II GZ 458/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1069/15 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. (sygn. akt III SA/Kr 1069/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie tegoż Sądu z dnia 10 listopada 2015 r. odrzucające skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Ponadto Sąd zwrócił adwokatowi R. R. 100 zł tytułem wpisu od zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu zażalenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo (stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a.), ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 p.p.s.a.). Powołując się na treść art. 194 § 3 i art. 46 § 3 p.p.s.a., Sąd wskazał również, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, m.in. należy do niego dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli zażalenie wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarga spółki została odrzucona postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie - mimo wezwania - braków formalnych tejże skargi, które polegały na podpisaniu skargi przez osobę upoważnioną w imieniu spółki na dzień sporządzenia oraz przedłożenia odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzającego umocowanie do podpisania skargi. Do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi (sporządzonego przez adwokata R. R.) nie zostało dołączone pełnomocnictwo procesowe, ani nie zostało wykazane umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej w postępowaniu zażaleniowym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, oznacza to, że złożone w sprawie zażalenie - jako niespełniające warunku formalnego przewidzianego w art. 46 § 3 p.p.s.a. - podlega odrzuceniu. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła R. Spółka z o.o., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych Strona wnosząca zażalenie zarzuciła zaskarżonego orzeczeniu naruszenie art. 58 § 1 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie zażalenia, które nie zawierało braków, względnie poprzez niewezwanie strony do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu skarżący stwierdził w szczególności, że jeżeli Sąd stwierdził, iż przedmiotowe zażalenie zawiera braki formalne, które uniemożliwiają nadanie mu biegu, to powinien zgodnie z art. 49 p.p.s.a. wezwać stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, czego Sąd nie uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z kolei zgodnie z drugim ze wskazanych przepisów (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie), do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem odrzucenia zażalenia spółki na postanowienie odrzucające jej skargę było złożenie tegoż zażalenia przez adwokata, który nie załączył do tego środka odwoławczego - ani wcześniej w tej sprawie - pełnomocnictwa, z którego wynikałoby jego umocowanie do działania w postępowaniu zażaleniowym. Z art. 194 § 3 p.p.s.a. wynika m.in., że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z takich wymagań pisma strony - wynikającym z art. 46 § 3 p.p.s.a. - jest dołączenie pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepisy odnoszące się do zażalenia (Dział IV, rozdział 2 p.p.s.a.) nie określają wprost skutków prawnych niezachowania braku formalnego zażalenia w zakresie wymogów przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym. W takiej sytuacji należy jednak zastosować odesłanie przewidziane w (cytowanym wyżej) art. 197 § 2 p.p.s.a., to jest zastosować odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (a więc przepisy rozdziału 1, działu IV p.p.s.a.). W tej grupie przepisów postępowanie naprawcze zostało przez ustawodawcę określone w art. 177a p.p.s.a., który stanowi: "Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi". Zauważyć przy tym należy, że wymaganiami przewidzianymi w art. 176 p.p.s.a. innymi niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są w szczególności wymagania przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym. Z art. 177a p.p.s.a. odczytywanego w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. można zatem wywieść normę prawną, że jeżeli zażalenie nie spełnia wymagań przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to przewodniczący ma obowiązek wezwać stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W niniejszej sprawie w zakresie stwierdzonego przez Sąd pierwszej instancji braku formalnego zażalenia nie zostało przeprowadzone postępowanie naprawcze przewidziane w art. 177a w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., bowiem z normy prawnej wywiedzionej z tych przepisów wynika, że odrzucenie zażalenia jest skutkiem nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków zażalenia, a nie samego wystąpienia takich braków. Niezrozumiała jest w tym zakresie argumentacja Sądu pierwszej instancji, odwołująca się do przeprowadzonego wcześniej w sprawie postępowania w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi. Kwestia ta nie miała znaczenia dla zaskarżonego obecnie rozstrzygnięcia. Okoliczność, że strona nie uzupełniła - w ocenie Sądu pierwszej instancji - braków formalnych skargi nie może bowiem prowadzić do konkluzji, że tym samym nie zostały również uzupełnione braki formalne zażalenia. Jak wskazano wyżej, do usunięcia braków formalnych zażalenia strona powinna zostać bowiem wezwana. Ze wskazanych powodów postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu zażalenia podlegało uchyleniu. Wadliwość zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie powoduje, że uchyleniu podlegało także rozstrzygnięcie o zwrocie wpisu od zażalenia, które - z uwagi na treść art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - było skutkiem odrzucenia zażalenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się natomiast do wniosku strony wnoszącej zażalenie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym zakresie w postanowieniu rozpoznającym zażalenie, skoro nie jest ono jednym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1. działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V., Rozdział 1.), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Zwrot kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego jest możliwy jedynie w jednym z orzeczeń kończących postępowanie w sprawie w danej instancji, o ile pozwoli na to wynik sprawy determinujący rozstrzygnięcie o kosztach procesu (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 743-744 i 786). PG