I OSK 2294/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-08-08
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Monika Nowicka, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania, powinien jednocześnie umorzyć postępowanie w tej części, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.? Czy decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, wydawana na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy o Policji, powinna wymieniać z imienia i nazwiska wszystkie osoby podlegające nakazowi opróżnienia, czy wystarczy wskazanie policjanta (emeryta policyjnego) będącego głównym adresatem decyzji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania, powinien jednocześnie umorzyć postępowanie w tej części, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ brak podstawy prawnej do orzekania w tym zakresie nie stanowi rozstrzygnięcia merytorycznego. Ponadto, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd powinien rozważyć, czy decyzja o opróżnieniu lokalu powinna wymieniać wszystkie osoby podlegające nakazowi, biorąc pod uwagę późniejsze orzecznictwo NSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o nakazie opróżnienia lokalu mieszkalnego przydzielonego A.N. jako funkcjonariuszowi Policji, a następnie emerytowanemu funkcjonariuszowi. A.N. zalegał z opłatami za lokal, a organ Policji wydał decyzję o opróżnieniu lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A.N. na tę decyzję. A.N. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 842/15 w sprawie ze skargi A.N. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 10 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; 2. zasądza na rzecz A.N. od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r. (sygn. akt IV SA/Po 842/15), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę A.N. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 10 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu w/w wyroku Sad wskazał na następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne:
Decyzją z dnia 1 października 1993 r. nr 3/93, Komendant Rejonowy Policji w Wolsztynie przydzielił A.N. lokal mieszkalny położony w Wolsztynie przy ul. D. Do zamieszkiwania w lokalu zostali również uprawnieni L.N. (żona) i oraz małoletnie dzieci: Ł., J. oraz A.
W/w lokal obecnie znajduje się w budynku Komendy Powiatowej Policji w Wolsztynie i pozostaje w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu.
W związku z zaprzestaniem opłacania należności za zajmowany lokal A.N. został parokrotnie wzywany do uregulowania zobowiązań a - wobec braku reakcji strony – Komendant Powiatowy Policji w Wolsztynie, pismem z dnia 17 października 2012 r., powiadomił A.N. o zamiarze wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie opróżnienia zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, wyznaczając mu termin miesięczny na uiszczenie zaległego czynszu i opłat. Z uwagi zaś na dalszy wzrost zadłużenia, Komendant Powiatowy Policji w Wolsztynie w dniu 21 listopada 2012 r. wszczął – z urzędu – postępowanie o opróżnienie opisanego na wstępie lokalu mieszkalnego, a następnie, decyzją z dnia 18 stycznia 2013 r. nr [...], orzekł o opróżnieniu przez A.N. powyższego lokalu wraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nim zamieszkującymi, zakreślając przy tym na jej wykonanie odpowiedni termin
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez stronę, Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 95 ust. 2 pkt4, art. 95 ust. 4 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.), w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 667 ze zm.), uchylił decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Wolsztynie z dnia 18 stycznia 2013 r. - w części dotyczącej opróżnienia lokalu w terminie trzech miesięcy tj. do dnia 30 kwietnia 2013 r. w pozostałej zaś części utrzymał ją w mocy.
W ocenie organu odwoławczego, Komendant Powiatowy Policji w Wolsztynie nie miał uprawnienia do określania terminu wykonania powyższej decyzji. W pozostałym natomiast zakresie przyjął, że decyzja organu I instancji była prawidłowa.
