V SA/Wa 147/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych; oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2014r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (dalej zwany DIC) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] stycznia 2014r., nr [...] orzekającą o cofnięciu spółce z .o. o. E. z siedzibą w W. rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie APEX MULTI MAGIC, nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...]. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 – zwana dalej "O.p.") oraz art. 8 ustawy z 19.11.2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 612 – zwana dalej: "u.g.h."). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że dnia [...] maja 2008r. Minister Finansów dokonał rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie APEX MULTI MAGIC, nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...]. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2009r. pracownicy Urzędu Celnego w P. przeprowadzili kontrolę urządzania przez spółkę gier na automatach w punkcie gry zlokalizowanym w S. przy ul. [...]. Następnie w dniu [...] września 2010r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji ww. automatu w celu sprawdzenia czy przedmiotowy automat spełnia wymagania określone w ustawie o grach hazardowych. Decyzją z [...] stycznia 2014r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. cofnął spółce z .o. o. E. z siedzibą w W. rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o nazwie APEX MULTI MAGIC, nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...]. W uzasadnieniu wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w ramach przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze celni przeprowadzili eksperyment, w wyniku którego stwierdzono możliwość gry za stawkę za udział w jednej grze wyższą niż 0,50 zł a zatem, że automat nie spełnia wymagań przewidzianych dla automatów o niskich wygranych określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. Organ wskazał także na sporządzoną przez biegłego sądowego – R.R. opinię z [...] sierpnia 2010 r., w której stwierdzono przekroczenie wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze. Organ prowadzący postępowanie wyjaśnił, że pomimo, iż eksperyment gry na przedmiotowym automacie o niskich wygranych odbył się w grudniu 2009 r., czyli pod rządami ustawy o grach i zakładach wzajemnych, która określała stawkę za udział w jednej grze i wartość jednorazowej wygranej na poziomie odpowiednio 0,07 euro i 15 euro, do przedmiotowego postępowania mają zastosowanie przepisy ustawy o grach hazardowych, w szczególności przepis art. 129 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy określający nową stawkę za udział w jednej grze (0,50 zł) oraz wartość jednorazowej wygranej (60 zł). W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 23a ust. 7 u.g.h., zgodnie z którym organ obowiązany jest cofnąć, w drodze decyzji, rejestrację przedmiotowego automatu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka z .o. o. E. z siedzibą w W., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do organu I instancji celem jej ponownego rozpoznania lub uchylenia w całości i umorzenia postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 23f ust. 1 pkt 1 w związku z art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, w związku z art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności i art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 - tekst mający znaczenie dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jak również w związku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (zwanej także "ustawą nowelizującą") przez błędną interpretację pomijającą zupełnie wykładnię systemową i funkcjonalną, a polegającą na przyjęciu, iż podmiot posiadający status jednostki badającej przed dniem 14 lipca 2011 r. mógł zachować tenże status również po dniu 14 lipca 2012 r. przedkładając Ministrowi Finansów w zawitym terminie do dnia 14 lipca 2012 r. jakikolwiek certyfikat akredytacji, a nie certyfikat adekwatny do badań urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych, jakimi z racji definicji ustawowej są automaty o niskich wygranych; 2) art. 129 ust. 3 w związku z art. 1 pkt 3, 4 i 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, przez bezpodstawne zastosowanie art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, pomimo że ten przepis w związku z takimi regulacjami jak art. 129 ust. 1 i ust. 2, art. 135 ust. 2, art. 138 ust. 1, art. 144 oraz art. 14 ust. 1, art. 6 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 