II OZ 1329/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.A. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 12 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 871/15 wzywające do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi K.A. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z 4 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę K.A. (dalej jako "skarżąca") na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z [...] maja 2015 r. w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione. Skarżąca wniosła o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Zarządzeniem z 12 listopada 2015 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wezwał skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku w kwocie 100 złotych. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe zarządzenie wskazując, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") sprawa jest wolna od wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Zgodnie zaś z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku wynikają z przepisów ustawy p.p.s.a. Wyjątkami tymi są podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.), instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.) oraz przedmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sytuacjach przewidzianych w art. 227 § 1 i 2 oraz w art. 220 § 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że sprawa objęta jest podmiotowym zwolnieniem z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Niniejsza sprawa nie dotyczy oczywiście choroby zawodowej ani świadczenia rehabilitacyjnego. Konieczna jest zatem odpowiedź na pytanie, czy sprawa jest sprawą z zakresu świadczeń leczniczych. Wniesiona skarga dotyczy postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym wynikającego z ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2013 r., poz. 947 ze zm.). Przepisy cytowanej ustawy nie odnoszą się do świadczeń leczniczych, jest w niej jedynie odesłanie do innego pojęcia – świadczeń zdrowotnych, które ma inne znaczenie i zostało zdefiniowane w art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm., obecnie Dz.U. z 2015 r. poz. 581). Świadczenia zdrowotne to działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania. Analogiczną definicję zawiera art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 618 ze zm.), zgodnie z którym świadczenia zdrowotne to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Świadczenia lecznicze w polskim prawodawstwie stanowią pojęcie z zakresu systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Do pojęcia tego odnosiła się przykładowo ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 667), a także ustawa z 29 marca 1965 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz.U. Nr 13 poz. 90 ze zm.). Przepisy te utraciły moc, przy czym w przypadku pierwszej z powołanych wyżej ustaw, jak również ustaw dotyczących poszczególnych służb (Policji, Służby Więziennej), które również odnosiły się do pojęcia świadczeń leczniczych, utrata mocy nastąpiła wraz z wejściem ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), która nie posługiwała się pojęciem świadczenia leczniczego. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym została uchylona po wejściu w życie ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391), która została następnie uchylona przez obowiązującą obecnie i powołaną wyżej ustawę z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 5 pkt 27 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podstawowa opieka zdrowotna obejmuje świadczenia zdrowotne profilaktyczne, diagnostyczne, lecznicze, rehabilitacyjne oraz pielęgnacyjne z zakresu medycyny ogólnej, rodzinnej, chorób wewnętrznych i pediatrii, udzielane w ramach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej. Rodzaje świadczeń leczniczych (podobnie jak rehabilitacyjnych) zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 214, poz. 1816). Rozporządzenie to wydano na podstawie art. 55 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Świadczenia lecznicze wykonują pielęgniarki i położne w porozumieniu z lekarzem POZ, przy czym katalog tych świadczeń został szczegółowo i w sposób zamknięty określony w przepisach rozporządzenia i nie obejmuje szczepień ochronnych. Szczepienia wykonywane są natomiast na podstawie przepisów powołanej ustawy o o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepis art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest niewątpliwie regulacją wyjątkową i powinien być interpretowany ściśle. Stąd też pojęcia, do których przepis ten się odwołuje należy wykładać zgodnie z rozumieniem i umiejscowieniem tych pojęć w systemie prawa. W tym przypadku konieczne jest zatem odwołanie się do powołanych wyżej przepisów dotyczących świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewidują przypadki, w których właściwy organ wydaje decyzję w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i która to decyzja może być przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przykładowo, dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 18 w związku z art. 50 ust. 16 ustawy). Ponadto dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się między innymi sprawy ustalenia prawa do świadczeń (art. 109 ust. 1 ustawy). Sprawy te mieścić się będą w kategorii spraw wolnych od kosztów sądowych, o której mowa w art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Natomiast ścisłe rozumienie tej wyjątkowej regulacji przemawia za uznaniem, że sprawa dotycząca postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, nie jest sprawą z zakresu świadczeń leczniczych i jako taka podlega ogólnemu obowiązkowi uiszczania kosztów sądowych wynikającemu z art. 199 p.p.s.a. Zasadnie zatem Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wezwał skarżącą do uiszczenia opłaty kancelarynej, prawidłowo określając jej wysokość na 100 zł na podstawie § 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.