zaznaczył, że argumenty odnośnie prawidłowości obciążania dłużnika obowiązkiem zwrotu winny właśnie być podnoszone na etapie postępowania administracyjnego, ewentualnie sądowego. Decyzje będące podstawą wystawienia tytułów nie zostały w żaden sposób wyeliminowane z obrotu, nie stwierdzono także ich nieważności. Kolegium wskazało, że akta sprawy zawierają także odpis wyroku Sądu Rejonowego w B. o sygn. akt [...]z którego wynika, że oddalone zostało powództwo A. S. przeciwko A. S. o ustalenie ustania obowiązku alimentacyjnego. Wyrok zawiera adnotację o prawomocności z dniem [...] maja 2003 r. Natomiast kwestia uczęszczania syna do szkoły oraz pobytu jego w zakładzie karnym była przedmiotem badania na etapie orzekania o zwrocie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nie jest uprawniony do oceny decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Kolegium zaznaczyło również, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]dotyczyło odmowy wydania z akt sprawy uwierzytelnionej kopii odpisu wyroku oraz, że nie miało ono wpływu na treść orzeczenia w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest niezasadny. W zakresie zarzutu przedawnienia Kolegium wyjaśniło, że skarżący posiada zadłużenia oraz wystawione tytułu wykonawcze w związku z wydanymi wobec niego decyzjami na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Organ odwoławczy zaznaczył, że ustawa regulująca kwestie wypłat i żądania od dłużnika zwrotu kwot nie zawiera żadnych regulacji związanych z przedawnieniem kwot należnych od dłużnika, a zatem nie istnieją prawne możliwości do odstąpienia od żądania zwrotu kwot od dłużnika. Przepis art. 23 ust. 1 ww. ustawy, na który powołuje się skarżący zawiera 3- letni termin przedawnienia, ale dla należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Kolegium wskazało, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w przedmiotowej sprawie nie może mieć też zastosowanie art. 118 k.c., ponieważ zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, nie jest świadczeniem o charakterze cywilnoprawnym, lecz jest ustalany w drodze decyzji administracyjnej. W sprawie nie maja też zastosowanie przepisy ustawy z dnia o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1214), która odsyła do stosowania III działu Ordynacji podatkowej w zakresie środków publicznych. W związku z powyższym Kolegium uznało zarzut przedawnienia za bezpodstawny. Za bezzasadny organ odwoławczy uznał również zarzut, że egzekucja nie została wszczęta, gdyż tytuły wykonawcze nie zostały doręczone bezpośrednio zobowiązanemu. W omawianej kwestii, stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie wymogi doręczenia z art. 43 k.p.a. zostały dotrzymane, na co wskazuje potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych. Ponadto fakt, że skarżący w ustawowym terminie 7 dni złożył zarzuty do tytułów wykonawczych, świadczy o przekazaniu korespondencji skarżącemu. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 42 § 1 i art. 43 § 1 k.p.a. w kwestii doręczenia tytułów wykonawczych, - podtrzymywanie przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. niekonstytucyjności art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez nieuzasadnione kwestionowanie zastosowania art. 118 k.c., - jaskrawe naruszenie praw wynikających z Konstytucji RP przez urzędników Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., - notoryczne łamanie przez administrację państwową wszystkich instancji art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 k.p.a. - wydanie decyzji określających obowiązek dłużnika przez osoby nieposiadające upoważnienia Prezydenta Miasta B.: inspektor w MOPR E. J., inspektor w MOPR A. N. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione w niej zarzuty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]i nr [...]dotyczących należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podstawę prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiły decyzje wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]oraz z dnia [...]marca 2013 r., nr [...]oraz utrzymane w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]oraz z dnia [...]maja 2013 r., nr [...]dotyczące zwrotu przez skarżącego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."). W terminie 7 dni od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a). Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w myśl postanowień art. 33 § 1 u.p.e.a, może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Zarzuty wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który powinien zawierać pouczenie o możliwości wniesienia tego środka prawnego. Trzeba też wyraźnie podkreślić, że zobowiązany nie może po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów oraz wnosić nowych zarzutów w terminie późniejszym, przywołując nowe ich podstawy. Zatem zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę na to rozstrzygnięcie nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 474/10). W badanej sprawie dotyczy to podniesionego w zażaleniu, a następnie w skardze zarzutu braku doręczenia bezpośrednio skarżącemu tytułów wykonawczych. Stwierdzenie jednak przez organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie wymogi doręczenia tytułów wykonawczych, stosownie do art. 42 § 1 i art. 43 § 1 k.p.a. zostały dotrzymane było, w ocenie Sądu, prawidłowe. Ustosunkowanie się zaś przez organ odwoławczy do ww. zarzutu, pomimo podniesienia go dopiero na etapie zażalenia, nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze treść zarzutów sformułowanych przez skarżącego stwierdzić należy, iż obejmują one sytuacje przewidziane w art. 33 § pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku oraz przedawnienie. W ocenie Sądu, wbrew argumentom skarżącego, zaskarżone postanowienie wierzyciela nie narusza prawa. W szczególności nie można podzielić zarzutu o nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym, który sprowadza się w badanej sprawie do kwestionowania zgodności z prawem decyzji nakazującej zwrot należności wypłaconych osobie uprawnionej. Zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na tej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Jak słusznie wskazał organ odwoławczy podstawę nałożonego na zobowiązanego obowiązku stanowiły ostateczne decyzje wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr[...], z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]oraz utrzymane w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]oraz z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]dotyczące zwrotu przez skarżącego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 572/11 oddalił skargę na decyzję SKO w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., zaś wyrokiem z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 537/13 oddalił skargę na decyzję SKO w B. z dnia [...] maja 2013 r. Powyższe decyzje zostały prawidłowo doręczone adresatowi. Zgodnie z wymogiem art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. zostały także wskazana w tytułach wykonawczych. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o ww. funkcjonujące w obrocie prawnym ostateczne decyzje administracyjne. Badanie prawidłowości decyzji stanowiących podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji pod względem merytorycznym na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe i to zarówno przez organ odwoławczy jak i przez organ egzekucyjny (art. 29 § 1 i art. 33 § pkt 1 u.p.e.a.). Podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być okoliczności dotyczące zakończonego ostateczną decyzją postępowania administracyjnego. Przyjęcie poglądu przeciwnego byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego celu przewidzianymi. Skarżący, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wskazał, że owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Jak natomiast podkreśla się w orzecznictwie, zestawienie art. 29 § 1 in fine z art. 33 § pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08). Również zarzuty dotyczące nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu administracyjnym przy wydawaniu decyzji, tj. brak umocowania do działania przez inspektor w MOPR –E. J. oraz A. N. nie mogą mieć znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Jak już to zostało wyżej wyjaśnione, organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nie jest uprawniony do oceny decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut przedawnienia. Jak słusznie wskazało Kolegium ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów regulująca kwestie wypłat i żądania od dłużnika zwrotu kwot nie zawiera żadnych regulacji związanych z przedawnieniem kwot należnych od dłużnika, a zatem nie istnieją prawne możliwości do odstąpienia od żądania zwrotu kwot od dłużnika. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w przedmiotowej sprawie nie może mieć też zastosowanie art. 118 k.c., ponieważ zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, nie jest świadczeniem o charakterze cywilnoprawnym, lecz jest ustalany w drodze decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów obu instancji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 124 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie doszło też do jaskrawego naruszenia praw wynikających z Konstytucji RP przez urzędników SKO w B. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzeczono jak w sentencji.