15 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wprowadza warunki mogące mieć istotny wpływ na sprzedaż lub właściwości produktów, jakimi są automaty do gier (urządzenia elektroniczne, elektromechaniczne, mechaniczne, umożliwiające gry za wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gry maja charakter losowy albo zawierają element losowości), co w świetle wykładni art. 1 pkt 4 i 11 ww. dyrektywy przedstawionej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-2013/11, C-214/11, C- 217/11, pozwala na uznanie go za "przepis techniczny" w rozumieniu tej dyrektywy, a ponadto, ze względu na to, że art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych dotyczy produktów i określa obowiązkowe parametry techniczne produktów, jakie mogą być eksploatowane, jako automaty do gier poza kasynami i salonami gier na automatach, może być uznany za specyfikację techniczną w rozumieniu art. 1 pkt 3 dyrektywy 98/34/WE, a więc zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. dyrektywy wymagał notyfikacji Komisji Europejskiej, a wobec braku jego notyfikacji, nie może być on stosowany; 3) art. 23b ust. 3 ustawy o grach hazardowych w związku z § 7 ust. 2 pkt 5 i § 22 zarządzenia nr 28 Ministra Finansów z 28 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 19) i w związku z § 1 ust. 2 i § 6 ust. 2 zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 72, z późn. zm.) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu Cywilnego i art. 7 Konstytucji RP, przez przyjęcie, że Izba Celna w P. jest jednostką badającą, w sytuacji gdy przepisy prawa obowiązujące dnia 8 kwietnia 2011 r. (data udzielenia upoważnienia) nie zezwalały Izbie Celnej w P. na przeprowadzenie badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Wymienioną na wstępie decyzją z [...] maja 2014r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 14 lipca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o grach hazardowych tj. ustawa z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134 poz. 779), która uzupełniła regulacje dotyczące cofnięcia rejestracji automatów i urządzeń do gier, wskazując jednocześnie, że poświadczenie rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, o których mowa w art. 23a ust. 1 ustawy zmienianej zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia stosownie do art. 23a ust. 6 i 7 u.g.h. Powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej podał, że przepis m.in. art. 23a ustawy zmienianej stosuje się odpowiednio również do eksploatacji automatów o niskich wygranych przez podmioty prowadzące działalność na podstawie art. 129 ust. 1 u.g.h. do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. W art. 23 a ust. 7 u.g.h. wskazano, że naczelnik urzędu celnego w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Organ zaznaczył, że ustawodawca wprowadzając ww. zmiany uporządkował i doprecyzował obowiązujące dotychczas regulacje w zakresie cofnięcia rejestracji automatów do gier. Zwrócił także uwagę na zmiany w dotychczasowych przepisach wykonawczych, które zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz.U. z 2012 r., poz. 312). Podkreślił, że dla poprawnego zastosowania przepisów prawa materialnego w sprawach dotyczących cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych istotny jest moment wszczęcia i czas prowadzenia tego postępowania oraz data orzekania przez organy. Organ odwoławczy podkreślił, że opiniowany automat [...] o numerze fabrycznym [...], numer poświadczenia rejestracji automatu [...], m.in. nie jest zgodny z art. 129 ust. 3 ustawy w zakresie wysokości maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz maksymalnej jednorazowej wygranej w jednej grze. Tym samym uznał, że wynik badania przedmiotowego automatu jest negatywny. Odnosząc się do podniesionych wniosków strony o dopuszczenie dowodów m.in. z dokumentów, przesłuchanie świadków Dyrektor Izby Celnej w Warszawie podkreślił, że nie znalazł podstaw do przeprowadzenia ww. dowodów, gdyż wszystkie okoliczności dotyczące ustalenia faktów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy zostały już stwierdzone innymi dowodami. Wyjaśnił ponadto, że ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności związanej z grami hazardowymi zostały wprowadzone ustawą z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ze względu na ważny interes publiczny. A konsekwencją powyższej regulacji było wprowadzenie w ustawie o grach hazardowych dodatkowych obostrzeń odnośnie gier urządzanych na automatach w salonach gier na automatach oraz w punktach gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodność lub niezgodność działania automatu z warunkami określonymi w ustawie może potwierdzić wyłącznie opinia jednostki badającej z badania kontrolnego automatu. Podał także, że poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier. Poświadczenie to nie uprawniało ani nie uprawnia podmiotu do jego użytkowania przez sześć lat. Stwierdza jedynie to uprawnienie wobec automatu, który spełniał warunki rejestracji. Rejestracja automatu oznaczała dopuszczenie do eksploatacji. Żaden przepis prawa nie zawierał i nie zawiera domniemania, że na skutek uzyskania poświadczenia rejestracji automat spełnia warunki rejestracji, bądź w aktualnym stanie prawnym - warunki określone w ustawą, przez cały sześcioletni okres rejestracji. DIC wyjaśnił również, że podważenie uprawnienia jednostki badającej upoważnionej do badania sprawdzającego automatu na podstawie art. 23f u.g.h. należy do Ministra Finansów i dokonywane jest wyłącznie w toku postępowania prowadzonego na wniosek zainteresowanej jednostki badającej. Postępowanie to jest sformalizowane, ponieważ badane są w jego toku złożone przesłanki wymienione w art. 23f ust. 1 u.g.h. W razie negatywnego wyniku weryfikacji tych przesłanek odmowa udzielenia upoważnienia następuje w drodze decyzji. Decyzyjna forma rozstrzygnięcia sprawy nie została natomiast przewidziana dla rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, który w takim przypadku otrzymuje upoważnienie, a jego udzielenie przez właściwego ministra przybiera postać czynności materialno-technicznej. Brak ustanowienia przez ustawodawcę wymogu formy decyzji administracyjnej dla udzielenia jednostce badającej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gry nie oznacza, że organy muszą ustalać w każdym postępowaniu, czy jednostka badająca prawidłowo otrzymała upoważnienie od Ministra Finansów, albo czy nie utraciła przymiotów, które były przesłankami udzielenia upoważnienia. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów nie może być dokonywana dla potrzeb konkretnej sprawy przez organy celne prowadzące postępowania w poszczególnych sprawach, w których badania sprawdzające wykonują upoważnione jednostki badające. Organ odwoławczy podał także, że istotnym warunkiem, które muszą spełniać automaty o niskich wygranych jest prawidłowo ustalona wartość maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej. Wskazując na ustawowe definicje tych pojęć (art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. – różnią się tylko tym że wartość została wyrażona w różnych walutach) DIC podał, że stwierdzenie niespełnienia przez automat tego ustawowego warunku, stanowi podstawę do cofnięcia rejestracji. Takiego warunku automat będący przedmiotem postępowania nie spełnił. Reasumując Dyrektor Izby Celnej uznał, że organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie i prawidłowo zastosował art. 23a ust. 7 u.g.h. Z ostrożności organ w obszernym wywodzie odniósł się do problemu notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r., wydanym w połączonych sprawach C-213/11, C-214-/11 i C-217-11 w którym Trybunał uzależnił ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych od ustalenia (oceny) czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych. Zdaniem organu tego rodzaju skutków nie można wyprowadzić z art. 129 ust. 3 u.g.h. a zatem przepis ten nie jest przepisem technicznym. Końcowo zaznaczył, że w przypadku cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h. nie można mówić o naruszeniu obowiązku notyfikacji, gdyż podstawę wydania decyzji w tych sprawach stanowią przepisy ustawy, co do których obowiązek ten dopełniono. Dyrektor Izby Celnej wyraził też pogląd, że nawet ewentualny brak notyfikacji przepisu potencjalnie technicznego nie może automatycznie prowadzić do zakazu jego stosowania jako sprzecznego z prawem unijnym. Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka z o. o. E. z siedzibą w W. – zastępowana przez radcę prawnego A.F. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu - w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. - z treści dokumentu w postaci druku GL-2 (zgłoszenia wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier) złożonego dnia [...].05.2014 r. do organu rejestracyjnego tj. Naczelnika Urzędu Celnego w P., a dotyczącego automatu o niskich wygranych Apex Multi Magie nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] - na okoliczność wygaśnięcia rejestracji tegoż automatu w trakcie postępowania odwoławczego, co determinowało konieczność umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 23a ust. 6 u.g.h. przez błędne przyjęcie, iż rejestracja automatu o niskich wygranych nie wygasa w przypadku wycofania automatu z eksploatacji, 2) przepisów postępowania, a mianowicie art. 208 § 1 w związku art. 233 § 1 i § 2 oraz art. 127 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, przez brak uchylenia decyzji I instancyjnej i umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu jako bezprzedmiotowego, przy wycofaniu automatu z eksploatacji skutkującym wygaśnięciem rejestracji automatu z mocy prawa, z uwzględnieniem faktu, że wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do merytorycznego rozpoznania sprawy w całości od początku z obowiązkiem uwzględnienia stanu faktycznego zaistniałego również w trakcie postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty, a w szczególności kwestię wygaśnięcia rejestracji z chwilą zgłoszenia organowi rejestracyjnemu w dniu [...] maja 2014r. wycofania z eksploatacji przedmiotowego automatu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. I dodatkowo zaznaczył, że spółka do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie powiadomiła organu rejestracyjnego o wycofaniu z eksploatacji spornego automatu. W trakcie rozprawy w dniu 6 listopada 2015r. Sąd dopuścił dowód z dokumentu w postaci druku GL-2 (zgłoszenia wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier) złożonego w dniu [...] maja 2014r. do Naczelnika Urzędu Celnego w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W ocenie skarżącej, wobec zgłoszenia dnia [...] maja 2014 r. organowi rejestracyjnemu wycofania z eksploatacji automatu o niskich wygranych Apex Multi Magic nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], rejestracja tegoż automatu wygasła z mocy prawa. Wobec wygaśnięcia rejestracji spornego automatu w trakcie postępowania odwoławczego, obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w Warszawie było umorzenie postępowania "cofnięciowego" jako bezprzedmiotowego. Nie można bowiem merytorycznie rozstrzygać o cofnięciu rejestracji, skoro w dacie rozstrzygnięcia rejestracja ta już nie istnieje/nie obowiązuje. Wskazać zatem należy, że w myśl art. 23c pkt 2 ustawy o grach hazardowych podmiot eksploatujący zarejestrowany automat lub urządzenie do gier jest obowiązany informować pisemnie naczelnika urzędu celnego (w tym przypadku Naczelnika Urzędu Celnego w P.) o wycofaniu z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier - w terminie 7 dni od dnia dokonania tej czynności. Elementy jakie musi zawierać informacja o wycofaniu z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier określa § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312), tj. dane podmiotu eksploatującego automat lub urządzenia do gier (nazwę podmiotu, adres siedziby oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP)): numer rejestracji automatu lub urządzenia do gier; nazwę i typ automatu lub urządzenia do gier; numer fabryczny, określenie programu gry i rok produkcji automatu lub urządzania do gier; dokładną datę wycofania z eksploatacji automatu lub urządzania do gier; podpis osoby reprezentującej podmiot eksploatujący automat lub urządzenie do gier. Stosownie do postanowień § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier, informacja o zamiarze wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier, o którym mowa w art. 23c pkt 2 ustawy, podmiot prowadzący działalność w zakresie gier na automatach może składać na formularzu udostępnionym przez urząd obsługujący ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w szczególności zamieszczonych na stronie internetowej tego urzędu. Należy w powyższym kontekście zauważyć, iż wbrew twierdzeniom skarżącej do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie powiadomiła ona Naczelnika Urzędu Celnego w P. o wycofaniu z eksploatacji przedmiotowego automatu. Zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowoadministracyjnego Spółka nie przedstawiła dowodów, które uprawdopodobniłyby twierdzenie o wycofaniu z eksploatacji przedmiotowego automatu przed dniem wydania zaskarżonej decyzji. Nieuprawnione są zatem zarzuty naruszenia przepisów postępowania bowiem w sprawie nie zaistniała żadna okoliczność, która obligowałaby organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu rejestrowego I instancji i umorzenia postępowania. Również zarzut naruszenia art. 23a ust. 6 ustawy o grach hazardowych, w myśl którego rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier, jest bezzasadny, bowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę zgodnie z art. 151 p.p.s.a.