Komendant Wojewódzki zwrócił przy tym uwagę, że w dniu 23 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim w sprawie o sygnaturze akt [...] wydał wyrok częściowy, z którym zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu na rzecz powoda – A.N. kwotę [...] zł (z ustawowymi odsetkami), uznając, iż wiążącym dokumentem, na podstawie którego do ustalenia wysokości czynszu i innych opłat winna być brana pod uwagę powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu mieszkalnego, była decyzja o przydziale lokalu (decyzja nr [...]), gdyż nie została ona uchylona ani zmieniona po zwiększeniu faktycznie użytkowanej powierzchni lokalu. W pozostałym zakresie powództwo A.N. zostało zaś oddalone. Poza tym Sąd zasądził od powoda kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Z uwagi zaś na fakt, że wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]), Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelacje powoda, wyrok ten stal się prawomocny.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady opróżniania lokali mieszkalnych, pozostających w dyspozycji organów Policji zostały wskazane w art. 95 ust. 2-4 ustawy o Policji a jedną z przesłanek, o których mowa w art. 95 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy, jest zwłoka policjanta z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności, pomimo uprzedzenia na piśmie o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności. W sytuacji zatem ziszczenia się tej przesłanki, organ Policji jest zobligowany do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego przez policjanta.
Odnosząc powyższe do stanu sprawy, Komendant Wojewódzki podkreślił, że na koniec 2012 roku zaległości odwołującego z tytułu czynszu i innych opłat za zajmowany lokal wynosiły [...] zł. Z tytułu umowy najmu zajmowanego lokalu obowiązek uiszczania czynszu spoczywał na A.N. i dlatego w stosunku najmu odwołujący się był dłużnikiem, a KWP w Poznaniu występował w roli wierzyciela. Nie sposób było też ustalić, z jakiego tytułu prawnego strona wywodziła swoją rzekomą wierzytelność, gdyż – zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego - stosunek cywilnoprawny powstaje zasadniczo w drodze: umowy, aktu administracyjnego lub konstytutywnego orzeczenia sądu. Tymczasem, żadna umowa najmu, ani decyzja administracyjna, czy jakiekolwiek orzeczenie sądu nie ukształtowały stosunku cywilnoprawnego, w którym A.N. przysługiwałaby jakakolwiek wierzytelność względem Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu. Aby zaś można było skutecznie potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności innego podmiotu, muszą być spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami (wzajemność wierzytelności); 2) przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku (Jednorodzajowość wierzytelności); 3) obie wierzytelności są wymagalne (wymagalność roszczeń); 4) obie wierzytelności mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym (zaskarżalność wierzytelności) – art. 498 kodeksu cywilnego. Dla uznania, że potrącenie wywołało skutek prawny w postaci wygaśnięcia (umorzenia) wzajemnych wierzytelności, nie wystarcza zaś samo powoływanie się przez stronę składającą oświadczenie o potrąceniu na fakt przysługiwania jej wierzytelności przeznaczonej do potrącenia. Istnienie tej wierzytelności strona musi bowiem udowodnić (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II CSK 192/06, LEX nr 233059).
Biorąc powyższe pod uwagę, Komendant Wojewódzki stwierdził, A.N. nie udowodnił istnienia żadnej wierzytelności, a przedstawił jedynie własne wyliczenia, które miały świadczyć o należnych mu kwotach pieniężnych.
Organ podkreślił również, iż Skarb Państwa - KWP w Poznaniu nie był dłużnikiem A.N. w wysokości przekraczającej zadłużenie strony z tytułu zaległości czynszowych, a co potwierdzała treść w/w prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim, w którym oddalone zostało powództwo odwołującego się w zakresie wierzytelności, które miały być przedmiotem potrącenia wzajemnych zobowiązań. Na koniec zaś czerwca 2015 r. w wyniku długotrwałego uchylania się przez stronę od obowiązku uiszczania czynszu i opłat związanych z eksploatacją zajmowanego lokalu mieszkalnego, zadłużenie jej z tego tytułu wyniosło już [...] zł wraz odsetkami.
W rezultacie Komendant Wojewódzki uznał, że w analizowanej sytuacji zostały spełnione przesłanki, uzasadniające konieczność wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o których mowa w art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Z przepisu tego jednoznacznie zatem wynikało, że odwołujący zachował swoje prawo do zajmowanego lokalu mieszkalnego, ale też w związku z tym miał nadal takie same obowiązki jak policjant, w szczególności obowiązek uiszczania czynszu.
