II SA/Wa 1156/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi małoletniej A. H. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego C. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. A. H., urodzona [...] lipca 2001 r., reprezentowana przez ojca C. H., złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w postaci renty rodzinnej po matce U. H., urodzonej w 1962 roku i zmarłej w dniu [...] listopada 2014. Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił przyznania żądanego świadczenia i następnie rozpatrując wniosek zainteresowanej o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję. Organ ustalił, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 52 lat życia matki dziecka zostało udowodnione tylko 11 lat, 10 miesięcy i 27 dni okresów składkowych oraz 3 lata, 11 miesięcy i 19 dni okresów nieskładkowych. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Natomiast w ocenianym do uprawnień 10-leciu przed dniem śmierci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, został udowodniony okres wynoszący jedynie 1 rok, 11 miesięcy i 8 dni. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Ponadto od dnia 9 września 1984 r. do dnia 5 listopada 1985 r., od dnia 3 stycznia 1997 r. do dnia 11 czerwca 2000 r., od dnia 1 września 2000 r. do dnia 25 lipca 2004 r. oraz od dnia 24 lipca 2005 r. do dnia 22 stycznia 2012 r. - tj. przez okres wynoszący łącznie ponad 14 lat, nie został udokumentowany jakikolwiek okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w kontynuowaniu ubezpieczenia oraz nabyciu uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem w wykazanych przerwach, wobec matki dziecka nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Dlatego, zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), zainteresowanej nie można przyznać renty rodzinnej w drodze wyjątku. A. H., reprezentowana przez ojca C. H. zaskarżyła powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par. 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione. Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania przez ubezpieczonego wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia, przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie, z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. Podkreślenia wymaga okoliczność, że pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienie w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym. Sprawa została wadliwie rozpatrzona przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ nie ustosunkował się do całości zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, zaś całą jego subsumcję, w powiązaniu z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oparł jedynie na stwierdzeniu istnienia łącznego ponad 14 lat okresu braku zatrudnienia U. H., popartego opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe, przy jednoczesnym braku przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały U. H. kontynuowanie zatrudnienia. W taki sposób ustalony stan faktyczny sprawy nie odpowiada rzeczywistości, bowiem abstrahuje od istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów. Po pierwsze, ujawnienia się w dniu [...] kwietnia 2014 r. u U. H. bardzo szybko postępującej choroby [...], skutkującej jej śmiercią w dniu [...] listopada 2014 r. (vide zawarta w aktach administracyjnych sprawy dokumentacja medyczna na okoliczność powyższej choroby). Po drugie, oczywistego faktu, iż powyższa choroba i będąca jej następstwem śmierć, przerwała zatrudnienie U. H. (vide świadectwo pracy U. H. z dnia [...] listopada 2014 r.). Jak wynika w dokumentów zawartych w aktach administracyjnych sprawy, U. H. była zatrudniona w Firmie Transportowej "[...]" S.C. w B. od dnia [...] sierpnia 2013 r. do dnia [...] listopada 2014 r. (czyli do dnia śmierci). Wcześniej od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. pracowała w przedsiębiorstwie [....] Sp. z o.o. Zatem jak niezbicie wynika z materiału sprawy, jej zatrudnienie zostało przerwane poprzez śmierć będącą jej następstwem bardzo szybko postępującej choroby [...]. Śmierć będąca następstwem takiej choroby, stanowi okoliczność nieprzewidywalną, zatem w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stanowi ona szczególną okoliczność, która uniemożliwiła kontynuowanie przez U. H. zatrudnienia, i gdyby nie przedwczesna śmierć zatrudnienie to było by w dalszym ciągu kontynuowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega okoliczność podniesioną przez organ - iż wcześniejsze okresy zatrudnienia U. H. (łącznie niecałe 12 lat) przeplatały się z długimi przerwami w zatrudnieniu, o łącznej długości blisko 14 lat. Jednakże zauważać w niniejszej sprawie należy także i to, iż gdyby nie przedwczesna śmierć ubezpieczonej, to okoliczność znacznej przerwy w ubezpieczeniu nie miała by w sprawie żadnego znaczenia, albowiem wskazany wyżej stosunek pracy (zatrudnienie w Firmie Transportowej "[...]" S.C. w B.) byłby nadal kontynuowany. Organ miałby rację w swojej argumentacji, gdyby stan faktyczny sprawy sprowadzał się jedynie do ustaleń wskazanych w uzasadnieniu decyzji i śmierć U. H. nie nastąpiłaby w trakcie trwania stosunku zatrudnienia. Jednakże stan faktyczny niniejszej sprawy jest inny, niż ustalony w zaskarżonej decyzji. W badaniu istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, do których odwołuje się przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, należy rozumieć tą przesłankę jako adekwatny związek przyczynowy pomiędzy tą przesłanką a sytuacją ubezpieczonego, badaną w trybie zwykłym. Dlatego, zarówno zaskarżoną jak i poprzedzającą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należało uchylić. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odniesie się do wyżej wskazanych wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.