II OW 104/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Policzna z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Policzna i Starostą Zwoleńskim przez wskazanie organu właściwego w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: wskazać Starostę Zwoleńskiego jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z 5 sierpnia 2015 r. Wójt Gminy Policzna wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ze Starostą Zwoleńskim przez wskazanie organu właściwego w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Policzna wyjaśnił, że pismem z 20 maja 2015 r. J.G. zwrócił się do Starosty Zwoleńskiego o podjęcie działań w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach o nr ewid.: 53 i 55 położonych w obrębie J., w związku z wykonywaniem prac ziemnych na działce o nr ewid. 4 w obrębie B. i na działce o nr ewid. 56 w obrębie J., będących własnością Skarbu Państwa. Zawiadomieniem z 3 czerwca 2015 r. Starosta Zwoleński przekazał wniosek Wójtowi Gminy Policzna, powołując się na art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 – dalej jako "ustawa Prawo wodne"). W ocenie Wójta Gminy Policzna stanowisko Starosty Zwoleńskiego jest błędne. Wójt Gminy Policzna wyjaśnił, że zakłócenie stosunków wodnych miało miejsce w rowie melioracyjnym (stanowiącym własność Skarbu Państwa). Rów melioracyjny jest rodzajem inwestycji liniowej, która rozciąga się na różnych gruntach położonych na terenie dwóch gmin: Policzny i Zwolenia. Rów jest urządzeniem wodnym, na którego powstanie trzeba uzyskać pozwolenie wodnoprawne wydane przez starostę. W ocenie Wójta Gminy Policzna, w sprawie znajdzie więc zastosowanie art. 64b ustawy Prawo wodne. W odpowiedzi na wniosek Starosta Zwoleński podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zawiadomieniu z 3 czerwca 2015 r. o przekazaniu sprawy według właściwości. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowy rów nie jest ujęty w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnej oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Warszawie Oddział w Radomiu inspektorat w Zwoleniu (informacja uzyskana telefonicznie) i nie można nazywać go rowem melioracyjnym. W związku z tym, w ocenie Starosty Zwoleńskiego, w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 64b ustawy Prawo wodne. Rów istniał na odcinku pogłębienia i poszerzenia, nie można ponadto stwierdzić nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji, polegającej na zbieraniu wód opadowych i roztopowych, które stopniowo będą wsiąkać i odparowywać w związku z brakiem możliwości ich odprowadzenia. Starosta Zwoleński wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonych oględzin nie stwierdzono przepływów wody w rowie oraz szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych. W związku z brakiem dokumentacji związanej z wykonaniem tego rowu, nie można wykluczyć, że wykonane na tym rowie prace były związane z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, na które nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne (art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Dla rozstrzygnięcia sporu w tej sprawie konieczne jest dokonanie oceny wzajemnej relacji przepisów ustawy Prawo wodne, a przede wszystkim art. 29 i art. 64b tej ustawy. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie z art. 64b ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Hipotezy norm dekodowanych z cytowanych wyżej przepisów są różne. Norma art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne znajduje zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 64b ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Sprawa niedrożności rowu znajdującego się na działce J.G. jest także przedmiotem sporu o właściwość między Starostą Zwoleńskim, a Burmistrzem Zwolenia. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt II OW 105/15. Z akt administracyjnych załączonych do wniosku w tej sprawie oraz w sprawie II OW 105/15 wynika, że przyczyn naruszenia stosunków wodnych na gruncie J.G. upatruje w wykonaniu prac ziemnych na działkach znajdujących się zarówno na terenie Gminy Policzna, jak i Gminy Zwoleń. Ponadto, z notatki służbowej znajdującej się w aktach administracyjnych w sprawie II OW 105/15 wynika, że rów na całej swojej długości jest niedrożny, w wielu miejscach zarośnięty, zakopany, miejscowo istnieje tylko ślad rowu. Oznacza to, że w tej sprawie zachodzi niewłaściwe utrzymanie urządzeń wodnych, a więc zastosowanie będzie miał art. 64b ustawy Prawo wodne. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, rów nie jest ujęty w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnej oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Warszawie Oddział w Radomiu Inspektorat w Zwoleniu. W ewidencji umieszcza się śródlądowe wody powierzchniowe lub ich części, stanowiące własność publiczną, istotne dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej lub regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, urządzenia melioracji wodnych (podstawowych i szczegółowych) oraz zmeliorowane grunty (art. 70 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Powyższe oznacza więc jedynie, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne dotyczący obowiązków związanych z utrzymywaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Okoliczność ta pozostaje natomiast bez znaczenia dla zastosowania w niniejszej sprawie art 64b ustawy Prawo wodne, który dotyczy należytego utrzymania urządzenia wodnego, którym jest niewątpliwie przedmiotowy rów (art. 9 pkt 19 lit. a ustawy Prawo wodne). Jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie urządzenia wodnego, niebędącego urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, nie jest realizowany, to wyłącznie organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest właściwy do nałożenia w formie decyzji obowiązków, o których stanowi art. 64b ustawy Prawo wodne. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 w związku z art. 122 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzeń wodnych jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej, przy czym w odniesieniu do przedmiotowego rowu nie znajduje zastosowania żaden z wyjątków, o których stanowi art. 140 ust. 2 i 2a i które uzasadniałyby właściwość marszałka województwa bądź dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Starosta Zwoleński jest organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, jakim jest przedmiotowy rów, a w konsekwencji jest też organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie obowiązków związanych z nienależytym utrzymywaniem urządzenia wodnego (art. 64b w związku z art. 62 ust. 1 i 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Bez znaczenia jest przy tym, czy tego rodzaju pozwolenie wodnoprawne zostało w sprawie wydane, ponieważ art. 64b ustawy Prawo wodne określa jedynie właściwość organu przez sformułowanie "organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego", a więc odesłanie do art. 140 ustawy Prawo wodne. Z treści tej normy nie wynika natomiast, że orzeczenie o obowiązkach z niej wynikających uzależnione jest od wydania pozwolenia wodnoprawnego. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Zwoleńskiego jako organ właściwy w sprawie.