Na wyżej przedstawioną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 10 lipca 2015 r. A.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił organowi pozbawienie praw nabytych.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wnosił o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2015 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji – jako wydanych bez podstawy prawnej - oraz podnosił, że L.N. i W.N. zostały w sprawie pozbawione możliwości działania.
Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w poznaniu uznał, że nie była ona uzasadniona.
Na wstępie Sąd przytoczył treść art. 97 ust. 5 ustawy o Policji i wskazał, że przepis ten stwarza podstawy do wydawania decyzji administracyjnych o opróżnieniu lokalu mieszkalnego zajmowanego przez: policjantów, emerytów i rencistów policyjnych, a także osoby nieuprawnione. Zgodnie przy tym z art. 90 cyt. ustawy "Na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. W związku z tym przyjął, że - wbrew stanowisku skarżącego – Komendant Powiatowy Policji był uprawniony do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, której adresatem był emeryt policyjny. Sąd podkreślił też, że problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została uregulowana w rozdziale 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali.
Skoro zaś ustawa o Policji znajdowała zastosowanie wobec emerytów policyjnych, to w przepisach wykonawczych powinny być wskazane organy, które mają kompetencje do wydawania decyzji w sprawach opróżnienia zajmowanych przez nich lokali. W § 14 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MSWiA w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów określono kompetencje komendantów powiatowych Policji, którzy mają prawo do wydawania decyzji w sprawach przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych będących w ich dyspozycji w stosunku do policjantów pełniących służbę w komendzie powiatowej Policji, komisariatach Policji i innych podległych im jednostkach organizacyjnych Policji. Ponadto – jak kontynuował Sąd - w niniejszej sprawie należało mieć również na uwadze, iż zgodnie z § 14 ust. 4 rozporządzenia w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych decyzje w sprawach opróżnienia zajmowanych przez nich lokali mieszkalnych wydają organy, o których mowa w ust. 1.
Z powyższych względów Sąd uznał zatem, iż organem uprawnionym do wydania decyzji był podmiot dysponujący lokalem, a więc Komendant Powiatowy Policji w Wolsztynie. Wobec zaś niekwestionowania przez skarżącego faktu, iż zajmował on lokal mieszkalny, pozostający w dyspozycji organów Policji oraz faktu, że nie płacił on czynszu (kwestionował tylko jego wysokość i podnosił zarzut potrącenia), w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie postąpiły właściwie, wydając decyzję nakazującą opróżnienie lokalu. Złożenie bowiem oświadczenia – jak podkreślił Sąd - o potrąceniu nie przesądzało jeszcze o jego skuteczności, dla której konieczne byłoby spełnienie materialnoprawnych przesłanek z art. 498 § 1 i 2 k.c. , a co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Z tych powodów Sąd przyjął, że Skarb Państwa - KWP w Poznaniu nie był dłużnikiem A.N. w wysokości przekraczającej jego zadłużenie z tytułu zaległości czynszowych a zatem nie można było mówić, że skarżący dokonał skutecznego potrącenia wierzytelności.
Ponadto, odnosząc się do treści decyzji organu I instancji, Sąd uznał, że nie stanowiło uchybienia procesowego wydanie decyzji o opróżnieniu przedmiotowego lokalu przez skarżącego oraz przez zamieszkujące w tym lokalu inne osoby. Odwołując się do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r. ( sygn. I OSK 1232/09), Sąd stwierdził bowiem, że przepis art. 95 ust. 4 cyt. ustawy stanowiący, że decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu wykładać należy w ten sposób, że decyzja wydana w stosunku do strony postępowania odnosi skutek względem pozostałych osób zamieszkujących wraz z nią bez tytułu prawnego. Taka bowiem konstrukcja decyzji, której adresatem jest skarżący i inne zamieszkujące w lokalu osoby – niewymienione z imienia i nazwiska – jest poprawna
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie decyzja Komendanta Powiatowego Policji, skierowana do skarżącego nakazywała jemu i osobom z nim zamieszkującym opróżnienie lokalu. Była więc wydana również w stosunku do L.N. i W.N., które skarżący uważał za strony postępowania. W ocenie Sądu, nie można było przy tym podzielić poglądu skarżącego, jakoby w niniejszej sprawie podmiot, będący stroną toczącego się postępowania, bez własnej winy nie brał w nim udziału, gdyż stroną postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 28 k.p.a., winien być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, każdy kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje się zaś, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.
