I OSK 1914/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1109/15 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r. sygn. II SA/Wa 1109/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. orzekł o utracie przez M. G. statusu osoby poszukującej pracy od dnia [...] sierpnia 2014 r. W dniu [...] marca 2015 r. M. G. złożyła w Urzędzie Pracy [...] wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki odmówił M. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania argumentując, że nie ziściły się przesłanki do uwzględnienia wniosku określone w przepisach art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej dalej K.p.a.). Organ ustalił, że decyzję pierwszej instancji doręczono M. G. w dniu [...] sierpnia 2014 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] września 2014 r. Prośbę o przywrócenie terminu uzasadniono zaś tym, że nie zdążyła zapoznać się z treścią przesyłki, która odnalazła się podczas sprzątania. Podała, że prawdopodobnie przesyłka, którą odłożyła, upadła jej wnuczce i dlatego nie mogła jej później znaleźć. Okoliczność ta w ocenie Wojewody nie uprawdopodobniała braku winy w uchybieniu terminu. O braku winy można bowiem mówić tylko przy stwierdzeniu, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której nie można było przezwyciężyć. Nieotwarcie przesyłki zawierającej decyzję, a następnie jej zagubienie, nie można uznać za przeszkodę w złożeniu odwołania w terminie. Odnalezienie prawidłowo doręczonej przesyłki i zapoznanie się z jej treścią nie jest przesłanką do przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W skardze M. G. podniosła, że nie ma wpływu na to, co się dzieje w miejscu jej zamieszkania. Mieszka bowiem u córki i nie ma własnego pokoju, a tylko wydzielone miejsce do spania i na biurko; część pokoju zajmuje córka z małym dzieckiem. Na skutek tego zdarzenia i utraty statusu została pozbawiona możliwości skorzystania z oferty pracy, którą znalazła na stronie internetowej urzędu pracy. Nie może także wobec tego korzystać z kursów, szkoleń, środków unijnych, jak również nie ma obecnie możliwości spłacenia urzędowi pracy świadczenia, jakie otrzymała na rozpoczęcie działalności gospodarczej, której nie mogła prowadzić przez okres co najmniej roku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę WSA w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie nie było sprzeczne z prawem. Powołując się na przepisy art. 58 i 59 K.p.a. Sąd podał, że przywrócenie terminu następuje tylko wtedy, gdy spełnione zostaną przesłanki w nich określone, tj. wnioskodawca uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, stosowny wniosek zgłosi w przepisanym terminie i dokona uchybionej czynności. Z akt sprawy wynikało, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2014 r. została prawidłowo doręczona stronie w dniu [...] sierpnia 2014 r. Wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem skarżąca złożyła w Urzędzie Pracy [...] w dniu [...] marca 2015 r. Do wniosku tego nie dołączyła jednak odwołania. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że skarżąca mając świadomość toczącego się postępowania administracyjnego w ważnej dla niej sprawie powinna co najmniej przewidywać, że prawidłowo doręczona jej przesyłka może zawierać decyzję Prezydenta [...]. Podniesione zaś we wniosku okoliczności w żaden sposób nie mogły usprawiedliwić niezachowania terminu do wniesienia odwołania. Nie można ich było uznać za uprawdopodabniające brak winy w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. Zagubienia przesyłki nie można ocenić jako przeszkody nie do przezwyciężenia, ponieważ zachowując należytą staranność skarżąca mogła zapoznać się z treścią doręczonego jej rozstrzygnięcia w siedzibie organu. Taka czynność, pomimo choroby skarżącej, nie wymagała użycia przez nią większego wysiłku, aby przezwyciężyć przeszkodę, jaką była nieznajomość treści decyzji. Tymczasem dla oceny braku winy istotne jest uznanie, że przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu była nie do przezwyciężenia. Taka jednak sytuacja nie wystąpiła. Dlatego prawidłowo Wojewoda odmówił przywrócenia uchybionego terminu. Zawarte zaś w skardze zarzuty nie odnosiły się do zaskarżonego postanowienia, z wyjątkiem wskazanego błędu w jego uzasadnieniu, które zostało sprostowane postanowieniem Wojewody z dnia [...] czerwca 2015 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. G., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Wyrok ten zaskarżyła w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwanej: "P.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 58 K.p.a. polegające na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych sprawy należy stwierdzić brak spełnienia przesłanek do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania, 2) art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, że zaskarżone postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r. zostało wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie zbadania i oceny powodów braku złożenia przez skarżącą odwołania w terminie. Mając na względzie powyższe wniesiono o: 1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2016 r. wydanego przez lekarza medycyny E. D. - specjalistę psychiatrę na okoliczność cierpienia przez skarżącą – M. G. na depresję od 2012 r. do dnia dzisiejszego, 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, 3) o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, 4) zasądzenie na rzecz pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej w całości, ani w części pomocy prawnej udzielonej M. G.. W uzasadnieniu podniesiono, że M. cierpi na ciężką depresję. Pozostaje pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego od 2012 r. Stan zdrowia uniemożliwia jej prowadzenie swoich spraw z należytą starannością, którą należałoby wymagać od osoby niecierpiącej na depresję. Wprawdzie leczy się, ale występują u niej okresy, kiedy stan zdrowia pogarsza się na tyle, że uniemożliwia normalne funkcjonowanie. W okresie od początku sierpień 2014 r. do końca marca 2015 r. czuła się bardzo źle, co uniemożliwiała jej prawidłowe funkcjonowanie, a tym samym należyte prowadzenie swoich spraw. W momencie nieznacznej poprawy zdrowia, w marcu 2015 r., przystąpiła do czynności związanych ze sprzątaniem mieszkania. W czasie porządkowania rzeczy znalazła korespondencję od Prezydenta [...] i bezzwłocznie po odnalezieniu przesyłki złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od otrzymanej decyzji wraz z odwołaniem od niej. Odwołania nie wniesiono ze względu na ciężki stan zdrowia. Organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, jak tego wymagają przepisy art. 7 i 77 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 P.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. W rozpatrywanej sprawie podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszane prawa procesowego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 58 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie zostały w sposób przekonujący zakwestionowane ustalenia stanu faktycznego sprawy, zatem Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę przyjmując, że brak było podstaw do przywrócenia skarżącej kasacyjnie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wobec nieuprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Choroba skarżącej kasacyjnie nie jest sytuacja nagłą i nieznaną tak organom orzekającym w sprawie jak i skarżącej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w innej sprawie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu został uwzględniony, gdyż organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. o utracie statusu osoby poszukującej pracy i przywrócił ten status. Okoliczności tej sprawy są inne, gdyż odbiór decyzji osobiście potwierdziła skarżąca, zatem nie miała przeszkód, aby zapoznać się z treścią decyzji. Słusznie uznał Sąd I instancji, że zagubienie przesyłki nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia, aby zapoznać się z jej treścią nawet na wypadek zgubienia, bowiem skarżąca miła wiedze, że taką przesyłkę z decyzją odebrała. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym zgodnie regułami Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej kasacyjnie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., bowiem stan zdrowia skarżącej kasacyjnie nie jest kwestionowany. W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) P.p.s.a. został połączony z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - prawo o ustroju sądów administracyjnych, który okazał się niezasadny z tej przyczyny, że Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia kierował się kryterium legalności. Z wymienionych wyżej powodów na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony po pierwsze z tego względu, ze skargę oddalono, a postępowanie to dla skarżącej kasacyjnie było bezkosztowe, bo jest wolne od wpisu z mocy ustawy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.