I FSK 208/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 9 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Go 446/15 w zakresie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi W.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r., październik i listopad 2006 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną I FSK 208/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygnaturze akt I SA/Go 446/15, działając na podstawie art. 280 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,) dalej p.p.s.a., odrzucił skargę W.H. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 września 2013 roku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Go 357/13 w sprawie ze skargi W.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 24 kwietnia 2013 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 i 2006 roku. Sąd zwrócił również Skarżącemu wpis od skargi. Pismem z 15 kwietnia 2015r., W.H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu z 18 września 2013 r. sygn. akt I SA/Go 357/13. Do wniosku dołączono kopię wyroku Sądu Okręgowego wydanego 24 marca 2015 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem powyższym Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego z 21 stycznia 2015 r. sygn. akt [...] uniewinniający Skarżącego od zarzucanych mu czynów. Postanowieniem z 29 czerwca 2015 r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi o wznowienie postępowania w części przekraczającej 200 zł oraz ustanowił dla Skarżącego adwokata. Odpis postanowienia z 29 czerwca 2015 r. został doręczony Skarżącemu 2 lipca 2015 r. Przelewem z 8 lipca 2015 r. Skarżący bez wezwania uiścił wpis sądowy w wysokości 200 zł. Pismem z 17 lipca 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Z. poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla Skarżącego pełnomocnika z urzędu – adwokata B.L. Pismem z 22 października 2015 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 września 2013 r. sygn. akt I SA/Go 357/13 ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r., październik i listopad 2006 r. Pełnomocnik wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wyraził pogląd, że skargę wniósł z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, gdyż w jego ocenie termin ten zaczął biec od dnia powiadomienia go o fakcie ustanowienia pełnomocnikiem z urzędu, tj. od 22 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę podniósł, że z kopii orzeczeń przedłożonych przez Skarżącego wraz z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy wynika, że wyrok Sądu Okręgowego utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Z. z 21 stycznia 2015 r. uniewinniający Skarżącego od zarzucanych mu czynów zapadł 24 marca 2015 r. Od momentu wydania wyroku Sądu Okręgowego Skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia i od tego dnia zaczął mu biec trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, który upływał 24 czerwca 2015 r. Skarżący w trakcie biegu terminu zwrócił się do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W swoim piśmie z 15 kwietnia 2015 r. Skarżący poinformował Sąd, że zwraca się o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w celu złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego, jednakże samej skargi nie złożył. Dokonał tego wyznaczony w sprawie pełnomocnik 22 października 2015 r., a więc, zdaniem Sądu, już po upływie terminu do wniesienia skargi. Na tej podstawie oraz w związku z art. 280 p.p.s.a., Sąd postanowił o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Skarżący w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył wskazane powyżej postanowienie w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 277 p.p.s.a. w związku z art. 280 § 1 tej ustawy, które miało wpływ na wynik postępowania, polegające na przyjęciu, że skarga została wniesiona po terminie, choć pełnomocnik do sporządzenia skargi został ustanowiony po upływie terminu do jej wniesienia i nie miał realnej możliwości dokonania tej czynności. W ocenie autora skargi kasacyjnej nakazywało to przyjąć, że termin do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie powinien rozpocząć bieg od dnia powzięcia przez pełnomocnika wiedzy o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu w rozpoznawanej sprawie. Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Strona wnosząca skargę kasacyjną w piśmie z dnia 8 grudnia 2015 roku, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a., złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało ją oddalić. Jedyny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy naruszenia art. 277 p.p.s.a. w związku z art. 280 § 1 tej ustawy. Sąd miał bowiem błędnie przyjąć, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie. Tymczasem, w ocenie autora skargi kasacyjnej, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, to jest w sytuacji kiedy pełnomocnik z urzędu został ustanowiony po upływie terminu o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., należało uznać, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania powinien rozpocząć bieg od dnia powzięcia przez pełnomocnika wiedzy o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu. Stanowiska tego nie można uznać za uzasadnione. Warunek zachowania wymogów formalnych skargi o wznowienie postępowania obejmuje wymogi co do treści, formy, obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, ale przede wszystkim terminu wniesienia skargi. Oznacza to, że skarga kasacyjna powinna zawierać okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do jej wniesienia. Stosownie do art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Termin z art. 277 p.p.s.a. jest uniwersalny, obejmuje wszystkie przyczyny wznowienia i liczy się od chwili dowiedzenia się o podstawie wznowienia. Z powyższych uwag wynika, że skoro w rozpoznawanej sprawie wskazaną przez Skarżącego przyczyną wznowienia był fakt wydania w dniu 24 marca 2015 r. wyroku Sądu Okręgowego wydanego sygn. akt [...], termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., rozpoczął bieg w dniu 24 marca 2015 roku, a upływał z dniem 24 czerwca 2015 roku, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Skoro zatem skargę o wznowienie postępowania w rozpoznawanej sprawie wniesiono w dniu 22 października 2015 roku, to Sąd słusznie uznał, że czynność ta została dokonana po terminie o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. i w konsekwencji skargę należało odrzucić stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do argumentacji autora skargi kasacyjnej, że w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., powinien rozpocząć bieg od dnia powzięcia przez pełnomocnika wiedzy o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu, należy podnieść, iż twierdzenie to nie znajduje ustawowych podstaw. Przepis art. 177 § 3 p.p.s.a. stanowiący, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, nie ma odpowiedniego zastosowania do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu, w tym do ustalania początku biegu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sporządzonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., jest terminem procesowym oraz zawitym. Skoro ustawodawca w art. 277 p.p.s.a. uznał, że do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, to strona na podstawie art. 86-87 p.p.s.a. może domagać się przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (por. K.Sobieralski: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, System Informacji Prawnej Lex (Omega) 19/2016). Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 § 2 i 3 tej ustawy orzekł jak w sentencji. Sąd nie rozpoznał wniosku pełnomocnika Skarżącego o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Rozpoznawanie wniosków w tym zakresie należy do czynności referendarzy sądowych, stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. (por. też postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).