W związku z tym, zważywszy na okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd podkreślił, że zamieszkujące wraz ze skarżącym osoby nie były adresatami decyzji o przydziale mieszkania funkcyjnego a w konsekwencji, o ich interesie w toczącym się postępowaniu można było mówić jedynie w kategoriach interesu faktycznego, a nie prawnego. Żadna, bowiem z obowiązujących norm prawa administracyjnego materialnego, znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie, nie wpływała na - sytuację prawną – osób mieszkających ze skarżącym w zakresie prawa administracyjnego.
W rezultacie Sąd, podzielając pogląd Komendanta Wojewódzkiego, iż jedynym błędem organu I instancji było w tej sytuacji określenie terminu, w którym strona miałaby wykonać decyzję i opróżnić zajmowany lokal mieszkalny, uznał, że ziściły się przesłanki określone w art. 95 ust. 4 ustawy o Policji a zatem organ był zobligowany do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, A.N. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie:
1. prawa materialnego – to jest art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z art. 107 § 1-3 k.p.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu, poprzez naruszenie wymogów formalnych decyzji o opróżnieniu lokalu i niewskazanie wszystkich stron postępowania, które zobowiązane są do opróżnienia lokalu, a także niepowołanie szczegółowej podstawy faktycznej;
2. przepisów postępowania, wskazując jednocześnie, że to uchybienie miało istotny wpływ na jego wynik, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów art. 145 § § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a. - wobec uchylenia w części decyzji organu I instancji (pkt 1 decyzji organu II instancji) bez zamieszczenia w tej decyzji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w uchylonej części.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie [...] zł.
Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.
W piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2018 r. skarżący przedstawił dodatkową argumentację dotyczącą zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Oparta ona została na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na istotnym naruszeniu przepisów postępowania w postaci: art. 145 § § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. z w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a. (wobec uchylenia w części decyzji organu I instancji bez zamieszczenia w tej decyzji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w uchylonej części) i obrazie prawa materialnego, to jest art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z art. 107 § 1-3 k.p.a. (poprzez niewskazanie w decyzji o opróżnieniu lokalu wszystkich stron postępowania, które zobowiązane są do jego opróżnienia a także niepowołanie szczegółowej podstawy faktycznej).
Wprawdzie zatem - jak wyżej wspomniano – autor skargi kasacyjnej twierdził, że opiera ją na obu podstawach kasacyjnych, jednak - w istocie rzeczy - kluczowe znaczenie odgrywały w tym przypadku zagadnienia procesowe.
Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Regulacja prawna zawarta w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi katalog zamknięty rodzajów decyzji, jakie może wydać organ odwoławczy. Innymi słowy, organ odwoławczy nie może wydać decyzji o innym brzmieniu sentencji niż wymienione w w/w artykule.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać zaś trzeba, że Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, w pkt 1 zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji z dnia 10 lipca 2015 r. uchylił decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Wolsztynie z dnia 18 stycznia 2013 r. nr 6/2013 wydaną w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego przez A.N. wraz z osobami wspólnie zamieszkującymi, położonego w Wolsztynie przy ul. [...] - w części dotyczącej opróżnienia lokalu w terminie trzech miesięcy t.j. do dnia 30 kwietnia 2013 r. a w pkt 2 zaskarżonej decyzji – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części. Powodem zaś uchylenia w części decyzji Komendanta Powiatowego Policji była w tym przypadku okoliczność, że ustawa o Policji nie daje organom uprawnienia do określania w decyzji terminu jej wykonania. Ponadto ani ta ustawa, ani Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują by elementem koniecznym decyzji było wskazanie terminu jej wykonania. Pogląd ten podzielił następnie Sąd Wojewódzki nie dostrzegając jednak, że tego rodzaju rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie było zgodne z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uwagi bowiem na fakt, że podstawą uchylenia w części decyzji organu I instancji była okoliczność braku podstawy prawnej do orzekania w tym zakresie przez organ policyjny, nie można było mówić, iż uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Policji w części dotyczącej terminu opróżnienia lokalu stanowiło rozstrzygnięcie merytoryczne. Uchylając zatem w części tę decyzję, Komendant Wojewódzki Policji winien – po myśli art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – uchylić w części decyzję organu powiatowego i w tym zakresie umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji.
Fakt ten – ze względu na okoliczność, że przedmiotem skargi do Sądu Wojewódzkiego była cała decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu - winien zaś być przedmiotem oceny tego Sądu w odniesieniu do skutków wydania przez organ II instancji decyzji częściowo wadliwej. Takiej oceny zaskarżony wyrok nie zawiera, gdyż – jak wyżej wspomniano – Sąd Wojewódzki nie zwrócił w ogóle uwagi na powyższe uchybienie organu wojewódzkiego.
Przy ponownym rozpoznaniu skargi Sąd Wojewódzki oceni zatem przede wszystkim skutki wadliwości części zaskarżonej decyzji a ponadto - z uwagi na późniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wymogi przewidziane art. 107 § 1 – 3 k.p.a. – ponownie rozważy, czy decyzja o nakazaniu opróżnienia lokalu, wydawana podstawie art. 95 ust. 4 ustawy o Policji, winna wymieniać w swej sentencji z imienia i nazwiska tylko policjanta (emeryta policyjnego), który wcześniej otrzymał przydział kwatery służbowej, czy także wszystkie osoby, mające prawo wspólnego z nim w tym lokalu zamieszkiwania. Pomimo bowiem, że w późniejszym orzecznictwie (np. wyrok z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt I OSK 1046/13) Naczelny Sąd Administracyjny zajął odmienne stanowisko od poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 1232/09), na którym oparł się Sąd Wojewódzki, Sąd ten jednak nie wyjaśnił dlaczego – jego zdaniem – ten późniejszy pogląd, nie był uzasadniony. Powyższe - w realiach rozpoznawanej sprawy – jest zaś o tyle istotne, że w decyzji z dnia 1 października 1993 r. o przydziale A.N. lokalu mieszkalnego, nie zostało jedynie stwierdzone w sposób ogólny, iż prawo do wspólnego zamieszkiwania z funkcjonariuszem mają członkowie jego rodziny (ew. osoby prawa jego reprezentujące), a podano, że osobami uprawnionymi do zamieszkiwania wraz ze skarżącym w lokalu położonym przy ul. [...] są wymienione z imienia i nazwiska: L.N., Ł.N., J.N. i A.N.
W zaistniałej zatem sytuacji za co najmniej przedwczesne okazało się wydanie wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu skargi Sąd Wojewódzki oceni skutki wadliwości części zaskarżonej decyzji oraz, ze względu na późniejsze orzecznictwo, zajmujące odmienny pogląd od tego, jaki wyraził Sąd I instancji, co do obowiązku wymieniania w decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wszystkich osób podlegających temu nakazowi z imienia i nazwiska, mając przy tym na uwadze stan faktyczny istniejący w niniejszej sprawie, dokładnie uzasadni zajęte przez siebie stanowisko.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygniecie o kosztach postępowania oparto na art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło